١/١/١٤٤٨ --- 6/17/2026 --- ۱۴۰۵ چهارشنبه ۲۷ خرداد امروز
 
پایگاه اطلاع رسانی گل و گیاه، باغبانی و فضای سبز
Signup  Login  صفحه اصلی  | پرسش و پاسخ  | خدمات  | سرگرمی ها  | نقشه سایت  | لیست گیاهان  | تماس با ما  | RSS  | درباره ما
لینک های اصلی
جستجو  
آخرین مطالب
طراحی و اجرای فضای سبز
طراحی و اجرای فضای سبز
آمار بازدید سایت
بازدید کننده آنلاین :  87  نفر
بازدید امروز :  1148  بازدید
بازدید دیروز :  10982  بازدید
تبلیغات متفرقه
گیاهان زینتی فضای باز >> گل نرگس
 

گل نرگس (Narcissus) و همه ارقام آن

 
برخی از گیاهان این جنس
گل نرگس وحشی
نرگس زرد
نرگس چشم قرقاولی




معرفی جنس گیاهی Narcissus (نرگس)

جنس Narcissus از تیره Amaryllidaceae (نرگسیان/آماریلیداسه) یکی از شناخته‌شده‌ترین گروه‌های گیاهان پیازیِ زینتی در نواحی معتدل نیم‌کره شمالی است. این جنس با گل‌های شاخص و خوش‌ساخت، تنوع فراوان در رنگ و شکل، و سازگاری با شرایط اقلیمی مختلف، جایگاه ویژه‌ای در باغبانی و مطالعات گیاه‌شناسی دارد.

گرچه در زبان فارسی نام «نرگس» گاه برای گونه‌های مختلف به‌صورت عمومی به‌کار می‌رود، از دید علمی، Narcissus یک «جنس» است که شامل گونه‌های متعدد و همچنین شمار زیادی دورگه و رقم باغی می‌شود.





پراکنش جغرافیایی و زیستگاه

خاستگاه طبیعی بیشتر گونه‌های Narcissus در پیرامون مدیترانه، شبه‌جزیره ایبری، شمال آفریقا و بخش‌هایی از اروپای غربی و مرکزی است و برخی گونه‌ها تا جنوب غرب آسیا نیز گسترش یافته‌اند. زیستگاه‌های طبیعی این گیاهان طیفی از چمنزارها، دامنه‌های کوهستانی، بوته‌زارهای مدیترانه‌ای، حاشیه جنگل‌ها تا مناطق نسبتاً مرطوب فصلی را دربر می‌گیرد.

ویژگی مشترک بسیاری از گونه‌ها، سازگاری با زمستان‌های خنک و مرطوب و تابستان‌های گرم‌تر و خشک‌تر است؛ الگویی که با چرخه رشد پیازی (رشد در فصل مناسب و خواب در فصل نامناسب) همخوانی دارد.





ریخت‌شناسی عمومی و ویژگی‌های مشترک گونه‌های Narcissus




پیاز و اندام‌های زیرزمینی

گونه‌های این جنس عمدتاً گیاهان پیازی چندساله هستند. پیازها از فلس‌های گوشتی تشکیل شده و نقش ذخیره‌سازی آب و مواد غذایی را بر عهده دارند. چرخه خواب تابستانه یا خواب در دوره‌های نامساعد در بسیاری از گونه‌ها دیده می‌شود و به گیاه امکان می‌دهد با کم‌آبی یا گرمای شدید سازگار شود.




برگ‌ها

برگ‌ها معمولاً باریک تا نواری (خطی)، بدون دمبرگ مشخص و غالباً با رگبرگ‌های موازی هستند. رنگ برگ‌ها از سبز روشن تا سبز متمایل به خاکستری یا آبی‌فام متغیر است. در بسیاری از گونه‌ها برگ‌ها در فصل رشد همزمان با ساقه گل‌دهنده ظاهر می‌شوند و پس از گل‌دهی به‌تدریج زرد شده و وارد مرحله استراحت می‌گردند.




