سلام
اول از همه نوروز شما هم مبارک، سه جريب سير غرغابي هم مبارک! 🌱 شما از همون اول کار کلي لطف در حق زمين و سيرها کرديد؛ کود مرغي و کمپوست قارچ قبل از کشت يعني پايه تغذيهاي مزرعه شما الان خيلي خوب چيده شده. حالا بايد با کوددهي تکميلي، فقط کار رو تنظيم و اصلاح کنيم، نه اينکه دوباره زمين رو منفجر از کود کنيم!
چون شما پاييز کشت کرديد و الان بوتهها حدود ۱۰ سانت هستند، در اين مرحله گياه بيشتر به ازت (N) براي رشد رويشي و ساخت برگ نياز دارد، اما بايد خيلي حواستون باشد که زيادي ازت نديد، چون باعث رشد علفي و کاهش تشکيل و درشتي سر سير ميشود.
۱. وضعيت کودهاي آلي که قبلاً مصرف کردهايد:
کود مرغي و کمپوست قارچ هر دو منابع خوب مواد غذايياند، مخصوصاً ازت، فسفر و مقداري پتاسيم. اگر کود مرغي تازه و به مقدار زياد مصرف شده، احتمالاً نياز کمتري به کود شيميايي ازته داريد، چون در طول فصل بهتدريج آزاد ميشود. اما باز هم براي عملکرد بالا، معمولاً مقداري کود شيميايي لازمه.
۲. کود ازته (اوره يا سولفات آمونيوم)
براي سه جريب سير، اگر خاک خيلي فقير نباشد و کود مرغي و کمپوست هم دادهايد، ميتوانيد به شکل تقريبي اينطور عمل کنيد:
الف) زمان اولين سرک (الان که ۱۰ سانت هستند):
حدوداً براي هر جريب: ۳۰–۴۰ کيلوگرم اوره (يا معادل ازت آن اگر از کود ديگري استفاده ميکنيد). يعني براي سه جريب: حدود ۹۰–۱۲۰ کيلو اوره، به صورت سرک قبل از آبياري، تا همراه آب به ناحيه ريشه برسد.
ب) زمان دوم سرک (حدوداً ۳–۴ هفته بعد، وقتي بوتهها قويتر شدند):
باز براي هر جريب ۲۰–۳۰ کيلو اوره (براي سه جريب ۶۰–۹۰ کيلو)، اين بار کمي سبکتر از نوبت اول، تا هم رشد رويشي خوب بشود و هم گياه بيش از حد علفي نشود.
نکته مهم: اگر رنگ برگها سبز تيره و رشد خيلي شديد است، نوبت دوم را کمتر کنيد يا حتي حذف کنيد. اگر برگها کمي روشن و زرد مايل بودند، يعني کمبود ازت محتمل است و نوبت دوم را کامل بدهيد.
۳. فسفر (P) و پتاسيم (K)
اگر قبل از کاشت، همراه کود دامي و کمپوست قارچ، کود فسفاته و پتاسه پايه هم دادهايد (مثل سوپر فسفات تريپل و سولفات پتاسيم)، معمولاً نياز زيادي به فسفر و پتاسيم سرک نيست. اما اگر کود شيميايي پايه استفاده نکردهايد و فقط به کود آلي اکتفا شده:
فسفر: معمولاً در کشت سير بيشتر به صورت کود پايه مصرف ميشود. الان که ريشهها شکل گرفتهاند، افزودن فسفر ديرتر اثر ميکند، ولي اگر کمبود شديد باشد، ميتوان مقدار محدودي از سوپر فسفات تريپل را به صورت نواري بين رديفها ريخت تا با آبياري کمکم در دسترس ريشه قرار گيرد (براي سه جريب در مجموع مثلاً ۷۰–۱۰۰ کيلو).
پتاسيم: پتاسيم براي درشتي و کيفيت سر سير مهم است. اگر خاک منطقهتان فقير است يا قبلاً کود پتاسه نداديد، ميتوانيد حدوداً:
براي هر جريب ۲۰–۳۰ کيلو سولفات پتاسيم (براي سه جريب ۶۰–۹۰ کيلو) بين رديفها پخش و سپس آبياري کنيد. زمان مناسب: اواسط رشد رويشي، قبل از شروع تشکيل حبهها (تقريباً بعد از نوبت دوم کود ازته).
۴. ريزمغذيها (بهخصوص گوگرد، روي، منگنز)
سير معمولاً به خاکهاي با گوگرد کافي واکنش خوب نشان ميدهد، چون ترکيبات گوگردي مسئول عطر و طعم خاص سير هستند. اگر از سولفات آمونيوم، سولفات پتاسيم يا گوگرد کشاورزي در برنامه داشته باشيد، کمک ميکند. همينطور محلولپاشي کودهاي ميکرو (مثل روي و منگنز) در دو نوبت (مثلاً يکبار در مرحله ۴–۶ برگي و يکبار ۲–۳ هفته بعدش) ميتواند به افزايش عملکرد کمک کند؛ مخصوصاً اگر خاکهاي آهکي و قليايي داريد.
۵. زمانبندي کلي براي شرايط شما (تقريبي):
- الان که بوتهها ۱۰ سانت هستند → اولين سرک ازته (اوره) + اگر لازم بود کمي کود پتاسه بين رديفها.
- ۳–۴ هفته بعد → دومين سرک ازته (سبکتر از نوبت اول).
- اواسط فصل، وقتي بوتهها به اندازه خوبي رسيدند و قبل از درشت شدن نهايي سر سير → مصرف پتاسيم (اگر قبلاً ندادهايد) و امکان محلولپاشي ريزمغذيها.
- بعد از شروع زرد شدن برگهاي پاييني، معمولاً ديگر کوددهي قطع ميشود تا پياز کامل برسد.
۶. چند نکته مديريتي مهم:
- بههيچوجه کود ازته را روي برگ خيس و در هواي خيلي گرم نپاشيد؛ هم تلفات ازت داريم، هم احتمال سوزندگي هست.
- در کشت غرغابي، چون خاک دورههايي غرقاب و دورههايي نسبتاً خشک دارد، حتماً کود را قبل از آبياري يا همراه آبياري بدهيد تا شسته و به ريشه برسد.
- مراقب باشيد زيادي روي يکجاي مزرعه کود نريزيد، حتماً يکنواخت پخش کنيد؛ چون سير به شوري و غلظت بالاي نمک در ناحيه ريشه حساس است.
اگر يکبار آزمايش خاک انجام بدهيد، دفعه بعد ميتوانيد مقدار کود را خيلي دقيقتر تنظيم کنيد و حتي شايد ببينيد که با کود آلي خوبي که ميدهيد، نياز به کود شيميايي خيلي کمتر از حالت معمول است 😉
براي اطلاعات تکميلي و مقالات بيشتر درباره تغذيه و نگهداري سير و ساير گياهان، حتماً مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.