|
تصاویری بکر از طبیعت منحصر به فرد کانادا
|
اکوسیستم های کشاورزی
|
در این مقاله تفاوتها و پیوستگی اکوسیستمهای کشاورزی و طبیعی بررسی میشود. تأکید میگردد که مدیریت انسانی با تمرکز جریان انرژی بر گونههای هدف، شبکههای غذایی پیچیده را به زنجیرههای ساده کاهش داده و در نتیجه ثبات اکوسیستم را کم کرده و احتمال طغیان آفات، علفخواران و علفهای هرز را افزایش میدهد. همچنین تمایز اکولوژی زراعی و جغرافیای زراعی تبیین میشود. نقش انرژی کمکی انسان در افزایش تولید خالص اولیه و کاهش تنفس هتروتروفیک و نیز کاهش تنوع و سادهشدن آشیانها در اکوسیستمهای بهرهبرداریشده گزارش میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
پراکندگی جمعیت
|
پراکندگی جمعیت فرایندی است که طی آن افراد از یک مرکز به زیستگاههای دیگر منتقل میشوند و نقشی اساسی در بقا، سلامت و گسترش جمعیت دارد. این پدیده به صورت مهاجرت به خارج، مهاجرت به داخل و رفتوآمد رخ میدهد و با اثرگذاری بر زادآوری و مرگومیر، تراکم و منحنی رشد را تعیین میکند. رقابت و تعارض مستقیم موجب جدایی و توزیع یکنواخت یا تصادفی میشوند. ورود گونههای جدید در جوامع کمتنوع آسانتر است و موانع فیزیکی و زیستی و قابلیت تحرک، پراکندگی را کنترل میکنند.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
اکولوژی انسانی
|
اکولوژی انسانی به بررسی تعامل متقابل جوامع انسانی با عوامل محیطی، الگوهای تحرک و مهاجرت میپردازد و ویژگیهای متمایز انسان مانند فرهنگ، توان تسلط بر محیط، همدردی، بهداشت و رفاه عمومی و افزایش جمعیت را تحلیل میکند. در این رویکرد، همزمانی و اثرگذاری متقابل محیط طبیعی و محیط فرهنگی کانون توجه است. فرهنگ گرچه از محیط اثر میپذیرد، اما تابع جبر مطلق نیست و پس از مهاجرت نیز پایدار میماند.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
اکولوژی کاربردی
|
این مقاله به بررسی اکولوژی کاربردی در مدیریت کاربری زمین و تولید کشاورزی میپردازد و نشان میدهد کشاورزی مقاوم با تکیه بر اصول اوتاکولوژی، از عوامل محیطی مانند خاک، آب و آفات برای افزایش تولید بهره میگیرد. همچنین فرآیند طبیعی اوتریفیکاسیون بهعنوان عامل پرشدن حوضههای آبی تشریح میشود. گذار سریع آبگیرهای کوچک از الیگوتروفیک به اوتروفیک، رشد انفجاری گیاهان و خفگی جانوران آبزی و تبدیل تدریجی محیط آبی به خشکی، از پیامدهای کلیدی و تهدیدکننده برای دریاچهها گزارش میگردد.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
میزان تولید اکوسیستم ها
|
این مقاله به بررسی عوامل تعیینکننده میزان تولید در اکوسیستمهای مختلف میپردازد و نقش نوع اکوسیستم، تولیدکنندگان، دسترسی به مواد غذایی و انرژی ورودی را در تفاوتهای تولید خالص اولیه تبیین میکند. با وجود گستردگی اقیانوسها، تولید خالص آنها در واحد سطح کمتر از یکپنجم مناطق کشاورزی گزارش میشود. بیشترین تولید در تالابها، جنگلهای حاره و مصبها مشاهده شده و کمترین مقدار به بیابانها و برهوتها تعلق دارد. همچنین تفاوت چشمگیر بیوماس خشکی و اقیانوسها و اهمیت مصبها بهعنوان نواحی غنی از مواد غذایی تحلیل میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
