٢٠/١٢/١٤٤٧ --- 6/6/2026 --- ۱۴۰۵ شنبه ۱۶ خرداد امروز
 
پایگاه اطلاع رسانی گل و گیاه، باغبانی و فضای سبز
Signup  Login  صفحه اصلی  | پرسش و پاسخ  | خدمات  | سرگرمی ها  | نقشه سایت  | لیست گیاهان  | تماس با ما  | RSS  | درباره ما
لینک های اصلی
جستجو  
آخرین مطالب
فوت و فن باغبانی امروز
مراقبت تابستانه گیاهان آپارتمانی
طراحی و اجرای فضای سبز
طراحی و اجرای فضای سبز
آمار بازدید سایت
بازدید کننده آنلاین :  60  نفر
بازدید امروز :  11628  بازدید
بازدید دیروز :  15709  بازدید
تبلیغات متفرقه
درختان میوه >> خیار
 

خیار (Cucumis ) و همه ارقام آن

نام های مرسوم و شناخته شده: خیار | خربزه
 
برخی از گیاهان این جنس
خربزه شاخدار
خیار
طالبی
خربزه عسلی
کانتالوپ یا گرمک
خیار چنبر
دستنبو
خربزه


معرفی جنس Cucumis

جنس Cucumis یکی از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین جنس‌ها در خانواده کدوئیان (Cucurbitaceae) است که شامل خیار، طالبی، گرمک، خربزه، برخی انواع هندوانه‌مانندهای وحشی و تعدادی گونه‌های زینتی و وحشی دیگر می‌شود. بسیاری از گونه‌های این جنس دارای اهمیت اقتصادی، غذایی، دارویی و ژنتیکی بسیار بالا هستند. این جنس به‌طور عمده گیاهانی علفی، یک‌ساله یا چندساله، خزنده یا بالارونده را شامل می‌شود که در مناطق گرمسیری، نیمه‌گرمسیری و معتدل جهان پراکنش دارند.

مرکز تنوع ژنتیکی جنس Cucumis عمدتاً در آفریقا و آسیا قرار دارد و از آنجا به سایر نقاط جهان گسترش یافته است. گونه‌های مختلف این جنس پایه ژنتیکی مهمی برای اصلاح نباتات در محصولاتی مانند خیار و خربزه به شمار می‌آیند و در برنامه‌های به‌نژادی برای بهبود مقاومت به تنش‌های زیستی و غیرزیستی، کیفیت میوه و عملکرد استفاده می‌شوند.



ویژگی‌های مورفولوژیک کلی گونه‌های Cucumis



ریخت‌شناسی عمومی

گیاهان جنس Cucumis اغلب علفی، خزنده یا پیچنده هستند و معمولاً ساقه‌هایی نازک، طویل و منشعب دارند که بر روی سطح خاک گسترده شده یا به کمک پیچک‌ها به سمت بالا حرکت می‌کنند. ساقه‌ها اغلب کرک‌دار، گوشتی و نسبتاً شکننده‌اند و بسته به گونه ممکن است زاویه‌دار یا استوانه‌ای باشند. در بسیاری از گونه‌ها، ساقه و برگ‌ها دارای کرک‌های خشن یا نرم هستند که در محافظت گیاه در برابر گیاه‌خواران و کاهش تبخیر نقش دارند.

بخش اعظم گونه‌های Cucumis یک‌ساله هستند، اما در میان آن‌ها گونه‌های چندساله نیز دیده می‌شود که در زیستگاه‌های گرم و نسبتاً پایدار رشد می‌کنند. سیستم ریشه‌ای بیشتر گونه‌ها سطحی اما گسترده است و توانایی خوبی در بهره‌برداری از رطوبت و مواد غذایی خاک دارد. در شرایط زراعی، ریشه‌های جانبی فراوان باعث افزایش کارایی جذب آب و عناصر غذایی می‌شوند.