ساقه گل‌دهنده (اسکیپ) و آرایش گل

گل‌ها روی ساقه‌ای بی‌برگ به نام اسکیپ قرار می‌گیرند. بسته به گونه، هر ساقه می‌تواند یک‌گل یا چندگل باشد. گل‌آذین (در صورت چندگل بودن) معمولاً به‌صورت چترمانند بوده و گل‌ها در آغاز توسط یک پوشینه کاغذی (اسپاته) محافظت می‌شوند.




ساختار گل: شش‌پر و «جام» مرکزی

بارزترین ویژگی مشترک گونه‌های Narcissus ساختمان گل است: گل‌ها معمولاً دارای شش قطعه گلپوش (تپال‌ها) هستند و در مرکز گل ساختاری به نام تاج یا جام (corona) دیده می‌شود که می‌تواند کوتاه، فنجانی، شیپوری یا چین‌دار باشد. همین تاج مرکزی، شاخص‌ترین مشخصه تشخیصی در بسیاری از گونه‌ها و ارقام Narcissus است.

رنگ گل‌ها در گونه‌های مختلف از سفید و کرم تا زرد و در برخی موارد دارای ته‌رنگ‌های نارنجی یا صورتی در تاج متغیر است. برخی گونه‌ها معطرند و رایحه قوی و شیرین می‌تواند نقش مهمی در جذب گرده‌افشان‌ها داشته باشد.




اندام‌های زایشی و گرده‌افشانی

گل‌ها معمولاً دارای شش پرچم و یک مادگی با تخمدان زیرین هستند. گرده‌افشانی غالباً توسط حشرات انجام می‌شود. شکل و طول تاج، زاویه قرارگیری تپال‌ها و میزان عطر می‌تواند بر ترجیح گرده‌افشان‌ها اثر بگذارد و در جدایی اکولوژیک گونه‌ها نقش داشته باشد.




میوه و بذر

میوه معمولاً کپسول است که پس از رسیدن شکافته می‌شود و بذرها را آزاد می‌کند. تکثیر طبیعی می‌تواند از طریق بذر یا از راه تولید پیازچه‌ها (offsets) صورت گیرد. در بسیاری از موارد، تکثیر رویشی در پایداری جمعیت‌ها و همچنین در باغبانی اهمیت زیادی دارد.





چرخه رشد، گل‌دهی و فنولوژی

بیشتر گونه‌های این جنس در اواخر زمستان تا بهار شکوفا می‌شوند، اگرچه زمان گل‌دهی بسته به گونه و اقلیم متفاوت است. الگوی رایج این است که گیاه در فصل خنک رشد رویشی کرده، در بهار گل دهد و سپس با گرم‌شدن هوا وارد خواب شود. این راهبرد به‌ویژه در اقلیم‌های مدیترانه‌ای یک مزیت بوم‌شناختی مهم محسوب می‌شود.





سازگاری‌های بوم‌شناختی و مقاومت‌ها

پیاز ذخیره‌ای، برگ‌های نسبتاً باریک، و زمان‌بندی رشد از جمله سازگاری‌هایی هستند که به Narcissus امکان می‌دهند در شرایط متغیر رطوبت و دما دوام بیاورد. بسیاری از گونه‌ها به سرما مقاوم‌اند و در خاک‌های با زهکشی مناسب عملکرد بهتری دارند.

وجود ترکیبات آلکالوئیدی در بسیاری از گونه‌های Narcissus باعث کاهش چرای جانوران و افزایش بقا در طبیعت می‌شود. این ویژگی همچنین سبب می‌شود بخش‌های گیاه در صورت مصرف نادرست، برای انسان و دام نامناسب یا سمی باشند.





اهمیت زینتی، فرهنگی و کاربردی

Narcissus یکی از مهم‌ترین گروه‌های گیاهان پیازی زینتی در جهان است و ارقام باغی فراوانی از آن پرورش داده شده‌اند. تنوع در اندازه گل، فرم تاج (شیپوری تا فنجانی و چین‌دار)، تک‌گل یا چندگل بودن و دامنه رنگی، باعث شده است این جنس در طراحی فضای سبز، کاشت توده‌ای و تولید گل بریدنی اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.

