ویستریا (Wisteria) یک جنس از گیاهان چوبیِ رونده و پیچنده از تیره باقلاییان (Fabaceae) است که به دلیل گل‌آذین‌های آویخته، پرگل و معطر خود شهرت جهانی دارد. این گیاهان در بسیاری از مناطق معتدل به‌عنوان گیاه زینتی کشت می‌شوند و در صورت فراهم بودن تکیه‌گاه مناسب می‌توانند سازه‌ها، پرگولاها، دیوارها و درختان را با انبوهی از شاخه و گل بپوشانند.

نکته کلیدی درباره ویستریا این است که ترکیب «رشد بسیار قوی» و «گل‌دهی نمایشی» آن را به یکی از شاخص‌ترین رونده‌های چوبی در باغبانی تبدیل کرده است.

پراکنش و زیستگاه

گونه‌های این جنس عمدتاً بومی شرق آسیا (به‌ویژه چین، ژاپن و کره) و بخش‌هایی از آمریکای شمالی هستند. در زیستگاه طبیعی، ویستریاها معمولاً در حاشیه جنگل‌ها، دامنه‌ها و نواحی با رطوبت و نور مناسب رشد می‌کنند؛ جایی که امکان بالا رفتن از درختان و دستیابی به نور بیشتر فراهم است.

اغلب گونه‌های ویستریا در اقلیم‌های معتدل بهترین عملکرد را نشان می‌دهند و به زمستانی با دوره سرما برای تحریک گل‌دهی نیاز دارند.

ویژگی‌های مشترک گونه‌های جنس Wisteria

عادت رشد و ساختار گیاه

ویستریاها رونده‌های چوبی و چندساله هستند که با پیچیدن ساقه‌ها به دور تکیه‌گاه بالا می‌روند. رشد سالانه می‌تواند چشمگیر باشد و در صورت عدم هرس، گیاه به‌سرعت متراکم و حجیم می‌شود. پوست ساقه‌ها با افزایش سن ضخیم‌تر و چوبی‌تر می‌شود و شاخه‌ها توان ایجاد فشار مکانیکی قابل توجه روی داربست‌ها و سازه‌ها را دارند.

به دلیل قدرت رشد و وزن بالای شاخه‌های مسن، انتخاب تکیه‌گاه مقاوم و ایمن برای ویستریا ضروری است.

برگ‌ها

برگ‌ها معمولاً شانه‌ای (پینه‌ای) و مرکب هستند و از چندین برگچه تشکیل می‌شوند. برگچه‌ها اغلب بیضوی تا نیزه‌ای بوده و در فصل رشد سبز هستند و در پاییز (بسته به شرایط اقلیمی) می‌توانند تغییر رنگ ملایمی نشان دهند. برگ‌های مرکب سبب ایجاد بافت بصری لطیف در کنار گل‌آذین‌های حجیم می‌شوند.

گل‌ها و گل‌آذین

گل‌ها پروانه‌آسا و تیپیک تیره باقلاییان هستند و معمولاً در خوشه‌های آویخته (raceme) ظاهر می‌شوند. طول خوشه گل در میان گونه‌ها و ارقام متفاوت است و از خوشه‌های نسبتاً کوتاه تا خوشه‌های بسیار بلند و آبشاری متغیر است. رنگ گل‌ها غالباً در طیف بنفش، یاسی، آبی-بنفش و سفید دیده می‌شود و در برخی ارقام ته‌رنگ‌های صورتی نیز وجود دارد. عطر گل‌ها در بسیاری از گونه‌ها محسوس و از ویژگی‌های مهم زینتی است.

نمایش گل‌دهی ویستریا معمولاً در بهار رخ می‌دهد و در برخی ارقام، گل‌دهی ثانویه و پراکنده در تابستان نیز ممکن است.

میوه و بذر

میوه‌ها به‌صورت نیام (legume) تشکیل می‌شوند. نیام‌ها در پایان فصل رشد رسیده و می‌توانند بذرها را درون خود نگهداری کنند. در برخی گونه‌ها، نیام‌ها با خشک شدن ممکن است شکاف بردارند و بذرها را پراکنده کنند. شکل، کرک‌دار بودن سطح نیام و اندازه آن از صفاتی است که در تفکیک گونه‌ها می‌تواند اهمیت داشته باشد.