برگ‌ها

برگ‌های بیشتر گونه‌های Cucumis متناوب، ساده و دارای پهنک نسبتاً بزرگ هستند. شکل برگ‌ها می‌تواند قلبی‌شکل، لوب‌دار (سه تا پنج لوب)، تخم‌مرغی تا پهن و گرد باشد. کناره برگ‌ها معمولاً دندانه‌دار یا موج‌دار است و سطح برگ اغلب به کمک کرک‌های ریز یا خشن پوشیده شده است. این کرک‌ها ممکن است غده‌ای یا غیرغده‌ای باشند و علاوه بر کاهش تعرق، می‌توانند نقش دفاعی در برابر حشرات داشته باشند.

رگبرگ اصلی (میانی) از قاعده برگ آغاز شده و به سمت رأس ادامه دارد و رگبرگ‌های فرعی از آن منشعب می‌شوند. برگ‌های بزرگ و پهن در بیشتر گونه‌ها به افزایش سطح فتوسنتز کمک می‌کنند، اما در عین حال نیاز به مدیریت مناسب رطوبت و بیماری‌های برگی در سیستم‌های زراعی دارند. دمبرگ در این جنس معمولاً نسبتاً طویل است و امکان قرارگیری برگ‌ها در موقعیت مناسب برای جذب نور را فراهم می‌کند.



پیچک‌ها

یکی از ویژگی‌های مشخصه خانواده کدوئیان و به تبع آن جنس Cucumis، حضور پیچک‌ها (tendrils) است. پیچک‌ها اندام‌های باریک، رشته‌ای و حساس به تماس هستند که برای بالا رفتن، تکیه و استقرار گیاه روی تکیه‌گاه‌ها به کار می‌روند. در بسیاری از گونه‌های Cucumis، پیچک‌ها ساده و غیر منشعب‌اند اما در برخی گونه‌ها ممکن است دوشاخ یا منشعب نیز دیده شوند.

پیچک‌ها معمولاً در گره‌ها و در مجاورت برگ‌ها یا گل‌آذین‌ها ظاهر می‌شوند. این سازوکار بالا رونده، امکان بهره‌برداری بهتر از نور در پوشش‌های گیاهی متراکم و همچنین فرار از سایه‌اندازی سایر گیاهان را برای گونه‌های این جنس فراهم می‌کند.



گل‌ها

گونه‌های Cucumis اغلب دارای گل‌های تک‌جنسی (نر و ماده جدا از هم) روی یک پایه (تک‌پایه) هستند. با این حال در برخی گونه‌ها، الگوهای متفاوتی از جدایی یا اختلاط اندام‌های جنسی مشاهده می‌شود. گل‌ها معمولاً کوچک تا متوسط، زرد تا زرد مایل به سبز یا گاهی سفید هستند و در محور برگ‌ها یا به صورت منفرد و یا در گل‌آذین‌های کوچک ظاهر می‌شوند.

کاسه گل معمولاً از ۵ کاسبرگ کوچک تشکیل شده و جام گل نیز ۵ گلبرگ به هم پیوسته دارد که به شکل قیفی یا ستاره‌ای باز می‌شوند. در گل‌های نر، ۳ تا ۵ پرچم (معمولاً ۳ پرچم موثر) حضور دارد که بساک‌ها ممکن است پیچ‌خورده یا بهم پیوسته به نظر برسند. در گل‌های ماده، تخمدان تحتانی و چندخانه‌ای است که روی آن خامه و کلاله قرار می‌گیرد. این تخمدان، همان اندام اولیه‌ای است که در صورت لقاح موفق، به میوه گوشتی تبدیل می‌شود.

گرده‌افشانی در بیشتر گونه‌های Cucumis عمدتاً توسط حشرات به‌ویژه زنبورهای عسل، زنبورهای وحشی و مگس‌ها انجام می‌شود. عطر ملایم و ترشحات شهد در قاعده گل‌ها، حشرات گرده‌افشان را جذب می‌کند. این وابستگی به حشرات، اهمیت اکولوژیک و زراعی گرده‌افشان‌ها را در کشت‌های این جنس برجسته می‌کند.