برخی گونه‌ها و ارقام به‌دلیل عطر قوی، در سنت‌های باغبانی و همچنین در صنایع معطرسازی مورد توجه قرار گرفته‌اند.





نکات کلیدی برای شناسایی میدانی (ویژگی‌های مشترک تشخیصی)

۱) پیازی بودن و داشتن ساقه گل‌دهنده بی‌برگ (اسکیپ)

۲) گل با شش تپال و یک تاج/جام مرکزی مشخص

۳) برگ‌های خطی و اغلب هم‌زمان با گل‌دهی یا اندکی پیش از آن

۴) میوه کپسولی و توان تکثیر از طریق پیازچه‌ها





فهرست تعدادی از گونه‌های جنس Narcissus

در ادامه، چند نمونه از گونه‌های شناخته‌شده این جنس فهرست شده‌اند:

  • Narcissus tazetta
  • Narcissus pseudonarcissus
  • Narcissus poeticus
  • Narcissus jonquilla
  • Narcissus bulbocodium
  • Narcissus triandrus
  • Narcissus cyclamineus
  • Narcissus serotinus
  • Narcissus papyraceus
  • Narcissus viridiflorus





منابع

Plants of the World Online (Kew) – Narcissus
World Flora Online – Narcissus
WFO Plant List – Narcissus
Encyclopaedia Britannica – Narcissus (plant genus)
Royal Horticultural Society – Narcissus

 
 
مطالب این صفحه را پسندیدم
Like
 
نظرات و پرسش های کاربران
علی اصغرعابدیان یزدی
سلام خسته نباشیدسایتتان عالیست چون گل زعفران فصل خاصی داردبرای ساخت ماشین زعفران پاککن احتیاج به گل مشابه وسهلالوصولی دارم درصورت امکان راهنمائیم کنید.متشکرم  پاسخ مشاهده
افسانه سادات فرود
سلام گلرنگ
نانا
با سلام:لطفا من را راهنمایی کنید ما در تراس خانه یک قسمت باغچه مانند داریم و روبه جنوب است و بسیار آفتاب گیر است تصمیم داریم بذر گلی زیبا و مقاوم در برابر آفتاب بکارم و زود هم گل دهد و آسیب پذیر نباشد لطفا با در نظر گرفتن این شرایط گلی به من پیشنهاد کنید  پاسخ مشاهده
محسن شهاب الدین
اواخر تابستان برای کاشت بذری که به گل برود دیر است.در حقیقت شما میتوانید در این زمان از گلهای فصلی که در پاییز ،زمستان وبهار گل میدهند استفاده نمایید.مانند بنفشه،پامچال وداوودی،کلم زینتی و....
حمزه حق پرست
جعفری آفریقایی - آفتابگردان زینتی -
ابراهیم نعیمی
سلام؛ تعداد زیادی پیاز گل نرگس را که جوانه زده بودند رااز طریق سایت شما در هفتم فروردین 92دریافت کردم که آنها را در باغچه حیاط منزلمان کاشتم. آیا کار درستی انجام داده ام یا نه؟ اگر نبایستی که در این فصل می کاشتم می شود آنها را از گلدان خارج و خشک نمود؟ لطفاً راهنمایی بفرمایید.  پاسخ مشاهده
افسانه سادات فرود
سلام پس از زرد شدن کامل برگها پیازها را از خاک در آورده و در انبار مناسب (تاریک – خنک با رطوبت هوای کم) انبار کنید. در این زمان احتمالا پیازهای اصلی پیازچه‌های جدیدی تولید کرده‌اند که میتوانید آنها را جدا کنید. در پاییز پیازها را بکارید و برای بهار سال دوم انتظار گلهای زیبای را خواهید داشت. اگر بخواهیم پیاز نرگس را در باغچه بکاریم پاییز بهترین فصل است. در پاییز پیاز فرصت کافی پیدا می کند تا دورة سرما را در خاک سپری نموده و خود را برای گلدهی آماده کند. وقتی پیاز بهخاک نشاندیم در مدت سه تا چهار ماه رشد کافی نموده و کامل می شود. وقتی که در زمستان غده آمادگی پیدا کرد در بهار به گل می نشیند. پیازهایی که دوره استراحت خود را سال قبل گذرانده اند در پاییز گل می دهند
خورشید
مکمل غذایی برای گل نرگس را در خانه چگونه تهیه کنیم؟وطرز استفاده از ان چگونه است ؟  پاسخ مشاهده
محسن شهاب الدین
سلام

