جنس Sedum (سدوم) یکی از بزرگ‌ترین و شناخته‌شده‌ترین جنس‌ها در خانوادهٔ Crassulaceae (ناز/کراسولاسه) است که بیشتر با عنوان «گیاهان گوشتی» شناخته می‌شوند. اعضای این جنس به دلیل سازگاری بالا با کم‌آبی، تنوع چشمگیر ریخت‌شناسی، و کاربرد گسترده در فضای سبز (به‌ویژه بام سبز و پوشش‌های کم‌نیاز) اهمیت زیادی در باغبانی و گیاه‌شناسی دارند.

سدوم‌ها در بسیاری از مناطق نیم‌کرهٔ شمالی—از نواحی سردسیر تا اقلیم‌های مدیترانه‌ای—گسترش دارند و در زیستگاه‌های سنگلاخی، دامنه‌های خشک، شکاف صخره‌ها و خاک‌های کم‌عمق به‌خوبی استقرار می‌یابند. ویژگی کلیدی این جنس، توانایی ادامهٔ رشد و بقا در شرایطی است که بسیاری از گیاهان زینتی دیگر دچار تنش شدید می‌شوند.

ویژگی‌های مشترک گونه‌های جنس Sedum

۱) شکل رویشی و عادت رشد

اکثر گونه‌های سدوم گیاهانی علفی و چندساله هستند، هرچند گونه‌های یک‌ساله نیز دیده می‌شود. عادت رشد می‌تواند خزنده و پوششی (groundcover)، کپه‌ای، یا نیمه‌راست باشد. ساقه‌ها معمولاً گوشتی و شکننده‌اند و در بسیاری از گونه‌ها توانایی ریشه‌دهی در محل تماس با خاک را دارند.

بسیاری از سدوم‌ها به‌صورت طبیعی با تکثیر رویشی (از طریق قطعات ساقه و برگ) گسترش می‌یابند و همین ویژگی آن‌ها را به گیاهانی کم‌دردسر برای تکثیر تبدیل می‌کند.

۲) برگ‌ها: گوشتی، ذخیره‌گر و متنوع

برگ‌ها در سدوم‌ها معمولاً کوچک تا متوسط، ضخیم و گوشتی هستند و نقش مهمی در ذخیرهٔ آب دارند. آرایش برگ‌ها می‌تواند متناوب، متقابل یا چرخه‌ای باشد و شکل برگ‌ها از سوزنی و استوانه‌ای تا بیضوی و قاشقی متغیر است. در بسیاری از گونه‌ها، سطح برگ با لایه‌ای مومی یا کوتیکول ضخیم پوشیده شده که تبخیر را کاهش می‌دهد.

برگ‌های گوشتی سدوم‌ها مهم‌ترین سازوکار آن‌ها برای تحمل خشکی است و به گیاه اجازه می‌دهد در دوره‌های بی‌آبی طولانی نیز پایدار بماند.

۳) فیزیولوژی تحمل خشکی (CAM)

بخش قابل توجهی از گونه‌های سدوم از متابولیسم فتوسنتزی CAM (Crassulacean Acid Metabolism) بهره می‌برند؛ در این سیستم، روزنه‌ها عمدتاً شب‌ها باز می‌شوند تا تبخیر آب به حداقل برسد. این ویژگی، همراه با بافت‌های ذخیره‌کنندهٔ آب و کاهش سطح تعرق، سدوم‌ها را به یکی از گروه‌های نمونه برای مطالعهٔ سازگاری به خشکی تبدیل کرده است.

وجود فتوسنتز CAM در بسیاری از سدوم‌ها، یکی از دلایل اصلی موفقیت اکولوژیک آن‌ها در زیستگاه‌های کم‌آب است.

۴) گل‌آذین و گل‌ها

گل‌های سدوم معمولاً کوچک اما پرشمارند و در گل‌آذین‌هایی مانند خوشه، چترمانند یا گرزن ظاهر می‌شوند. گل‌ها اغلب ستاره‌ای‌شکل بوده و معمولاً ۵ (گاهی ۴ یا بیشتر) گلبرگ دارند. رنگ گل‌ها بسته به گونه می‌تواند سفید، زرد، صورتی، قرمز یا ارغوانی باشد و در بسیاری از ارقام زینتی، تراکم گل‌آذین نقش مهمی در جذابیت بصری گیاه دارد.