میوه‌ها

میوه در جنس Cucumis از نوع پپو (pepo) است؛ یعنی میوه‌ای گوشتی، با پوسته بیرونی نسبتاً سفت و درون آبدار که بذرها در گوشت یا حفره داخلی آن قرار می‌گیرند. شکل میوه‌ها در گونه‌های مختلف بسیار متنوع است: از استوانه‌ای کشیده (مثل خیارهای معمولی) تا کروی، بیضوی، تخم‌مرغی و تخم‌مرغی کشیده (در انواع خربزه‌ها و طالبی‌ها).

رنگ میوه‌ها نیز گستره وسیعی را شامل می‌شود: سبز روشن تا تیره، سبز راه‌راه، زرد، نارنجی، کرم، سفید مایل به سبز و حتی در برخی فرم‌ها دارای خال‌ها، نوارها یا لکه‌های تیره و روشن. پوست میوه ممکن است صاف، شیاردار، مشبک (reticulated) یا زگیل‌دار باشد. گوشت میوه در بیشتر گونه‌های خوراکی آبدار، معطر و شیرین یا کمی مایل به شیرین است، در حالی که در بسیاری از گونه‌های وحشی ممکن است تلخ، کم‌طعم یا غیرخوراکی باشد.

درون میوه، بذرها در حفره مرکزی یا لایه میانی قرار دارند. بسته به گونه و رقم، تراکم بذرها، اندازه و بافت آن‌ها متفاوت است. در میوه‌های خیار، بذرها نرم‌تر و در گوشت نسبتاً ژلاتینی قرار می‌گیرند، در حالی که در بسیاری خربزه‌ها، حفره بذر از گوشت میوه جدا و در مرکز میوه تمرکز یافته است.



بذرها

بذرهای Cucumis عموماً تخت، بیضوی تا کشیده و دارای پوست بذر نسبتاً سخت هستند. رنگ بذر معمولاً از سفید، کرم، زرد روشن تا قهوه‌ای روشن متغیر است. طول بذرها بسته به گونه می‌تواند از چند میلی‌متر تا بیش از یک سانتی‌متر باشد. در بخش داخلی بذر، جنین نسبتاً بزرگ و ذخایر غذایی به صورت دو لپه گوشتی قرار دارد که انرژی لازم برای جوانه‌زنی و استقرار نهال را فراهم می‌کند.

در بیشتر گونه‌های زراعی این جنس، بذرها برای حفظ قوه نامیه نیازمند شرایط خشک و خنک هستند و در صورت نگه‌داری صحیح، می‌توانند برای چند سال قدرت جوانه‌زنی خود را حفظ کنند. برخی گونه‌های وحشی ممکن است دارای دوره رکود بذر (Dormancy) قوی‌تری باشند که به تطبیق آن‌ها با شرایط متغیر محیطی کمک می‌کند.



ویژگی‌های فیزیولوژیک و بوم‌شناختی مشترک



الگوی رشد و نیازهای نوری

گونه‌های Cucumis در اغلب موارد گیاهان دوستدار نور (Heliophilous) هستند و برای دستیابی به عملکرد بالا به نور کامل خورشید نیاز دارند. سایه‌اندازی مداوم باعث کاهش رشد رویشی، طول میان‌گره‌ها، کاهش تعداد گل و میوه و کاهش کیفیت محصول می‌شود. این گیاهان رشد رویشی نسبتاً سریع دارند و در طول دوره رشد فعال، به‌ویژه در شرایط گرمای مناسب و تأمین آب کافی، می‌توانند در مدت کوتاهی سطح زیادی را پوشش دهند.

بیشتر گونه‌ها دارای چرخه فتوسنتزی C3 هستند و به دلیل تعرق نسبتاً بالا، نیازمند مدیریت مناسب آبیاری در کشت‌های زراعی می‌باشند. حساسیت به کمبود نور در مراحل اولیه رشد، به‌ویژه در گونه‌های زراعی، از دیدگاه زراعی اهمیت زیادی دارد.