اگر نرگس‌تان را دوست داريد و مي‌خواهيد هر سال با قدرت و پرگل برگردد، خبر خوب اين است که مي‌شود يک «مکمل غذايي خانگي» ساده و بي‌دردسر برايش آماده کرد؛ فقط حواستان باشد نرگس يک گياه پيازي است و تغذيه‌اش بايد ملايم، منظم و درست‌زمان‌بندي‌شده باشد، وگرنه به جاي گل، پيازتان را چاق مي‌کنيد يا حتي ريشه مي‌سوزانيد 😄

بهترين مکمل خانگي و امن براي نرگس: “چاي کمپوست ملايم”
مواد لازم: ۱ مشت کمپوست کاملاً رسيده (يا ورمي‌کمپوست)، ۱ ليتر آب بدون کلر (آب مانده ۲۴ ساعت)، يک ظرف دردار.
روش تهيه: کمپوست را داخل پارچه نخي/جوراب تميز بريزيد (مثل تي‌بگ)، در ۱ ليتر آب بگذاريد و ۱۲ تا ۲۴ ساعت بماند، گاهي هم بزنيد. سپس محلول را صاف کنيد. اين مي‌شود يک غذاي سبک اما مفيد که هم عناصر ريزمغذي دارد هم به خاک جان مي‌دهد.

طرز استفاده چاي کمپوست براي نرگس
اگر نرگس در گلدان است: هر ۲ تا ۳ هفته يک‌بار، به اندازه يک آبياري سبک از همين محلول بدهيد (نه اينکه گلدان را غرق کنيد).
اگر نرگس در باغچه است: هر ۳ تا ۴ هفته يک‌بار پاي بوته بدهيد. نکته مهم: روي خاک مرطوب بدهيد (يعني اول کمي آب، بعد محلول)، چون روي خاک خشک احتمال آسيب ريشه بيشتر مي‌شود.

مکمل خانگي دوم (فوق‌العاده براي پيازي‌ها): پودر پوست تخم‌مرغ + مقدار خيلي کم
پوست تخم‌مرغ را خوب بشوييد، خشک کنيد و آسياب کنيد تا پودر شود. اين ماده کلسيم مي‌دهد و به ساختار خاک کمک مي‌کند. روش استفاده: براي گلدان متوسط، نصف قاشق چاي‌خوري را روي سطح خاک بپاشيد و خيلي کم با خاک سطحي مخلوط کنيد، سپس آبياري. زياده‌روي نکنيد؛ کلسيم زياد مي‌تواند تعادل جذب عناصر را به هم بزند.

زمان‌بندي طلايي تغذيه نرگس (خيلي مهم‌تر از خودِ مکمل)
۱) از زمان شروع رشد برگ‌ها تا قبل/حين گلدهي: تغذيه ملايم خوب است.
۲) بعد از گلدهي: اين مرحله براي پياز حياتي است؛ چون گياه دارد انرژي را براي سال بعد ذخيره مي‌کند. ۲ تا ۴ نوبت تغذيه سبک در اين دوره عالي است.
۳) وقتي برگ‌ها زرد و خشک شدند: تغذيه را قطع کنيد. اين‌جا ديگر گياه رفته استراحت، شما هم مزاحمش نشويد 😅

چيزهايي که براي نرگس “مکمل” حساب مي‌شوند ولي دردسر درست مي‌کنند
پوست موز خيسانده، آب برنج، قهوه، و هر چيزي که سريع ترش/کپک مي‌زند، در گلدان‌ها مخصوصاً مي‌تواند قارچ و مگس و بوي نامطبوع بسازد. اگر هم اصرار داريد، حداقل خيلي رقيق و خيلي کم استفاده کنيد. قانون طلايي: کم ولي درست.