گونه معرف
|
در این مقاله مفهوم «گونه معرف» بهعنوان ابزاری اکولوژیک برای پیشبینی ویژگیهای بستر و شرایط کلیمایی بر پایه حضور و استقرار گونهها در محدودههای خاص بررسی میشود. تأکید میگردد هرچه دامنه بردباری گونه نسبت به عوامل محیطی محدودتر باشد، درجه تخصص آن افزایش یافته و قابلیت تفسیر دقیقتری از وضعیت منطقه فراهم میآورد. همچنین گونههای استنو نسبت به گونههای اوری برای معرف بودن مناسبتر بوده و گونههای درشتجثه به دلیل ثبات نسبی برتری دارند.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
روابط موجودات زنده با یکدیگر
|
در این مقاله، انواع روابط بین موجودات زنده از دیدگاه بومشناسی بررسی و به دو دسته کلی مثبت و منفی تقسیم میشود. روابط مثبت شامل تعاون اولیه، تعاون، اشتراکی/همزیستی و همسفرگی است که بر اساس میزان سودمندی و الزامآور بودن برای طرفین تفکیک میگردند. روابط منفی نیز با تأکید بر اثر یک جمعیت بر آهنگ رشد جمعیت دیگر، شامل انگلی (با انواع درونزی، برونزی و نیمهدرونزی)، صید و صیادی، مخاصمه، آنتیبیوز، خنثیگرایی و رقابت (درونگونهای و بینگونهای) تبیین میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
حد فاصل جامعه ها و مفهوم تأثیر حاشیه
|
در این مقاله، مفهوم «جامعه حدفاصل» یا اکوتون بهعنوان ناحیه گذار میان دو اکوسیستم مجاور بررسی میشود که معمولاً طول زیاد و عرض کم دارد. اکوتونها شامل گونههای مشترک دو جامعه و گونههای تخصصی حدفاصلاند و اغلب تنوع و تراکم زیستی بالاتری نشان میدهند؛ این پدیده «تأثیر حاشیه» نام دارد. مقاله با تأکید بر پرندگان و حاشیه جنگل، گونههای حاشیه و استثناهای تراکم را توضیح داده و نقش تشدیدشونده اکوتونها در زیستبومهای انساندگرگون را مطرح میکند.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
برخورد سیستمی
|
این مقاله با تکیه بر مفاهیم لگامشناسی (سایبرنتیک)، «برخورد سیستمی» با پدیدههای زیستی را بهعنوان چارچوبی تبیینی برای کنترل و فهم سازمانیافتگی حیات بررسی میکند. متن نقش ارتباطات متقابل و سازوکارهای بازخوردی را در پایداری یا برهمخوردگی سیستمها توضیح داده و بر اهمیت بازخورد منفی در افزایش ثبات نسبی تأکید مینماید. همچنین اصل گرایش سیستمهای زنده به تعادل جهتدار، پویایی و نظمیابی بیشتر در مسیر تکامل مطرح میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
توالی خشکی
|
این مقاله به بررسی توالی خشکی و محدودیتهای تحقق کامل آن در برخی زیستبومها میپردازد. در توالی اولیه، گلسنگها، خزهها، علفها، درختچهها و درختان بهتدریج جایگزین یکدیگر میشوند؛ بااینحال در مردابهای مرتبط با دریا، بهدلیل تبادل مواد و اثرات اوتروفیکاسیون، مسیر توالی میتواند تغییر کرده و به نوعی تعادل نسبی یا «پایداری منقطع» منجر شود. همچنین مفهوم اکوتون و ویژگیهای ترکیب گونهای خاص آن در مرز دو اکوسیستم تشریح میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
توالی در آب
|