نیازهای دمایی

تقریباً تمام گونه‌های Cucumis گیاهان گرما‌دوست هستند و در دماهای پایین به‌خوبی رشد نمی‌کنند. دماهای زیر حدود ۱۰–۱۲ درجه سانتی‌گراد می‌تواند موجب آسیب به بافت‌های جوان، کاهش سرعت رشد و در برخی موارد ایجاد لکه‌های کلروتیک در برگ‌ها شود. دمای مطلوب برای رشد رویشی و زایشی در بیشتر گونه‌ها در محدوده ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد قرار دارد.

حساسیت به یخبندان یکی از ویژگی‌های مشترک این جنس است؛ گیاهان Cucumis تحمل یخبندان را ندارند و سرمازدگی حتی کوتاه‌مدت می‌تواند موجب مرگ گیاه یا آسیب جدی به اندام‌های هوایی و میوه‌ها شود. همین ویژگی سبب شده است که کشت زراعی این گیاهان عمدتاً در فصل‌های گرم و در مناطقی با فصل رشد بدون یخبندان انجام شود.



نیاز آبی و تحمل خشکی

گونه‌های زراعی Cucumis معمولاً به رطوبت نسبی مناسب و تأمین منظم آب نیاز دارند، به‌ویژه در طول دوره گل‌دهی، تشکیل میوه و رشد میوه. کاهش شدید رطوبت خاک در این دوره‌ها می‌تواند منجر به ریزش گل‌ها و میوه‌ها، کاهش اندازه میوه و کاهش کیفیت گوشت میوه شود. با این حال، برخی گونه‌ها و تبارهای وحشی جنس Cucumis نسبت به خشکی و کم‌آبی، مقاومت نسبی بیشتری نشان می‌دهند.

سیستم ریشه‌ای گسترده به گیاه کمک می‌کند تا از لایه‌های مختلف خاک آب جذب کند، اما در خاک‌های بسیار سنگین و با زهکش ضعیف، خطر پوسیدگی ریشه و طوقه افزایش می‌یابد. مدیریت آبیاری به‌صورت منظم و با حفظ زهکش مناسب، یکی از اصول اساسی در کشت این جنس است.



نیازهای خاکی و تغذیه‌ای

بسیاری از گونه‌های Cucumis در خاک‌های نسبتاً سبک، غنی از مواد آلی و با زهکش مناسب بهترین عملکرد را دارند. خاک‌های لومی شنی تا لومی رسی با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷/۵) معمولاً برای رشد این گیاهان مناسب است. در خاک‌های بسیار قلیایی ممکن است کمبود برخی عناصر ریزمغذی مانند آهن و روی بروز کند که به صورت زردی بین رگبرگی در برگ‌های جوان ظاهر می‌شود.

این گیاهان معمولاً به تغذیه کافی ازت، فسفر و پتاسیم نیاز دارند. ازت برای رشد رویشی و توسعه سطح برگ، فسفر برای ریشه‌زایی و فرایندهای انرژی‌بر سلولی و پتاسیم برای تنظیم تعادل آب، افزایش کیفیت میوه و مقاومت به تنش‌ها اهمیت دارد. کمبود عناصر ریزمغذی (به‌ویژه بور و کلسیم) می‌تواند منجر به ناهنجاری‌های میوه و کاهش کیفیت انباری شود.



رابطه با گرده‌افشان‌ها

گرده‌افشانی حشرات، به‌ویژه زنبورها، در اغلب گونه‌های Cucumis برای تشکیل میوه ضروری یا بسیار مؤثر است. گل‌های نر و ماده معمولاً در یک بوته ولی در گل‌های جداگانه قرار دارند و انتقال گرده از گل نر به گل ماده به کمک حشرات صورت می‌گیرد. در نظام‌های زراعی، حضور کافی کلونی‌های زنبور عسل یا سایر حشرات گرده‌افشان نقش مهمی در افزایش تعداد میوه‌های تشکیل‌شده و بهبود شکل و اندازه آن‌ها دارد.