ساختار ستاره‌ای گل‌ها و تجمع آن‌ها در گل‌آذین‌های فشرده، از شاخص‌ترین ویژگی‌های تشخیصی سدوم‌ها در فاز گل‌دهی است.

۵) میوه و بذر

میوه در سدوم‌ها غالباً از نوع فولیکول‌های چندگانه (چند برچه‌ای) است که پس از رسیدگی، بذرهای ریز را آزاد می‌کند. پراکنش بذر می‌تواند با باد، آب یا جابجایی ذرات خاک انجام شود. با این حال، در باغبانی معمولاً تکثیر رویشی به دلیل سرعت و یکنواختی بیشتر رایج‌تر است.

۶) رنگ، آنتوسیانین و تغییرات فصلی

بسیاری از گونه‌ها و ارقام سدوم در شرایط تنش نوری (نور زیاد) یا سرمای فصلی، رنگ‌پذیری بیشتری نشان می‌دهند و به سمت طیف‌های قرمز، ارغوانی یا برنزی می‌روند. این تغییر رنگ معمولاً با افزایش رنگدانه‌هایی مانند آنتوسیانین مرتبط است که می‌تواند نقش حفاظتی در برابر تنش‌های محیطی داشته باشد.

در سدوم‌ها، تغییر رنگ برگ در نور شدید یا هوای خنک، اغلب نشانهٔ سازگاری و پاسخ حفاظتی گیاه است، نه الزاماً بیماری یا کمبود.

زیستگاه، پراکنش و نقش اکولوژیک

سدوم‌ها عموماً گیاهان زیستگاه‌های فقیر از نظر خاک و آب هستند و در بسترهای سنگریزه‌ای، شیب‌های صخره‌ای، و خاک‌های شنی با زهکشی بالا موفق‌اند. برخی گونه‌ها به ارتفاعات بالا و سرمای زمستان نیز مقاوم‌اند، در حالی که گروهی دیگر به اقلیم‌های معتدل و خشک سازگارترند.

از منظر اکولوژیک، گل‌های سدوم برای گرده‌افشان‌ها (به‌ویژه زنبورها و برخی مگس‌ها) منبع شهد و گرده محسوب می‌شوند. همچنین به علت نیاز آبی کم، در طراحی‌های سازگار با کم‌آبی و کاهش مصرف منابع اهمیت دارند.

نیازهای رشد و اصول نگهداری (ویژگی‌های عمومی)

نور

اغلب سدوم‌ها نور زیاد و آفتاب مستقیم را ترجیح می‌دهند، هرچند برخی گونه‌ها سایه-روشن را نیز تحمل می‌کنند. در نور کم، رشد علفی و کشیده (Etiolation) و کاهش تراکم برگ‌ها دیده می‌شود.

برای حفظ فرم فشرده، رنگ مناسب و گل‌دهی بهتر، نور کافی یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت در پرورش سدوم است.

خاک و زهکشی

مهم‌ترین اصل در کاشت سدوم‌ها، زهکشی بسیار خوب است. خاک‌های سبک، شنی یا ترکیب‌های مخصوص ساکولنت‌ها که آب را نگه نمی‌دارند مناسب‌ترند. تجمع آب در اطراف ریشه، خطر پوسیدگی را افزایش می‌دهد.

در سدوم‌ها، «آبیاری زیاد» معمولاً آسیب‌زننده‌تر از «کم‌آبی» است.

آبیاری

آبیاری باید بر اساس خشک شدن بستر انجام شود. در فصل رشد (بهار و تابستان) معمولاً آبیاری منظم اما کم‌حجم و با فاصله مناسب است، و در پاییز و زمستان در بسیاری از گونه‌ها نیاز آبی کاهش می‌یابد. در محیط‌های مرطوب، فاصله آبیاری باید بیشتر شود.

دما و مقاومت به سرما

گسترهٔ تحمل دمایی در سدوم‌ها متنوع است. برخی گونه‌ها بسیار مقاوم به سرما هستند و به‌عنوان گیاهان فضای باز در زمستان‌های سرد نیز عملکرد خوبی دارند، در حالی که برخی گونه‌های ظریف‌تر به یخ‌زدگی حساس‌اند. انتخاب گونهٔ مناسب باید بر اساس اقلیم منطقه انجام شود.