در این مقاله، روند توالی اکولوژیک در اکوسیستمهای آبی بهویژه دریاچهها بررسی میشود. مرحله آغازین با جامعهای ساده و غالباً متشکل از باکتریها شروع شده و با ورود تدریجی میکروارگانیسمها و سپس جانداران بزرگتر، تولید اولیه افزایش مییابد. با ورود ترکیبات ازته و مواد غذایی، دریاچه از حالت الیگوتروف به یوتروف گذار میکند. تداوم تجمع مواد مغذی موجب اوتروفیکاسیون، کاهش O₂ و تغییر زیستپذیری برای برخی گونهها شده و نهایتاً میتواند به خشکیزایی و شکلگیری اکوسیستم جدید منجر شود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
توالی ( Succession )
|
توالی اکولوژیک به تغییر تدریجی و منظم ترکیب گونهها در یک اکوسیستم یا بیوم اطلاق میشود و به دو نوع اولیه و ثانویه تقسیم میگردد. در توالی اولیه، استقرار جامعه در بسترهای فاقد پوشش زیستی آغاز شده و در مراحل اولیه، تولید ناخالص همواره از تنفس اکوسیستم بیشتر است. در توالی ثانویه، پس از حذف گونههای مستقر بر اثر رقابت یا تغییرات اقلیمی، گونههای جدید جایگزین میشوند تا جامعه به مرحله کلیماکس و پایداری نسبی برسد.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
مثلث جامعه شناسی زیستی
|
در این مقاله، «مثلث جامعهشناسی زیستی» بهعنوان چارچوبی برای شناسایی جوامع زیستی و تبیین تعاملات درون آنها معرفی میشود. سه رأس این مثلث شامل عوامل محیطی، اوتاکولوژی و سیناکولوژی است. عوامل محیطی به دو دسته مواد (عناصر سازنده جامعه) و نیروها (انرژیهای ورودی و عوامل اقلیمی) تقسیم میشوند. اوتاکولوژی روابط یک گونه با محیط را بررسی میکند، در حالیکه سیناکولوژی بر برهمکنش میان گونهها و محیط تمرکز دارد. سطح مثلث، دامنه مطالعه بومشناس و روابط متقابل میان این مؤلفهها را نشان میدهد.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
شاخص های زیستی
|
شاخص های زیستی:برای بیان،تعریف یک سیستم غیر زنده و اجزاء مستقر در آن معمولاً کمیتهای مشخصی تعیین شده که آن کمیت ها را می توانیم موجودیت آن سیستم را مشخص کنیم.ولی در جوامع زیستی بدلیل متفاوت بودن جوامع مختلف و تأثیر عوامل گوناگون در جوامع زیستی معمولاً بیان و یا تعریف آنها مشکل است.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
زاد و ولد ( natality )
|
زاد و ولد (Natality) به مجموعه سازوکارهای افزایش تعداد افراد در یک جمعیت اطلاق میشود و شامل تولیدمثل جنسی (لقاح گامتها) و غیرجنسی مانند قلمه، خوابانیدن، غده، تقسیم دوتایی و جوانهزنی است. این شاخص در اکولوژی بهصورت تعداد تولدها در بازه زمانی مشخص نسبت به اندازه جمعیت (درصد یا در هزار) سنجیده میشود و مبنای تعیین نرخ رشد جمعیت است. همچنین ضریب سنی زاد و ولد عمدتاً با تمرکز بر افراد ماده بررسی میشود، زیرا گامتهای نر معمولاً عامل محدودکننده نیستند.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
مرگ و میر
|