در صورت عدم حضور گرده‌افشان‌ها یا در فصولی که فعالیت حشرات کاهش می‌یابد، ممکن است میزان تشکیل میوه به شدت کاهش پیدا کند. در برخی از سامانه‌های تولید، از گرده‌افشانی دستی یا استفاده از ارقام پارتنوکارپیک (تشکیل میوه بدون لقاح) نیز بهره گرفته می‌شود، اما در سطح طبیعی–اکولوژیک، تعامل با گرده‌افشان‌ها یک ویژگی کلیدی در چرخه زندگی بسیاری از گونه‌های این جنس است.



ویژگی‌های گل‌دهی و تولیدمثل



الگوی جنسی و آرایش گل‌ها

بیشتر گونه‌های Cucumis تک‌پایه با گل‌های نر و ماده جدا از هم روی یک گیاه هستند، اگرچه نسبت گل‌های نر به ماده و ترتیب ظهور آن‌ها می‌تواند بسته به گونه، رقم، شرایط محیطی و تغذیه‌ای تغییر کند. در بسیاری از گونه‌های زراعی، گل‌های نر معمولاً زودتر و بیشتر ظاهر می‌شوند و گل‌های ماده در مراحل بعدی رشد و تحت شرایط تغذیه‌ای و نوری مناسب افزایش می‌یابند.

گل‌های نر غالباً به صورت خوشه‌های کوچک یا چندتایی و گل‌های ماده عموماً منفرد یا به تعداد کمتر در هر گره تشکیل می‌شوند. در قاعده گل ماده، تخمدان متورم کوچک که شبیه میوه بسیار کوچک است، قابل مشاهده می‌باشد و پس از لقاح، به میوه کامل تبدیل می‌شود. این ویژگی مشاهده‌ای، در تشخیص گل‌های ماده از نر در مزرعه به‌کار می‌رود.



گرده‌افشانی و باروری

گرده‌افشانی در این جنس بیشتر برون‌گرده‌افشانی (Cross-pollination) است، اما خودگرده‌افشانی نیز در برخی شرایط و برخی گونه‌ها رخ می‌دهد. زمان باز شدن گل‌ها، اغلب در صبح زود تا پیش از ظهر است و در این زمان حشرات گرده‌افشان بیشترین فعالیت را دارند. گرده‌ها معمولاً نسبت به رطوبت زیاد و دمای بالا حساس‌اند و کارایی آن‌ها در محدوده دمایی بهینه بیشترین است.

پس از انتقال گرده روی کلاله، لوله گرده رشد کرده و به سوی تخمک‌ها حرکت می‌کند. در صورت موفقیت در لقاح، تخمک‌ها به بذر تبدیل شده و همزمان رشد دیواره تخمدان و بخش‌های اطراف، منجر به تشکیل میوه گوشتی می‌شود. در بسیاری از گونه‌ها، تعداد بذرهای تشکیل‌شده در میوه ارتباط مستقیمی با شکل، اندازه و کیفیت میوه دارد؛ میوه‌هایی با تعداد بذر کم، ممکن است بدشکل یا کوچک باقی بمانند.



جنبه‌های فیتوشیمیایی و تغذیه‌ای



ترکیبات شیمیایی مهم

گونه‌های Cucumis به ویژه آن‌هایی که میوه خوراکی دارند، غنی از آب، قندهای محلول، ویتامین‌ها (به‌خصوص ویتامین C) و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی هستند. در میوه‌های رسیده خربزه‌ها و طالبی‌ها، قندهایی مانند ساکارز، گلوکز و فروکتوز بخش زیادی از مواد جامد محلول را تشکیل می‌دهند. ترکیبات معطر متعددی نیز در این میوه‌ها وجود دارد که عطر ویژه هر گونه و رقم را ایجاد می‌کند.