کوددهی

سدوم‌ها به‌طور کلی کم‌توقع‌اند و در خاک‌های فقیر هم رشد می‌کنند. کوددهی زیاد، به‌ویژه با نیتروژن بالا، ممکن است باعث رشد نرم و کم‌مقاوم شود. در صورت نیاز، کوددهی ملایم و محدود در فصل رشد کافی است.

تکثیر در جنس Sedum

تکثیر سدوم‌ها معمولاً بسیار ساده است و می‌تواند از طریق قلمهٔ ساقه، تقسیم بوته، و در برخی گونه‌ها از طریق برگ انجام شود. قلمه‌ها پس از چند روز خشک شدن محل برش (برای کاهش خطر پوسیدگی) در بستر سبک قرار می‌گیرند و به‌سرعت ریشه‌دار می‌شوند.

توان بالای ریشه‌زایی و سازگاری قلمه‌ها، سدوم‌ها را به یکی از مناسب‌ترین جنس‌ها برای تکثیر خانگی تبدیل کرده است.

آفات و بیماری‌های رایج (نگاه کلی)

سدوم‌ها در شرایط مناسب معمولاً مقاوم‌اند، اما در محیط‌های خیلی مرطوب یا با تهویه ضعیف ممکن است به پوسیدگی ریشه و ساقه (اغلب ناشی از قارچ‌ها) دچار شوند. از آفات، شپشک آردآلود، شته و گاهی کنه‌ها می‌توانند مشکل‌ساز باشند. مدیریت صحیح آبیاری، نور کافی و گردش هوا، مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری هستند.

کاربردهای باغبانی و منظر

سدوم‌ها به‌عنوان پوشش گیاهی کم‌نیاز، در باغ‌های سنگی، دیوارهای سنگی، حاشیه‌ها، گلدان‌های کم‌آب‌بر و به‌ویژه در بام سبز کاربرد فراوان دارند. برخی گروه‌ها (مانند سدوم‌های کپه‌ای و گل‌ده) برای ایجاد لکه‌های رنگی در اواخر تابستان و پاییز بسیار ارزشمندند.

ترکیب «تحمل خشکی + رشد سریع + تنوع فرم و رنگ»، سدوم را به یکی از ستون‌های اصلی طراحی منظر کم‌آب‌بر تبدیل کرده است.

نمونه‌هایی از گونه‌های جنس Sedum

در ادامه، تعدادی از گونه‌های شناخته‌شدهٔ این جنس فهرست شده‌اند:

Sedum acre
Sedum album
Sedum reflexum
Sedum rupestre
Sedum spurium
Sedum kamtschaticum
Sedum sieboldii
Sedum morganianum
Sedum adolphii
Sedum rubrotinctum
Sedum nussbaumerianum
Sedum tetractinum

منابع (لینک‌ها)

Plants of the World Online (Kew) – Sedum

World Flora Online – Sedum

Encyclopaedia Britannica – Stonecrop (Sedum)

Royal Horticultural Society (RHS) – Sedum

Missouri Botanical Garden – Plant Finder (Sedum)

مطالب این صفحه را پسندیدم

نظرات و پرسش های کاربران

ه عديلي پور

با سلام و تشكر به خاطر سايت خوبتون. من دو تا گلدون گياه سدوم دارم كه:

1- من يه گلدون از كاكتوس سدوم دارم. حدود سه ماهه كه دارمش. گلدونش نسبتا بزرگه. خاكش خاك مخصوص كاكتوسه كه تو همون گلخونه برام گل را جاجبجا كردند و تو گلدون كاشتند. تا به حال بهش كود ندادم.
و اوايل توي يه اتاق روي ميز بود كه پنجره شرقي داشت نور مستقيم آفتاب صبح را حدود دو ساعتي و بعدش هم نور غير مستقيم داشت. خيلي شاداب و خوب بود و برگهاش حجيم و خوش فرم هستند و پاجوشهاي جديدي از پايينش روئيده اند و در شرايط رشد خوبي قرار داشت. و هفته اي دو بار آبش ميدادم. يك بار سيرابش ميكردم و بار بعد در حد كم. و به صورت خيلي خوب رشد ميكرد.حدود دو ماه اوضاعش خوب خوب بود.
با شروع تابستان و گرم شدن هوا كم كم بقيه كاكتوسهام دچار خرابي شدند و دوستان گفتند كه به خاطر گرماي هواست.( شايد هم من شرايط نگهداري را خوب رعايت نكردم.) چون اون طبقه خونه هميشه استفاده نميشه و مولر روشن نميشه و اون اتاق در صبحها به شدت گرم ميشه. شايد بالاي 36 درجه بره. بقيه كاكتوسها را جابجا كردم. ولي گلدان را سدوم را چون در شرايط رشد خوبي قرار داشت جابجا نكردم. ولي كم كم برگهاش شروع كرد به زرد شدن و چروكيده شدن و افتادن. اين شد كه گدون سدوم را هم جابجا كردم به اتاق كه نور غير مستقيم آفتاب جنوبي را داره و گرماي هواش كمتره. حدود 32 درجه. و ممكنه ساعاتي از روز كولر هم روشن باشه كه نهايتا 4 درجه هواي محيط خنكتر ميشه.
ولي پس از جابجاي حالش بدتر شد. برگها شروع شدند به زرد و چروكيده و خشك شدن و سرعت ريختن.و من فقط ناظر بودم و روند آب دادن مثل قبل هفته اي دو بار. بعدش برگها ديگه خشك نشدند ولي حدودا يه هفته ايست برگهاي شاداب چه بزرگ و چه جوان به سرعت روزي چند تا ميرازه و كاكتوس زيباي سدومم داره ظاهرش را از دست ميده. و من نميدونم چه كار بايد براش بكنم؟
چيكار كنم كه ديگه خراب نشه؟ نميخوام اشتباهي كاري بكنم تا به جاي اينكه بهتر بشه، خرابتر بشه. هنوز هم خوبه و اگه بشه جلوي خرابتر شدنش را گرفت، كاكتوس قشنگيه؟ آيا پاجوشها را الان ميتونم جدا كنم و تو همون گلدون بكارم. يا بهتره فعلا اين كارو نكنم؟

2- يك كاكتوس سدوم ديگه هم دارم كه در يك گلدان كوچكتر و جداگانه است. شرايط نگهداري، محل و نور و اتاقش دقيقا شبيه همون سدوم اولي ست. فقط اين در گلداني متفاوت. اين كاكتوس سدوم از اول برگهاش به حجيمي و زيبايي اون يكي سدوم نبود. و با گذشت زمان بلندتر شد و ساقه هاي بلندي داره و فاصله برگهاش زياد شد. و هيچ وقت هيچ برگيش نيفتاده. و از وقتي هم كه به اتاق با نور جنوبي منتقلش كردم. رنگ برگهاش سبز خيلي تيره شده و خود برگها باريكتر شدند. ولي هيچ برگي نريخته ولي ظاهر زيبايي نداره و ساقه هاي بلند و برگهاي خيلي باريك داره. براي بهبود رشدش چيكار ميتونم بكنم؟

پاسخ مشاهده

افسانه سادات فرود

سلام وقتي بدليل نگه داري نامناسب مشکلي در گياهتان ايجاد ميگردد، انتظار نداشته باشيد برگ هاي زرد يا قهوه اي يا ريخته ، مجدداً رشد کنند؛ در عوض بهتر است مراقبت کنيد که محيط گياه کاملاً مناسب باشد شرايط ايده ال رشد را که در قسمت مربوطه توضيح داده شده فراهم نماييد... برگ هايي که از اين پس مي رويند مي توانند رشد و نمو خوبي داشته باشند. بايد منتظر بمانيد تا گياهتان با ايجاد شرايط مناسب رو به بهبودي برود. درسته که اين گياه نور دوست است ولي افتاب تند وشديد بويژه در مورد گياهاني که قبلا در شرايط نور معمول واپارتمان بوده اند مضر است وباعث بروز مشکلاتي ميشود. در صورتي که به طور ناگهاني گياهان را از مکاني با نور کمتر به مکاني که به طور کامل در معرض نور خورشيد قرار دارد منتقل شوند، دچار آفتاب سوختگي خواهند شد؛ بنابراين اگر گياه‌تان به نور کم خو گرفته است، ميزان نور را به تدريج افزايش دهيد. بايد گياهتان را درمکاني با افتاب ملايم و فيلتر شده مانند افتاب پشت پرده توري قرار دهيد ويا گياه را به مکاني روشنتر با نورغير مستقيم منتقل نماييد نکته دیگر در مورد نگهداری این گیاه آبیاری هست ،در فاصله دو آبیاری سطح خاک باید کاملا خشک شود سپس آبیاری انجام شود به اندازه ای که چند قطره اب اضافی از زیر گلدان خارج شود.دمای ایده آل برای رشد گیاه 30 درجه هست ،نوسانات دمایی سرد شدن ناگهانی و یا جابجایی گلدان شرایط را بد تر می کند.برای جدا کردن پاجوش ها عجله نکنید اجازه دهید به اندازه کافی رشد کنند سپس جدا کنید و در گلدان دیگری بکاریدمثلا آخر شهریور .در مورد گیاه دوم ،دراز و باریک شدن نشانه کمبود نور هست به تدریج نور را افزایش دهید اگر شرایط گیاه شما مناسب هست لازم به جابجایی نیست می توانید از نور مکمل (نور مصنوعی ) برای گیاه استفاده کنید.