در این مقاله مفهوم مرگومیر در جمعیتها با تأکید بر دو نوع اکولوژیکی و فیزیولوژیکی تبیین میشود. مرگومیر اکولوژیکی تحت تأثیر شرایط محیطی تغییر میکند، در حالیکه مرگومیر فیزیولوژیکی در شرایط مطلوب کمتر و وابسته به طول عمر فیزیولوژیک است. شاخص مرگومیر معمولاً بهصورت درصد یا در هزار در بازه زمانی مشخص محاسبه میشود، اما «نسبت خام» قادر به نمایش تفاوتهای سنی نیست. بنابراین تحلیل دقیقتر با تعریف گروههای سنی متناسب با گونه و مطالعه بر پایه گروههای همزاد پیشنهاد میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
تراکم ( Density )
|
تراکم جمعیت یکی از شاخصهای بنیادی در اکولوژی جمعیت است و به تعداد افراد یا بیوماس در واحد سطح/حجم اشاره دارد و در اکوسیستمهای آبی میتواند تا عمق بستر نیز تعمیم یابد. در برخی سامانههای آزمایشگاهی، تراکم بهصورت مقدار DNA و RNA نیز گزارش میشود، هرچند تعریف کلاسیک، تعداد در واحد فضا است. برآورد تراکم با نمونهبرداری نماینده انجام میشود و برای جانوران متحرک از روش علامتگذاری–باز捕گیری استفاده میگردد. همچنین تراکم خالص (اکولوژیکی) و ناخالص تفکیک میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
جمعیت
|
در این مقاله مفهوم «جمعیت» در بومشناسی و زیستشناسی جمعیت تبیین میشود. جمعیت به مجموعه افراد یک گونه اطلاق میگردد که در یک محدوده مکانی و زمانی مشخص زندگی کرده و بهطور بالقوه یا بالفعل امکان تبادل ژن و آمیزش دارند. ضرورت تعیین همزمان مرزهای مکانی و زمانی برای تعریف دقیق جمعیت مطرح میشود. همچنین نشان داده میشود جدایی جغرافیایی یا تفاوتهای ژنوتیپی ناشی از شرایط اکولوژیکی میتواند به شکلگیری جمعیتهای متمایز بینجامد.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
انواع سازش
|
این مقاله به بررسی انواع سازش در موجودات زنده میپردازد و سازشهای فنوتیپی، فیزیولوژیکی و رفتاری را تفکیک و تحلیل میکند. سازش فنوتیپی با تغییرات ظاهری مانند اندامهای حرکتی یا رنگآمیزی حفاظتی، بهرهبرداری از منابع و کاهش شکارشدن را ممکن میسازد. سازش فیزیولوژیکی شامل تنظیم تبخیر در گیاهان، ذخیره آب و تغییر شاخصهای تولیدمثل و بقا در تنشهای محیطی است. همچنین، سازش رفتاری با رویکرد سیستمی و سازوکارهای بازخوردی در چارچوب سیبرنتیک تبیین میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
عوامل محدود کننده رشد گیاه
|
این مقاله به بررسی مفهوم «عوامل محدودکننده رشد گیاه» با تکیه بر قانون حداقل لیبیگ و تکمیلهای بعدی آن توسط بلیکمن و تایلور میپردازد و نشان میدهد کمبود یک عنصر یا عامل اقلیمی میتواند رشد و استقرار را تعیین کند. سپس قانون بردباری شلفورد بهعنوان مکمل، نقش حدود پایین و بالای عوامل را در پراکنش گونهها تحلیل میکند. تفاوت دامنه تحمل، اثر متقابل عوامل، حساسیت مراحل رشدی و مفاهیم یوری/استنو نیز تشریح شده و به روشهای آزمایشگاهی تعیین عامل محدودکننده اشاره میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
میدان اکولوژی Ecological niche
|