ریشه و همزیستی با باکتری‌های تثبیت‌کننده نیتروژن

ویستریا مانند بسیاری از اعضای تیره باقلاییان قابلیت همزیستی با باکتری‌های ریزوبیومی و تشکیل گره‌های ریشه را دارد که می‌تواند به بهبود دسترسی گیاه به نیتروژن کمک کند. با این حال، در کشت زینتی، مدیریت تغذیه (به‌ویژه پرهیز از نیتروژن بیش از حد) اهمیت دارد، زیرا نیتروژن بالا می‌تواند رشد رویشی را افزایش داده و گل‌دهی را کاهش دهد.

برای تحریک گل‌دهی، تعادل تغذیه‌ای و پرهیز از کوددهی نیتروژنه سنگین یکی از اصول مدیریتی مهم در ویستریا است.

اکولوژی، گرده‌افشانی و نقش در زیست‌بوم

گل‌های ویستریا با ساختار پروانه‌ای خود معمولاً گرده‌افشان‌های حشره‌ای را جذب می‌کنند. حضور عطر و رنگ‌های چشمگیر در کنار شهد و گرده، می‌تواند برای زنبورها و دیگر حشرات جذاب باشد. در برخی مناطق خارج از زیستگاه طبیعی، گونه‌های پرقدرت ممکن است با رشد تهاجمی به پوشش گیاهی بومی فشار وارد کنند؛ بنابراین انتخاب گونه و مدیریت هرس در باغ‌ها و فضاهای سبز اهمیت دارد.

در مناطقی که ویستریا پتانسیل گسترش کنترل‌نشده دارد، پایش و مدیریت تولید بذر و رشد رویشی توصیه می‌شود.

نیازهای محیطی و اصول کشت (ویژگی‌های عمومی در اغلب گونه‌ها)

نور

بیشتر ویستریاها برای گل‌دهی مطلوب به نور کامل تا نیمه‌آفتابی نیاز دارند. در سایه، گیاه ممکن است برگ‌دهی خوبی داشته باشد اما گل‌دهی کاهش یابد.

خاک

خاک‌های عمیق، با زهکشی مناسب و حاصلخیزی متوسط معمولاً مناسب هستند. با وجود تحمل نسبی، خاک‌های بسیار سنگین و غرقابی می‌توانند به ضعف رشد یا مشکلات ریشه‌ای منجر شوند. در مقابل، خاک‌های بسیار غنی از نیتروژن ممکن است گل‌دهی را به تعویق بیندازند.

آبیاری

در سال‌های نخست استقرار، آبیاری منظم برای توسعه ریشه مهم است. پس از استقرار، بسیاری از گونه‌ها تحمل نسبی به کم‌آبی نشان می‌دهند، اما برای گل‌دهی و رشد متعادل، رطوبت یکنواخت خاک در فصل رشد مفید است.

دما و سرما

ویستریاها عموماً به دوره‌ای از سرما در زمستان نیاز دارند تا جوانه‌های گل به‌خوبی تحریک شوند. مقاومت به سرما میان گونه‌ها متفاوت است، اما اغلب در اقلیم‌های معتدل عملکرد خوبی دارند.

هرس و مدیریت گل‌دهی

هرس از مهم‌ترین اقدامات در نگهداری ویستریا است. این گیاه روی شاخه‌های جانبی و اسپورهای کوتاه می‌تواند گل تولید کند و با هرس هدفمند، انرژی گیاه از رشد رویشی افراطی به سمت تشکیل جوانه‌های گل هدایت می‌شود. معمولاً ترکیبی از هرس در فصل خواب (زمستان) و هرس سبک در فصل رشد برای کنترل طول شاخه‌ها و شکل‌دهی توصیه می‌شود.

در بسیاری از موارد، دلیل اصلی «گل ندادن ویستریا» ترکیبی از نور ناکافی، هرس نادرست، نیتروژن بالا و سن پایین گیاه است.

تکثیر (الگوهای رایج در جنس Wisteria)

تکثیر می‌تواند از طریق بذر، قلمه، خوابانیدن و پیوند انجام شود. تکثیر بذری ممکن است به تنوع زیاد منجر شود و همچنین گیاهان حاصل از بذر گاهی دیرتر به گل می‌نشینند. برای حفظ ویژگی‌های رقم‌های زینتی و دستیابی به گل‌دهی قابل پیش‌بینی‌تر، روش‌های رویشی مانند قلمه‌گیری، خوابانیدن یا پیوند کاربرد بیشتری دارند.