rodabe zal

سلام.لطفا در مورد کاکتوس غوره ای /نیازها و روش تکثئر و ...اطلاعات دهید. پاسخ مشاهده

حمزه حق پرست

سلام: سدوم به نور زیاد، حرارت بالای محیط، آبیاری اندک، رطوبت ۵۰ تا ۷۰ درصد و خاک قلیایی احتیاج دارد .کود مورد نیاز این گیاه رامی توان به میزان ۲ گرم درلیتر، هر دو هفته یکبار ، از اردیبهشت تا شهریور، ماه مصرف کرد .مخلوطی از خاک باغچه، خاک رس و ماسه شسته برای رشد این گیاه مناسب است .اگر چه تکثیر این گیاه، در طول بهار و تابستا ن امکان پذیر است. ولی بهتر است اواخر بهار، کار تکثیر گیاه سدوم را انجام دهید . یک ساقه گیاه را که به اندازه کافی بلند شده است را انتخاب کنید و قلمه انتهایی ساقه رابه طول ۵ سانتیمتر از آن جدا کنید . این قلمه ها را به مدت ۲ روز در کناری بگذارید تا در انتهای آنها کال تشکیل شود. برگهای گیاه را در کمپوست مخصوص گیاهان گوشتی و کاکتوس بکارید. قلمه را در نور کافی و دمای 18 درجه سانتیگراد نگاه دارید. خاک باید نسبتا مرطوب باشد. پس از چند هفته گیاه شما ریشه می دهد.

امیررضا مقدم

با عرض سلام و خسته نباشید

این گیاه تقریبا سال 93تهیه شده

اوایل در گلدان کوچکی بود که با رویش و آویزان شدن ریشه در اطراف ساقه ها آن را به گلدان بزرگتری منتقل کردم و به نطر اینکار بدون مشکل انجام شد تا اینکه 2-3ماه پیش مادرم آن را به گلخانه ی خیلی کم نوری منتقل کرد که بتدریج منجر به تغییر رنگ ریشه و خشک شدن آن شده.

لطفا بنده را در جهت نجات گیاه سدومم راهنمایی فرمایید

آیا امکان گرفتن قلمه از قسمت های سبز رنگ ساقه وجود دارد؟

نا گفته نماند که یکبار هم گیاه دچار چنین اتفاقی شده بود ولی به نظرم ریشه ی آویزان یکی از ساقه ها در خاک نشست و دوباره از آن قسمت شروع به رشد کرد؛

ولی در هر حال الآن نمیدانم چه کاری میتوانم برای این گیاه کنم؟

پیشاپیش ممنون از تمام راهنمایی هایتان

پاسخ مشاهده

افسانه سادات فرود

سلام زهکش گلدان را بازدید و از خارج شدن آب اضافه از زیر گلدان مطمئن شوید .باید گیاهتان را به مکان پر نور تری منتقل کنید ،به تدریج نور را افزای شدهید تا گیاه دچار سوختگی نشود .از ساقه های سالم گیاه قلمه بگیرید تا کل گیاه را از دست ندهید .قلمه انتهایی ساقه رابه طول ۵ سانتیمتر از آن جدا کنید . این قلمه ها را به مدت ۲ روز در کناری بگذارید تا در انتهای آنها کال تشکیل شود. برگهای ۲ سانتیمتر و کمپوست مخصوص گیاهان گوشتی و کاکتوس بکارید. قلمه را در نور کافی و دمای ۱۸ درجه سانتیگراد نگاه دارید. خاک باید نسبتا مرطوب باشد. پس از چند هفته گیاه شما ریشه می دهد