مفهوم میدان یا کنج اکولوژیک به مجموعه شرایط محیطی و زیستی اطلاق میشود که امکان استقرار، بقا و ایفای نقش یک گونه را در اکوسیستم تعیین میکند. در این چارچوب، زیستگاه «نشانی» و نیچ «کارکرد» گونه است و عوامل غذایی، رقابت، و متغیرهای غیرزندهای مانند دما، رطوبت و pH مرزهای نیچ را شکل میدهند. اصل طرد رقابتی گاس همنیچی دو گونه را ناممکن میداند. همچنین تنوع بیشتر به افزایش تعداد نیچها، تکامل همگرا/واگرا، دفاع قلمرو و شکلگیری معادلهای اکولوژیک میانجامد.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
آلودگیهای محیط زیست
|
این مقاله مفهوم آلودگی محیطزیست را بهصورت ورود مواد غیرطبیعی یا افزایش غلظت مواد طبیعی فراتر از سطح زمینه در بیوسفر تعریف میکند و نمونههایی مانند سرب اتمسفرینشده و افزایش CO₂ را بررسی مینماید. همچنین نقش ایزوتوپهای رادیواکتیو بهعنوان آلاینده، مفهوم نیمهعمر فیزیکی و زیستی، و تفاوت آن میان گونهها تشریح میشود. پدیده تجمع زیستی سزیم-۱۳۷ و استرانسیوم-۹۰ در زنجیره غذایی ارائه شده و در پایان، منشأ باران اسیدی و آسیبپذیری دریاچهها و جنگلها گزارش میگردد.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
چرخه آب
|
چرخه آب فرآیندی بسته در بیوسفر است که طی آن آب به صورت جامد، مایع و بخار میان اقیانوسها، خشکیها و جو جابهجا میشود. تبخیر عمدتاً از سطح اقیانوسها رخ میدهد، در حالیکه بارش بیشتر بر خشکیها میبارد و مازاد بارش موجب جریان آب از خشکی به دریا میشود. آب با تنظیم دما و کاهش نوسانات حرارتی نقش زیستی مهمی دارد. با وجود پوشش ۷۰٪ سطح زمین توسط آب، تنها حدود ۳٪ آن شیرین و قابل بهرهبرداری است.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
چرخه فسفر
|
در این مقاله چرخه فسفر بهعنوان یک گردش رسوبی و عمدتاً غیرفعال بررسی میشود. برخلاف بسیاری از عناصر، فسفر منشأ اتمسفری ندارد و ذخیره اصلی آن در پوسته زمین قرار دارد. ورود فسفر به چرخه فعال عمدتاً در سامانههای آبی و از طریق جذب توسط پلانکتونها و انتقال در زنجیره غذایی تا ماهیان رخ میدهد. مصرف فرآوردههای آبزی میتواند فسفر را به خشکی بازگرداند. با توجه به آبشویی بالا، احتمال محدودکننده شدن فسفر افزایش یافته و استفاده اصلاحشده از فاضلاب شهری برای آبیاری پیشنهاد میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
چرخه نیتروژن
|
چرخه نیتروژن مجموعهای از فرایندهای زیستژئوشیمیایی است که در آن نیتروژن از طریق واکنشهای اکسیداسیون و احیا بین اتمسفر، خاک، آب و موجودات زنده جابهجا میشود. نیتروژن با ظرفیتهای مختلف، در ساخت ترکیبات زیستی مهم مانند ویتامینها، هورمونها و آنزیمها نقش دارد. ورود نیتروژن به زیستبومها عمدتاً از طریق تثبیت میکروبی در خاک و نیز تشکیل نیتراتها در اثر رعدوبرق و بارندگی انجام میشود. بخشی از ترکیبات نیتروژنه به دلیل حلالیت بالا شسته شده و به آبهای سطحی و دریاها منتقل یا در رسوبات تهنشین میگردد.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
چرخه اکسیژن ( O2 )
|