برای باغبانی زینتی، تکثیر رویشی معمولاً بهترین راه برای حفظ رنگ، عطر و طول خوشه گل در ارقام برتر ویستریا است.

کاربردهای زینتی و طراحی منظر

ویستریا انتخابی ممتاز برای پوشش پرگولا، آلاچیق، طاق‌ها، نرده‌ها و دیوارهای آفتاب‌گیر است. آبشار گل‌ها در زمان شکوفایی می‌تواند نقطه کانونی قدرتمندی در منظر ایجاد کند. با این حال، به دلیل قدرت رشد، باید فاصله از سازه‌های حساس، ناودان‌ها و کابل‌ها رعایت شود و برنامه هرس منظم در نظر گرفته شود.

ویستریا زمانی بهترین جلوه را دارد که هم تکیه‌گاه مستحکم داشته باشد و هم با هرس اصولی، چارچوب شاخه‌ها به‌صورت کنترل‌شده شکل بگیرد.

فهرست برخی گونه‌های جنس Wisteria

در ادامه چند گونه شناخته‌شده از این جنس فهرست شده‌اند:

گونه‌ها:

Wisteria sinensis
Wisteria floribunda
Wisteria brachybotrys
Wisteria frutescens
Wisteria macrostachya
Wisteria japonica

Reference Links

Plants of the World Online (Kew): Wisteria
Encyclopaedia Britannica: Wisteria
Missouri Botanical Garden Plant Finder: Wisteria
Royal Horticultural Society (RHS): Wisteria
iNaturalist: Wisteria