امیررضا مقدم

خیلی ممنون لطف کردین

انشالله که از پسش بربیام

فاطمه زواری

در درجه اول گیاه به نور زیاد احتیاج دارد (همانطور که همکار فرمودن به تدریج به مکان پر نور تر انتقال دهید) در ضمن این گیاه آب کمی احتیاج دارد. هفته ای دو بار آبیاری بد نیست. زائده های متورم را در خاک بگذارید من خودم تجربه کردم تقریبا سه هفته است که در خاک باقی مانده شاید شما هم بتوانید با این روش به گیاه جدیدی برسید (امیدوارم برای هر دویمان)

Babak Nazeri

سلام و وقت بخیر

من این گیای که عکس رو گذاشتم رو هدیه گرفتم فکر میکنم از خانواده کراسالاسه است ولی اسم دقیق و شرایط مناسب برای نگهدای و تکثیر رو نمیدونم ممنون میشم راهنمایی کنید

پاسخ مشاهده

افسانه سادات فرود

سلام گیاه شما برانزیا ( Braunsia apiculata ) نام دارد .در تابستان دور از نور مستقیم آفتاب و در نیم سایه و در زمستان در نور زیاد نگه داری شود .آبیاری منظم بوده ،در فاصله دو آبیاری اجازه دهید خاک خشک شود .تکثیر از طریق کاشت قلمه و بذر است .

zeinab

درود بر شما من گیاه سدوم دارم. حدود 2ماهه که خریدمش و همراه با کراسولا پرپینی و اشوریا پولویناتا و اشوریا الگانس در یک گلدون هستن. آبیاریش منظمه(آبیاری بعد از خشک شدن خاک) و با توجه به آب و هوای الان اهواز هر5روز 1بار آبیاری میشن.خاکشون مخلوطی از خاک کاکتوس و کمی خاک 20.20.20 و از کمی خاک باغچه هست. در محیط نورگیر هستن و درطول روز حدود3تا4 ساعت نور مستقیم بهشون میخوره و تا حالا هیچ نوع سم یا تقویت کننده ای هم بهشون ندادم. تقریبا 1هفته ای هست که روی بعضی از قسمتهای سدوم(قسمت تاج و برگهای پایینی) لکه های خاکستری با حاشیه قهوه ای رنگ ظاهر شده. خیلی تحقیق کردم که دلیلش چی میتونه باشه ولی به نتیجه درستی نرسیدم!لطفا راهنمایی کنید. یه سوال دیگه هم دارم؛ با توجه به شرایط محیطی که گفتم، یکی از برگهای پایینی اشوریا پولویناتا هم داره زرد میشه! ممنون میشم برای هر دو مورد راهنماییم کنید. پاسخ مشاهده

افسانه سادات فرود

در بعضي مواقع خسارت آفت و بيماري علائم شبيه به هم دارد ،اگر در پشت برگ ها نقطه هاي بسيار ريزي همراه با گرد و خاک و يا تارهاي عنکبوت مانند ديده شود آفت کنه است در غير اين صورت ،زياده روي در آبياري و رطوبت زياد باعث بيماري هاي قارچي مي شود ،علائم به صورت لکه هاي قهوه اي روي برگ مي دهد ،آبياري را کمتر کنيد ،زهکش گلدان را بازديد کنيد ،قبل از آبياري 2 تا 3 سانتي سطح خاک را با دست لمس کنيد اگر خاک به دست شما نچسبيد يا رطوبت کمي حس کرديد شروع به ابياري کنيد .از تجمع آب در زير گلداني خودداري کنيد .پشت و روي برگ ها را با قارچ کش مانکوزب سم پاشي کنيد مقداري از قارچ کش را هم به خاک دهيد.از قسمت هاي سالم گياه قلمه بگيريد.بافت قلمه بايد کاملا سالم باشد و با قارچ کش ضد عفوني شود قلمه 2 تا 3 بند داشته باشد ،ساقه را از زير برگ قطع کنيد و سپس در خاک مناسب بکاريد .

مشاهده همه کامنت ها و نظرات این صفحه

برای ثبت نظر و یا پرسش میبایست در سایت عضو باشید و به سیستم وارد شوید . ورود

فروشگاه اینترنتی نارگیل