در سطح گونه‌های وحشی، ترکیبات تلخ مانند کوکوربیتاسین‌ها (Cucurbitacins) ممکن است به مقدار بیشتری حضور داشته باشند. این ترکیبات اگرچه می‌توانند برای انسان تلخ و گاه سمی باشند، اما نقش دفاعی مهمی در برابر گیاه‌خواران و پاتوژن‌ها دارند. بخشی از تلاش‌های به‌نژادی، کاهش میزان این ترکیبات در گونه‌های خوراکی و حفظ یا استفاده از آن‌ها در گونه‌های وحشی و دارویی است.



ارزش تغذیه‌ای میوه‌ها

میوه بسیاری از گونه‌های زراعی Cucumis از جمله خیار و انواع خربزه‌ها، دارای محتوای آب بالا، کالری نسبتاً کم و ترکیبات ویتامینی و معدنی مفید هستند. پتاسیم، منیزیم، فیبر غذایی، و ویتامین‌های گروه B نیز در این میوه‌ها یافت می‌شود. مصرف این میوه‌ها می‌تواند در تأمین آب بدن، بهبود عملکرد گوارش و تأمین بخشی از نیاز روزانه به ریزمغذی‌ها مؤثر باشد.

عطر و طعم دلپذیر، تنوع در بافت گوشت (از ترد و آبدار تا نرم و شیرین) و رنگ جذاب میوه‌ها، سبب شده است که این جنس جایگاه ویژه‌ای در رژیم غذایی بسیاری از جوامع داشته باشد. علاوه بر مصرف تازه، برخی از گونه‌ها و ارقام در تهیه محصولات فرآوری‌شده مانند ترشی، خشک‌بار، آبمیوه و دسرها استفاده می‌شوند.



جنبه‌های زراعی و اصلاحی مشترک



اهمیت اقتصادی

جنس Cucumis شامل برخی از مهم‌ترین سبزی‌ها و میوه‌های جالیزی در جهان است. خیار، خربزه و طالبی از نظر سطح زیر کشت، ارزش اقتصادی و حجم تولید در بسیاری از کشورها جزء محصولات کلیدی به‌شمار می‌آیند. گستره تطبیق‌پذیری گونه‌های مختلف این جنس با شرایط آب‌وهوایی گوناگون، زمینه کشت آن‌ها را از مناطق گرمسیری تا معتدل فراهم کرده است.

این اهمیت اقتصادی، موجب شده که برنامه‌های گسترده‌ای برای اصلاح ارقام، افزایش عملکرد، بهبود کیفیت میوه، افزایش مقاومت به بیماری‌ها و آفات و سازگاری با تنش‌های محیطی انجام شود. گونه‌ها و تبارهای وحشی Cucumis، مخزن ژنی ارزشمندی برای این برنامه‌های اصلاحی محسوب می‌شوند.



آفات و بیماری‌ها

بسیاری از گونه‌های Cucumis در شرایط زراعی در معرض حمله آفات و بیماری‌های متعدد قرار می‌گیرند. شته‌ها، مگس‌های سفید، تریپس‌ها و کنه‌های گیاهی از آفات شایع این گیاهان هستند که علاوه بر تغذیه مستقیم، می‌توانند ناقل ویروس‌ها باشند. بیماری‌های قارچی مانند سفیدک پودری، سفیدک دروغی، پوسیدگی ریشه و طوقه و لکه‌برگی‌ها نیز در این گیاهان رایج است.

ویروس‌های مختلف از جمله ویروس موزائیک خیار (CMV) و سایر ویروس‌های وابسته، می‌توانند باعث زردی، پیچیدگی برگ، کاهش رشد و بدشکلی میوه شوند. استفاده از ارقام مقاوم، مدیریت زراعی صحیح، تناوب کشت و کنترل آفات ناقل، از ارکان اصلی مدیریت بیماری‌ها در گونه‌های این جنس است.