مطالب این صفحه را پسندیدم

نظرات و پرسش های کاربران

امين

پیچ گلیسین نام علمی: Wisteria sinensis خانواده: LEGUMINOSAE گياهشناسي گليسين گياهي است از خانواده ي بقولات (لگومينوز) و از زير تيره ي پروانه واران که منشاء آن شرق آسيا مي باشد. درختچه اي است خزان دار با طول عمر زياد ، بالا رونده چوبي ، سريع الرشد (در شرايط محيطي مناسب سالي 3 متر رشد مي کند.) و مقاوم ، داراي برگ هاي متناوب و به فرم مرکب شانه اي فرد ، گل هايي به رنگ آبي ، ارغواني يا بنفش که به صورت گل آذين خوشه قرارگرفته اند.گل آذين خوشه ي زيبايش سبب معروفيت اين گياه شده است. پس از گلدهي ، بذور در غلافهايي تشکيل مي شوند. اين غلافها (نيام) به رنگ سبز مي باشند. نياز ها نور = گياهي است که تقريبا به نور زيادي نياز دارد و بايستي در مکان هاي آفتابگير کاشته شود. خاک= به خاک هاي لومي با زهکش مناسب نياز دارد و خاک هاي سنگين را نمي پسندد. به خاک هاي گچي و آهکي حساس است و PH5/5 تا 5/6 ( کمي اسيدي) بهترين حالت براي اين گياه است. رطوبت = به رطوبت متوسط و منظم نياز دارد . خشکي را به خوبي تحمل مي کند و به رطوبت فراوان حساس است. حرارت = گليسين گياه مناطق معتدله محسوب مي شود و در محدوده دمايي 4 تا 35 درجه رشد ميکند. نوسانات دمايي در بهار سبب ريختن گل ها مي شود. تکثير به چندين روش گليسين را مي توان تکثير نمود : 1- قلمه= قلمه چوبي يا قلمه نيمه چوبي را از شاخه هاي جانبي در ابتدا يا اواسط تابستان تهيه مي کنند و در خزانه قرار مي دهند. 2- خوابانيدن= خوابانيدن سر شاخه ها در پاييز صورت مي گيرد. 3- پيوند زدن= راه تجاري تکثير گليسين است که در اوايل بهار صورت مي گيرد. 4- بذر= بذرها داراي خواب نيستند و جوانه زني شان به خوبي صورت مي گيرد. در فروردين يا ارديبهشت مي توان بذر ها را کاشت. البته خيس کردن بذور به مدت 24 ساعت در آب قبل از کاشت،جوانه زني را سرعت مي بخشد. بذر هايي که مربوط به سال جاري هستند بهترين جوانه زني را دارند و با گذشت زمان، به سرعت قوه ناميه شان کاهش مي يابد. آفات و بيماري ها گاهي اوقات بيماري لکه برگي به اين گياه حمله مي کند. قارچ هاي عسلي و حشرات مکنده اي چون شته ها و شپشک ها نيز به اين گياه آسيب مي رسانند. مشکلات محيطي و فيزيولوژيکي گياه گليسين به خاک هاي گچي و آهکي حساسيت دارد. خاک هايي با PH قليايي براي اين گياه مناسب نيستند. کمبود آهن و فسفر و پتاسيم خاک به اين گياه صدمه مي رساند و سبب کاهش تعداد گل ها مي شود و همان طور که ذکر شد يخبندان هاي بهاره سبب ريختن گل هاي آن مي شود. تغذيه اين گياه به خاک کاملا غني از مواد آلي و معدني نياز دارد. کود دهي قبل از زمان گلدهي براي پديدار شدن گل هاي زيبا ضروري است. در بهار و تابستان ( در هر دو موعد گلدهي ) کود دهي انجام مي شود. در مورد نسبت کود دهي NPK آن اطلاعاتي در دست نيست اما کود سوپر فسفات به ميزان 68 گرم و سولفات پتاسيم به ميزان 48 گرم در هر متر مربع خاک به اين گياه داده مي شود تا گلدهي تحريک شود و گلهاي زيبايي پديدار شوند. هرس به خاطر کنترل رشد زياد و به منظور توليد گل بيشتر ، هرس ساليانه انجام ميگيرد. در هر سال، دو نوبت هرس بايستي انجام شود: 1- هرس پائيزه 2- هرس زمستانه هرس پائيزه در مهر ماه صورت مي گيرد . در اين هرس شاخه هاي سال جاري تا 30 سانتي متري شاخه اصلي قطع مي شوند و بايستي4 تا 6 برگ روي هر شاخه باقي گذاشته شود. هرس زمستانه در اواخر زمستان (بهمن ماه يا اسفند ماه) صورت مي گيرد. در اين هرس شاخه هاي جانبي را قطع مي کنند به طوري که باقيمانده ي شاخه داراي 2 تا 3 جوانه باشد. اين جوانه ها تبديل به گل خواهند شد. گل ها در اين درختچه در شاخه هاي سال قبل پديدار مي شوند و در طي هرس کردن نبايد شاخه ها را کاملا قطع نماييم. بلکه بايستي 2 تا 3 جوانه باقي بگذاريم. منابع: باشگاه دانشجويان پيام نور از: 1- حکمتي،جمشيد. 1368، چاپ اول ـ صد گياه زينتي ـ انتشارات سياه تيري 2- Brickel,C. 1996.A-Z Encyclopedia of Garden plants, Dorling Kidersley 3- http://ohioline.osu.edu/hyg-fact/1000/1246.html 4- http:// en.wikipedia.org/wiki/Wisteria 5- http://www.bonsai-bci.com/species/wisteria.html 6- http://www.gardenadvice.co.uk/advisor/plants/wisteria/index.htm پاسخ مشاهده

محسن شهاب الدین

با سلام از درج مطالب مفید شما سپاسگزاریم

مهران

سلام من درمورد(شته)زدن روي كياه بورتولاكارياجيزي نميددانم ممكنه راهنمايي كنيد.باتشكر پاسخ مشاهده

محسن شهاب الدین

شتهها که با خرطوم خود از شیره گیاهی تغذیه میکنند، شامل حدود چهار هزار گونه هستند که در سراسر گیتی پراکندهاند.این گروه از حشرات از آفات مهم و بسیار زیان بار گیاهان زراعی، باغی، جنگلی و فضاهای سبز هستند و به دلیل تغذیه از شیره میزبان، ترشح عسلک، آغشته ساختن شاخ و برگها که به جذب گرد و غبارو دوده و برخی از قارچهای ساپروفیت منجر میشود و نهایتاً اختلال فتوسنتز را در پی دارد، نقش بزرگی در ضعف و پژمردگی و احیاناً مرگ و میر میزبانها ایفا مینمایند، ضمن اینکه بسیاری از بیماریهای ویروسی را انتقال داده و موجبات حمله آفات ثانوی مانند پوستخوارها و چوبخواران به گیاهان را فرا میسازند.برای مبارزه یک قاشق چای خوری سم مالاتیون یا دیازینون را در یک لیتر اب حل نموده وروی قسمت های الوده اسپره نمایید .مقداری را هم بعد از ابیاری به خاک بدهید.بعد از 7 روز این عمل را تکرار نمایید.در ضمن بهتر است از سموم سیستمیک ضد آفات مکنده مانند متاسیستوکس و کنفیدور و...استفاده شود