اگر يک گزينه “خيلي مطمئن” بخواهيد
در کنار مکمل‌هاي خانگي، اگر خواستيد حرفه‌اي‌تر عمل کنيد، يک کود آماده با فسفر و پتاسيم بالاتر (مثلاً NPK با عدد وسط و آخر بيشتر) در دوز کم، براي پيازي‌ها معمولاً نتيجه‌ي بهتري مي‌دهد؛ اما در مدل خانگي، چاي کمپوست ملايم + زمان‌بندي درست بهترين و کم‌ريسک‌ترين ترکيب است.

براي کسب اطلاعات بيشتر و نکات دقيق‌تر درباره تغذيه، نگهداري و مشکلات احتمالي نرگس، حتماً مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.

محمد شریفی

سلام

من درشهر قم هستم وچندتاگل نرگس دراواخر زمستان از گلخانه خریدم اما حالا (16فروردین ماه) به شدت خشک یده وبرگ هایش هم زرد شده اند وازخاکی که دارای کودبرگ است استفاده می کنم من این گلها رادراتاق نگه داری میکنم ودمای ان تقریبا بین 15-19 درجه است آیا این حالت طبیعی است  یانه لطفا کمکم کنید چگونه از آنها مراقبت کنم و اگه نیاز است انها را درافتاب بگذارم.

ممنون ازکمکتون

  پاسخ مشاهده
محسن شهاب الدین

سلام 😊 اول از همه خيالت رو راحت کنم: با توضيحاتي که دادي، احتمال خيلي زياد گياهت مريض نشده، فقط دوره‌ي طبيعي زندگيش رو داره طي مي‌کنه. نرگس (Narcissus pseudonarcissus) يه پيازي فصليه؛ يعني مثل سبزه عيد نيست که تا هميشه سبز بمونه، يه فصل مياد، گل مي‌ده، کم‌کم ضعيف مي‌شه و بعد وارد استراحت مي‌شه.

کاري که تو کردي هم دقيقا همون زمان معمول خريد نرگس بوده: اواخر زمستون از گلخونه خريدي، الان هم که ۱۶ فروردينه، طبيعي‌ـه که گل‌ها تموم شده باشن و برگ‌هاش شروع کنن به زرد و خشک شدن. اين يعني پياز داره مواد غذايي رو از برگ‌ها مي‌کشه داخل خودش تا براي سال بعد ذخيره کنه.

پس جواب سوالت: بله، اين حالت تا حد زيادي طبيعي‌ـه، به‌خصوص اگر گل‌ها قبلاً باز شده و تموم شده باشن. نرگس‌ها بعد از گل‌دهي، کم‌کم برگ‌هاشون زرد مي‌شه و وارد دوره استراحت (خواب) مي‌شن.

حالا چي کار بايد بکني؟ ۱. تا وقتي برگ‌ها کامل خشک نشدن، جداشون نکن. هرچقدر برگ بيشتر بمونه، پياز بيشتر غذا ذخيره مي‌کنه و سال بعد گل‌ها شاداب‌ترن. وقتي برگ‌ها کاملاً خشک و کاغذي شدن، اون موقع مي‌توني از ته جداشون کني.

۲. نور: الان که توي اتاق هستن و دماي ۱۵–۱۹ درجه هم خوبه، بهتره يه جاي روشن‌تر با نور غيرمستقيم قوي براشون پيدا کني. اگر امکانش هست، کنار پنجره‌ي پرنور (ولي بدون آفتاب سوزان مستقيم ظهر قم 😅) بذار. کمي آفتاب ملايم صبح يا عصر خوبه، ولي اگر آفتاب قم مستقيم و تند مي‌تابه، ممکنه زودتر خشک‌ترشون کنه.