نقش گونه‌های وحشی در اصلاح نباتات

گونه‌های وحشی Cucumis، به‌ویژه آن‌هایی که در زیستگاه‌های سخت و تنش‌زا رشد می‌کنند، منابع ژنی ارزشمندی برای مقاومت به خشکی، شوری، گرما، آفات و بیماری‌ها به‌شمار می‌آیند. در بسیاری از برنامه‌های اصلاحی، تلاقی میان گونه‌های زراعی و وحشی برای انتقال ژن‌های مطلوب صورت می‌گیرد.

اگرچه گاهی ناسازگاری‌های ژنتیکی و موانع تلاقی بین گونه‌ها وجود دارد، اما با استفاده از روش‌های پیشرفته اصلاحی و بیوتکنولوژیک، امکان بهره‌برداری از این منابع ژنتیکی روز به روز بیشتر می‌شود. این روند می‌تواند در آینده به تولید ارقام جدیدی منجر شود که عملکرد بالا را با تحمل تنش‌های محیطی ترکیب کرده‌اند.



نمونه‌ای از گونه‌های مهم جنس Cucumis



گونه‌های زراعی شناخته‌شده

در میان گونه‌های متعدد جنس Cucumis، برخی گونه‌ها از نظر کشاورزی و مصرف انسانی اهمیت ویژه‌ای دارند. این گونه‌ها اغلب اهلی شده و دارای تاریخچه طولانی استفاده توسط انسان هستند. در ادامه، چند نمونه از این گونه‌های مهم معرفی می‌شوند.



Cucumis sativus

Cucumis sativus که به‌طور عمومی با نام «خیار» شناخته می‌شود، یکی از مشهورترین و گسترده‌ترین گونه‌های کشت‌شده این جنس است. میوه این گونه معمولاً کشیده، سبز رنگ، با پوست صاف یا کمی زگیل‌دار و گوشت ترد و آبدار است. این گونه در بسیاری از مناطق جهان به عنوان سبزی تازه، سالادی و برای تهیه ترشی کشت می‌شود. تنوع ارقامی در این گونه بسیار زیاد است و شامل خیارهای گلخانه‌ای، فضای باز، خیارهای دراز، کوتاه، ترشی‌جاتی و پارتنوکارپیک می‌باشد.



Cucumis melo

Cucumis melo شامل مجموعه‌ای از خربزه‌ها، طالبی‌ها و گرمک‌ها است. میوه این گونه از نظر شکل، اندازه، رنگ پوست و رنگ و بافت گوشت، تنوع فوق‌العاده‌ای دارد. برخی گروه‌های معروف در این گونه عبارت‌اند از خربزه‌های مشبک، خربزه‌های پوست صاف، طالبی‌های معطر و گونه‌های محلی متعدد. میوه‌های این گونه اغلب شیرین، معطر و سرشار از قندهای محلول هستند و در بسیاری از کشورها به‌عنوان میوه تابستانی محبوب مصرف می‌شوند.



Cucumis metuliferus

Cucumis metuliferus که گاهی با نام «خیار شاخدار» یا «کینوآنی» (Kiwano) نیز شناخته می‌شود، دارای میوه‌ای نارنجی‌رنگ با زگیل‌ها یا خارهای برجسته بر روی پوست است. گوشت داخلی میوه ژلاتینی سبز رنگ و حاوی بذرهای متعدد است. این گونه علاوه بر جنبه خوراکی در برخی مناطق، به عنوان منبع ژنتیکی مقاوم به برخی بیماری‌های خیار در اصلاح نباتات مورد توجه است.



Cucumis anguria

Cucumis anguria یا «خیار خاردار» دارای میوه‌های کوچک، گرد تا بیضوی، سبز و اغلب پوشیده از خارها یا برجستگی‌های نرم است. این گونه در برخی مناطق به عنوان سبزی مصرف می‌شود و در برخی جاها کاربرد زینتی دارد. مقاومت نسبی به شرایط گرم و خشک، این گونه را به یکی از منابع بالقوه برای برنامه‌های اصلاحی تبدیل کرده است.