در این مقاله چرخه اکسیژن مولکولی (O₂) بهعنوان یکی از عناصر حیاتی در آزادسازی انرژی و فرایندهای بیوشیمیایی بررسی میشود. با وجود امکان گردش O₂ بدون حضور گیاهان، منشأ آن در زمین اولیه ثانویه بوده و به تجزیه بخار آب در اتمسفر، رعدوبرق و بهویژه فتوسنتز نسبت داده میشود. اکسیژن حدود ۲۰/۹ درصد هوای خشک را تشکیل میدهد و معمولاً عامل محدودکننده نیست؛ مگر با اختلالات انسانی در الگوی مصرف. همچنین شباهتهای چرخه O₂ با چرخه کربن از نظر انتقال انرژی تبیین میگردد.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
چرخه کربن ( Cycle )
|
در این مقاله چرخه کربن بهعنوان یکی از فرایندهای کلیدی انتقال و ذخیره انرژی در سامانههای زیستی بررسی میشود. نقش واکنشهای اکسایش–کاهش در ترکیبات کربنه و ارتباط آن با تنفس و فتوسنتز تبیین شده و زمان گردش کلی چرخه حدود ۴۲۰ سال گزارش میگردد. مخازن عمده کربن شامل رسوبات کربناته، سوختهای فسیلی، خاک، اقیانوسها و اتمسفر معرفی میشوند و شار تبادلی اقیانوس–جو و نوسانات شبانهروزی و فصلی CO2 تحلیل میشود. پیامدهای افزایش CO2 بر گرمایش جهانی و اثر گلخانهای نیز مطرح است.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
|
روش های بررسی کمی و کیفی در چرخه های عناصر
|
زنجیره غذایی از نظر مصرف
|
در این مقاله، زنجیرههای غذایی از دیدگاه مصرف به سه مسیر اصلی تقسیم میشوند: زنجیره آکل و ماکول (شکارگری/چرای فعال)، زنجیره گندرویی مبتنی بر ساپروفیتها و تجزیهکنندههای خاک (ساپروفاژها)، و زنجیره انگلی که بر گیاهان، گیاهخواران و گوشتخواران استقرار مییابد. با پیشرفت در زنجیره شکارگری، تعداد افراد کاهش و اندازه بدن افزایش مییابد، در حالیکه در زنجیره انگلی روند معکوس است. همچنین، کارایی انرژی در صید–صیادی بیشینه بوده و اختلاف بنیادین انرژی میان زنجیرههای انگلی و شکارگری گزارش نمیشود. در اکوسیستمهای دریایی جریان انرژی عمدتاً از چرای مستقیم و در جنگلها بیشتر از مسیر لاش و لاشبرگ عبور میکند.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
هرم های اکوسیستم
|
این مقاله به معرفی و مقایسه هرمهای اکوسیستم در سطوح غذایی میپردازد و سه نوع هرم تعداد، بیوماس و انرژی را تشریح میکند. هرم تعداد که نخستینبار توسط التون (1927) مطرح شد، میتواند با تغییر فصل یا در زنجیرههای انگلی و شرایطی با تولیدکننده اندک و مصرفکننده فراوان، وارونه شود و جریان واقعی انرژی را نشان ندهد. هرم بیوماس با تکیه بر توده زنده برخی نواقص را کاهش میدهد، اما بهدلیل تفاوت مقیاس زمانی و متابولیسم بالا در جانداران ریز ممکن است گمراهکننده باشد. در نهایت، هرم انرژی بهعنوان کاملترین شاخص، کاهش انرژی در انتقال ترازها و یکطرفه بودن جریان انرژی و افزایش آنتروپی را بیان میکند.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
پله های اکوسیستم
|
این مقاله به تبیین «پلههای اکوسیستم» و سازوکار انتقال انرژی در سطوح تغذیهای میپردازد. انرژی خورشیدی توسط تولیدکنندگان تثبیت شده و سپس از طریق گیاهخواران و گوشتخواران به مصرفکنندگان متوالی منتقل میشود؛ همزمان، تجزیهکنندگان در همه مراحل نقش چرخهای دارند. زنجیره غذایی حاصل معمولاً بیش از پنج گام نیست. انعطافپذیری تغذیهای برخی جانداران و همهچیزخواری انسان موجب پیوند زنجیرهها و شکلگیری شبکه غذایی و در نهایت شبکه حیات میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