۳. آبياري: تا وقتي برگ‌ها سبز هستن و کامل خشک نشدن: - خاک رو هميشه خيس نکن؛ بذار سطح خاک کمي خشک بشه بعد دوباره آب بده. - وقتي برگ‌ها کاملاً زرد و خشک شدن و افتادن، آبياري رو خيلي کم کن يا قطع کن، چون اون موقع پياز وارد دوره استراحت مي‌شه و اگر خاک مدام خيس بمونه، خطر پوسيدگي پياز زياده.

۴. خاک و کود: گفتي از خاکي که داراي کودبرگ هست استفاده مي‌کني؛ اين خوبه. اما: - توي دوره‌اي که برگ‌ها در حال زرد شدن هستن، لزومي نداره کود اضافي بدي. - اگر خواستي سال بعد دوباره نگهشون داري، اوايل پاييز که زمان کاشت و بيدار شدن پيازهاست، مي‌توني کمي کود دانه‌کود (مثل کود کامل NPK رقيق) بدي تا براي شروع رشد کمک بشن.

۵. بعد از خشک شدن برگ‌ها چي مي‌شه؟ دو راه داري: ۱. پيازها رو همون توي گلدون نگه‌داري، آبياري رو قطع يا خيلي کم کني، گلدون رو يه جاي خنک و خشک و تاريک‌تر بذاري تا پيازها استراحت کنن. ۲. پيازها رو از خاک دربياري، بذاري خشک بشن، توي جاي خنک، خشک و هواخور (مثل انباري خنک) نگه‌داري و اوايل پاييز دوباره توي خاک خوب و سبک بکاري.

نکته مهم: نرگس گياهي نيست که کل سال سبز و شاداب بمونه. حتي اگر بهترين شرايط رو هم براش فراهم کني، باز هم بعد از گل‌دهي وارد مرحله استراحت مي‌شه. پس خودت رو بابت خشک شدنش سرزنش نکن، تو کار اشتباهي نکردي، فقط بايد با «برنامه زندگي» اين گياه کنار بياي 😉.

اگر برگ‌ها خيلي سريع و ناگهاني خشک شده باشن (مثلاً توي يکي دو هفته، بدون اينکه گل درست‌وحسابي بده)، اون‌وقت ممکنه مشکل کمبود نور، آبياري نامنظم شديد يا گرماي نزديک به وسايل گرمايشي هم دخيل باشه. ولي با دمايي که گفتي و اينکه نرگس‌هات از گلخونه اومدن، طبيعي‌ـه کمي زودتر خسته بشن.

براي اينکه سال بعد دوباره گل‌هاي قشنگ نرگس رو توي خونه داشته باشي، بهترين کار اينه که الان اجازه بدي برگ‌ها کارشون رو بکنن، بعدش پيازها رو درست استراحت بدي و پاييز دوباره شروع‌شون کني.

براي اطلاعات بيشتر درباره نگهداري گل‌هاي پيازي مثل نرگس، پيشنهاد مي‌کنم مقالات سايت نارگيل رو هم حتماً مطالعه کني، توضيحات خوبي درباره شرايط نگهداري و نکات ريزش داره 🌱.

مشاهده همه کامنت ها و نظرات این صفحه
برای ثبت نظر و یا پرسش میبایست در سایت عضو باشید و به سیستم وارد شوید . ورود
 
 
فروشگاه اینترنتی نارگیل  
Loading
Loading
Nargil Logo gray

© تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به نارگیل است. استفاده از مطالب در رسانه های آموزشی با ذکر منبع و لینک به صفحه مربوطه بلا مانع است
آخرین مطالب :


مقالات پر بازدید :


صفحه اصلی  | پرسش و پاسخ  | خدمات  | سرگرمی ها  | نقشه سایت  | تماس با ما  | RSS
فهرست گل و گیاه   |  نمایشگاههای گل و گیاه   |  اخبار گل و گیاه   |  مقالات گل و گیاه   |  مؤسسات گل و گیاه
ورود / عضویت