نمونه‌ای از گونه‌های وحشی و کمتر شناخته‌شده

علاوه بر گونه‌های زراعی، جنس Cucumis شامل گونه‌های وحشی متعددی است که در نواحی مختلف آفریقا، آسیا و سایر مناطق یافت می‌شوند. این گونه‌ها اگرچه کمتر در سیستم‌های زراعی رایج هستند، اما از نظر بوم‌شناختی و ژنتیکی اهمیت زیادی دارند.

بسیاری از آن‌ها در برابر بیماری‌ها، شوری، خشکی یا گرمای شدید سازگار شده‌اند و می‌توانند در آینده در بهبود ارقام زراعی نقش کلیدی ایفا کنند. همچنین برخی از این گونه‌ها توسط جوامع محلی به‌عنوان منبع غذایی فرعی، دارویی یا علوفه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرند.



جمع‌بندی ویژگی‌های مشترک جنس Cucumis

جنس Cucumis مجموعه‌ای متنوع از گیاهان علفی خزنده و بالارونده را در بر می‌گیرد که از نظر شکل برگ، گل، میوه و ویژگی‌های فیزیولوژیک تنوع فراوانی دارند، اما در عین حال، دارای ویژگی‌های مشترک مهمی همچون میوه پپو، گل‌های تک‌جنسی عمدتاً روی گیاه تک‌پایه، وابستگی به گرده‌افشان‌های حشره‌ای و نیاز به شرایط گرم و نور کافی هستند.

نقش این جنس در تغذیه انسان، اقتصاد کشاورزی، تنوع ژنتیکی و بوم‌شناسی گرده‌افشان‌ها بسیار برجسته است. درک بهتر ویژگی‌های مشترک و اختصاصی گونه‌های مختلف Cucumis، زمینه‌ساز مدیریت بهینه کشت، اصلاح ارقام جدید و حفظ تنوع زیستی این گروه ارزشمند گیاهی خواهد بود.



فهرست برخی گونه‌های مهم جنس Cucumis

در زیر، تعدادی از گونه‌های شناخته‌شده و مهم جنس Cucumis (اعم از زراعی و وحشی) فهرست شده‌اند:

– Cucumis sativus
– Cucumis melo
– Cucumis metuliferus
– Cucumis anguria
– Cucumis dipsaceus
– Cucumis ficifolius
– Cucumis prophetarum
– Cucumis zeyheri
– Cucumis africanus
– Cucumis pustulatus
– Cucumis subsericeus
– Cucumis heptadactylus
– Cucumis juttae
– Cucumis myriocarpus
– Cucumis hystrix
– Cucumis sagittatus
– Cucumis asper
– Cucumis hirsutus



منابع و رفرنس‌ها

Plants of the World Online – Cucumis L. (Royal Botanic Gardens, Kew)
The Cucurbitaceae and Their Evolutionary and Genetic Resources
Phylogeny and Evolution of the Genus Cucumis
Cucumis in: Handbook of Plant Breeding – Vegetable Crops
Genetic Resources and Breeding of Cucumis Species

 
 
مطالب این صفحه را پسندیدم
Like
 
برای ثبت نظر و یا پرسش میبایست در سایت عضو باشید و به سیستم وارد شوید . ورود
 
 
فروشگاه اینترنتی نارگیل  
Loading
Loading
Nargil Logo gray

© تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به نارگیل است. استفاده از مطالب در رسانه های آموزشی با ذکر منبع و لینک به صفحه مربوطه بلا مانع است
آخرین مطالب :


مقالات پر بازدید :


صفحه اصلی  | پرسش و پاسخ  | خدمات  | سرگرمی ها  | نقشه سایت  | تماس با ما  | RSS
فهرست گل و گیاه   |  نمایشگاههای گل و گیاه   |  اخبار گل و گیاه   |  مقالات گل و گیاه   |  مؤسسات گل و گیاه
ورود / عضویت