روش های اندازه گیری و برآورد تولید
|
این مقاله به بررسی روشهای مستقیم و غیرمستقیم اندازهگیری و برآورد تولید در اکوسیستمها میپردازد و سنجش جریان انرژی را معیار ایدهآل اما دشوار معرفی میکند. رویکردهای رایج شامل روش برداشت زیتوده، اندازهگیری تغییرات O₂ و CO₂ با اتاقکها یا بطری روشن–تاریک، تغییرات pH در سامانههای آبی، برآورد بر پایه جذب مواد خام، و کاربرد ردیابهای رادیواکتیو مانند ¹⁴C است. همچنین سنجش کلروفیل و روش هیپولیمنتی در دریاچههای ژرف برای تخمین تولید خالص جامعه تشریح میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
میزان انرژی تثبیت شده
|
در این مقاله الگوی تغییرات انرژی تثبیتشده در اکوسیستمهای مختلف، با تأکید بر تولید اولیه ناخالص و خالص بررسی میشود. نتایج نشان میدهد بیشترین تولید ناخالص در نواحی حاره و استوایی رخ میدهد، اما به دلیل افزایش مصرف انرژی در تنفس، تولید خالص در این مناطق کاهش مییابد. در مقابل، مناطق معتدل با وجود تولید ناخالص کمتر، تولید خالص قابلمقایسهای دارند. این الگو در خشکی و اکوسیستمهای آبی مشاهده شده و کاربرد گیاهان چندساله در کشاورزی حارهای توصیه میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
آنتروپی منفی
|
این مقاله به مفهوم آنتروپی منفی در موجودات زنده میپردازد و آن را بیانگر گرایش سامانههای زیستی به نظمیابی، پایداری و تکامل در چارچوب ترمودینامیک نامتعادل معرفی میکند. همچنین ظرفیت زیستی برای تثبیت و ذخیرهسازی بلندمدت انرژی و آزادسازی تدریجی آن به محیط بررسی میشود. نقش سینرژی مثبت و منفی در کنش متقابل عوامل اکوسیستم تبیین شده و اهمیت تجزیه مواد آلی در کانیشدن، چرخه مواد معدنی، تولید غذا، تنظیم مواد اکتوکربنی، و تشکیل خاک برجسته میگردد.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
تولیدات غذایی در اکوسیستم
|
این مقاله به تبیین تولیدات غذایی در اکوسیستم میپردازد و مفاهیم تولید پایه ناشی از فتوسنتز و شیمیوسنتز را با تأکید بر تولید خالص و تولید ناخالص (شامل هزینههای تنفسی) توضیح میدهد. همچنین تولید ثانویه در مصرفکنندگان بهعنوان تبدیل انرژی به بیوماس بررسی شده و از تفکیک آن به خالص و ناخالص پرهیز میشود. نسبت تولید، نقش زمان و توده زنده (بیوماس/Standing crop) و محدودیت جذب انرژی خورشیدی در پویایی اکوسیستم تحلیل میگردد.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
تشعشع حرارتی خالص
|
تشعشع حرارتی خالص بهعنوان تفاضل میان انرژی تابشی ورودی به سطح زمین و انرژی خروجی از آن تعریف میشود و با ابزارهایی مانند سولاریمتر قابل اندازهگیری است. این دستگاه با اتکا به تولید جریان الکتریکی ناشی از گرمایش صفحات حسگر، شارهای تابشی ورودی و خروجی را ثبت میکند. نتایج نشان میدهد در عرض ۴۰ درجه، مقدار تشعشع خالص در خشکی کمتر از دریاست. جذب بیشتر انرژی در آب عمدتاً صرف تبخیر، گردشهای آبیـهوایی و فرایندهای زیستی از جمله فتوسنتز میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