milad

میشه روش قلمه گرفتن از پیچ گلیسین رو برام بنویسید، زمانشو هم لطفاً ذکر کنید. با تشکر پاسخ مشاهده

محسن شهاب الدین

برای تکثیر این گیاه قلمه نیمه رسیده در اواخر تابستانتهیه نمایید.طول قلمه 15-20 سانت باشد ودر ماسه بادی مرطوب قلمه بزنید تا ریشه دار شودوروش دیگر کاشت بذر در بهار

مهرداد

سلام ایا پیچ گلیسین تحمل افتاب شدید و سرمای زیاد شهرستان را دارد سپاسگزارم پاسخ مشاهده

محسن شهاب الدین

خیر.البته میتواند گیاه را در مکانهای کمنورتر وگرمتر استفاده بکارید.به طور کلی بهتر است از گیاهانی که در شرایط اب وهوایی شهرتان جواب داده ورایج هستند استفاده نمایید

محمد

با سلام اين گياه را از كجا ميشود تهيه كرد و چه قيمتي دارد؟ با تشكر پاسخ مشاهده

محسن شهاب الدین

سلام! ويستريا چيني بونساي همون گياهيه که وقتي راه مي‌افته، خونه/بالکن رو تبديل مي‌کنه به تونل گل‌هاي آبشاري؛ البته اگر باهاش کنار بياييد، چون خيلي هم اهل شيطنت و رشد کردنِ بي‌وقفه‌ست 😄

براي تهيه‌اش چند مسير مطمئن داريد: گلخانه‌هاي تخصصي بونساي (معمولاً بهترين گزينه چون گياه فرم‌دهي شده و سلامت‌تره)، نهالستان‌هاي درختچه‌هاي زينتي (گاهي ويستريا معمولي دارند که مي‌تونيد بعداً بونساي کنيد)، و فروشگاه‌هاي آنلاين معتبر که ارسال گلداني انجام مي‌دن. اگر حضوري مي‌خريد، حتماً گياه رو از نزديک ببينيد: ساقه بايد سالم و بدون زخم و پوسيدگي باشه، و پايه (کائودکس/تنه) هرچه قطورتر، ارزش و قيمت بالاتر خواهد بود.

در مورد قيمت، عدد دقيق به شهر، فصل و کيفيت بونساي بستگي داره، ولي براي ديد کلي: قلمه/نهال جوان ويستريا معمولاً ارزان‌تره (براي شروع و بونساي‌سازي)، بونساي‌هاي فرم‌گرفته و چندساله قيمت بالاتري دارن چون سال‌ها زمان و هرس و سيم‌کشي پشتشونه. به طور معمول، هرچه سن بالاتر، تنه قطورتر، گلدان باکيفيت‌تر و فرم‌دهي حرفه‌اي‌تر باشه، قيمت به‌صورت قابل توجهي مي‌ره بالا. اگر فروشنده فقط گفت “ويسترياست” ولي سن/زمان نگهداري و وضعيت گلدهي رو مشخص نکرد، حتماً سؤال کنيد.

چند نکته براي اينکه پولتون رو دور نريزيد: ويستريا براي گلدهي معمولاً نور زياد (ترجيحاً آفتاب مستقيم چند ساعت در روز) مي‌خواد و اگر خيلي نازش رو بکشيد (کود ازته زياد يا سايه)، ممکنه فقط برگ و شاخه تحويل بده و از گل خبري نباشه 😅. موقع خريد هم دنبال علائم آفت مثل شته و شپشک باشيد و ريشه‌ها نبايد بوي گنديدگي بدهند يا خاکش هميشه خيس و باتلاقي باشد.

براي اطلاعات بيشتر درباره نگهداري، هرس، گلدهي و مشکلات رايج ويستريا (مثل کم‌گل شدن يا آفات)، حتماً مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد 🌿