انتقال انرژی در اکوسیستم
|
این مقاله به تبیین انتقال و تبدیل انرژی در اکوسیستمها بر پایه قوانین ترمودینامیک میپردازد. انرژی بهعنوان نیروی محرک فرایندهای اکولوژیک، عمدتاً از خورشید منشأ میگیرد و طبق قانون اول تنها از شکلی به شکل دیگر تبدیل میشود. بر اساس قانون دوم، هر تبدیل با افزایش آنتروپی و پراکندگی انرژی، عمدتاً به صورت گرما، همراه است؛ بنابراین بازده انتقال بین سطوح غذایی کامل نیست و معمولاً درصد کمی (حدود ۶–۱۰٪) به سطح بعدی میرسد. همچنین نقش تنفس کل جامعه در حفظ نظم بیوماس اکوسیستم بررسی میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
تقسیم بندی اکولوژی از نظر مطالعه
|
در این مقاله، اکولوژی از منظر شیوه مطالعه به دو شاخه اوتاکولوژی و سیناکولوژی تقسیم میشود. اوتاکولوژی به بررسی رابطه یک گونه با محیط و پاسخهای آن به عوامل پیرامونی میپردازد، در حالیکه سیناکولوژی تعاملات میان گونهها و ساختار جامعه را تحلیل میکند. تفاوت دیدگاه مکتبهای فرانسوی و آمریکایی عمدتاً در تعریف اوتاکولوژی است. همچنین سیناکولوژی به دو رویکرد پایا (توصیفی) و پویا (کمّی) شامل جانشینی، انتقال انرژی و زنجیره غذایی تقسیم میشود.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
علم اکولوژی
|
این مقاله به معرفی علم اکولوژی و سیر شکلگیری مفهومی آن از پیشنهاد واژه «Oikos–logus» تا کاربرد محدودتر «Ethiology» میپردازد. اکولوژی بهعنوان مطالعه اثرات متقابل موجودات زنده و محیط، با تأکید بر سه اصل کنش، واکنش و همکنشی تبیین میشود. همچنین جایگاه آن در طیف زیستی از سلول تا بیوسفر و مفهوم اکوسیستم (تانسلی، 1935) شرح داده میشود. اجزای بیوتیک و آبیوتیک، جریان انرژی، چرخه مواد و نقش تولیدکنندگان، مصرفکنندگان و تجزیهکنندگان بررسی میگردد.
|
۱۳۹۲ هجدهم بهمن
|
|
|
قانون بردباری ( Shelford )
|
قانون بردباری شلفورد بیان میکند که هر عامل محیطی یا حتی افزایش یک عنصر غذایی میتواند بهصورت عامل محدودکننده عمل کند؛ برای نمونه، کلسیم زیاد موجب رسوب فسفر و کاهش قابلیت جذب آن توسط گیاه میشود. دامنه بین حداقل و حداکثر تحمل هر عامل «میدان بردباری» است و هرچه وسیعتر باشد، دامنه پراکنش یا کشت افزایش مییابد. همچنین مفاهیم اپتیمم مطلق، اپتیمم هارمونیک و اپتیمم اکولوژیک برای بیشینهشدن فعالیتهای فیزیولوژیک گیاه تعریف میشوند.
|
۱۳۹۲ هفدهم بهمن
|
|
|
|
قانون مینیمم ( Liebig)
|
راههای افزایش تولید
|
این مقاله به بررسی راهکارهای افزایش تولید محصولات زراعی میپردازد. نخست، افزایش سطح زیر کشت بهعنوان عامل کمّی توسعه تولید مطرح شده و با اشاره به ظرفیت خاکهای ایران (۳۲ میلیون هکتار خاک مرغوب و ۱۹ میلیون هکتار خاک متوسط) اهمیت بهرهبرداری بهینه از منابع خاک بیان میشود. سپس، افزایش عملکرد در واحد سطح از طریق بهبود مدیریت زراعی مورد تأکید قرار میگیرد. در نهایت، استفاده زمانی از اراضی با چندکشت در سال و نیز کشت مخلوط در شرایط اقلیمی کمتر مساعد پیشنهاد میشود.
|
۱۳۹۲ هفدهم بهمن
|
|
|