بسته شدن گل‌هاي «ناز» (Portulaca) در طول روز يک رفتار طبيعي و وابسته به ساعت زيستي گياه و شدت نور است، نه مشکلي که مستقيماً توسط زنبورها ايجاد شود. گل‌هاي ناز معمولاً در هواي خنک صبح باز مي‌شوند، حشرات (از جمله زنبورها) گرده‌افشاني را انجام مي‌دهند و وقتي شدت نور، گرما يا تبخير زياد شود، گل به‌صورت طبيعي جمع مي‌شود تا از بافت‌هاي ظريف خود محافظت کند. حضور زنبورها نشانه‌ي سلامت و جذابيت گل‌هاست؛ آن‌ها عامل بسته شدن گل نيستند، فقط زمان بسته‌شدن بعد از تکميل گرده‌افشاني ممکن است کوتاه‌تر به‌نظر برسد.

اين‌که قبلاً گل‌ها تا بعدازظهر باز مي‌ماندند و اکنون حدود ساعت ۹ بسته مي‌شوند، معمولاً به يکي از اين عوامل برمي‌گردد: افزايش دماي صبح‌ها (مثلاً شروع فصل گرم‌تر)، آفتاب تندتر و مستقيم‌تر، يا آبياري کم‌عمق و ديرهنگام که باعث استرس گرمايي مي‌شود. زماني که گياه زود در روز تحت تنش گرما و کمبود رطوبت قرار گيرد، گل‌ها براي حفظ رطوبت و جلوگيري از آسيب، زودتر جمع مي‌شوند.

براي اين‌که گل‌هاي ناز مدت بيشتري باز بمانند، در حد توان مي‌توانيد شرايط محيطي را تعديل کنيد. آبياري را صبح زود انجام دهيد تا خاک تا نيمه روز مرطوب باشد، اما گلدان يا بستر را غرقاب نکنيد. اگر امکان دارد، محل کاشت را طوري انتخاب کنيد که آفتاب صبح را کامل بگيرد ولي از حدود ظهر، کمي سايه‌ي ملايم (مثلاً سايه‌ي درخت، سايه‌بان توري يا ديوار) روي آن بيفتد؛ ناز در گرماي خيلي شديد زود گل را مي‌بندد. تغذيه‌ي متعادل با کود کامل (مثلاً هر ۳–۴ هفته يک‌بار در فصل رشد) و خاک سبک و زهکش‌دار هم به شادابي گياه و دوام بيشتر گل‌ها کمک مي‌کند.

با وجود همه‌ي اين نکات، بايد در نظر داشته باشيد که گونه‌ها و واريته‌هاي مختلف ناز ذاتاً طول‌عمر متفاوتي براي بازماندن گل در طول روز دارند. برخي ارقام فقط چند ساعت اول صبح باز هستند و اين ويژگي ژنتيکي آن‌هاست و قابل تغيير اساسي نيست. بنابراين حتي در شرايط ايده‌آل هم انتظار نداشته باشيد همه‌ي گل‌ها تا عصر کاملاً باز بمانند؛ هدف اين است که با مديريت نور، آبياري و گرما، چند ساعت بيشتر از بازبودن‌شان لذت ببريد.

اين روند در سال‌هاي بعد هم ادامه خواهد داشت، چون بخشي از چرخه‌ي طبيعي گياه است، اما شدت آن بسته به فصل، دما و محل کاشت تغيير مي‌کند. اگر طي روزهاي خنک‌تر و ابري‌تر دقت کنيد، احتمالاً مي‌بينيد که همان گل‌ها تا زمان طولاني‌تري باز مي‌مانند؛ اين تأييد مي‌کند که عامل اصلي، شرايط محيطي است نه حضور زنبورها. براي کاهش مزاحمت زنبورها هم بهتر است به‌جاي استفاده از مواد شيميايي، از همزيستي با آن‌ها بهره ببريد، چون گرده‌افشاني‌شان به سلامت و تداوم گلدهي کمک مي‌کند.

براي آشنايي بيشتر با نيازهاي گياهان زينتي، روش‌هاي صحيح آبياري، نوردهي و تغذيه، پيشنهاد مي‌شود مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.

گيرنده‌هاي نوري و ساعتي در گل‌هاي ناز (Portulaca) طوري تنظيم شده‌اند که گل معمولاً از ابتداي صبح تا حوالي ظهر باز باشد و بعد از آن، حتي در نبود زنبورها، به‌طور طبيعي بسته مي‌شود. اما وقتي تعداد زيادي زنبور در اوايل صبح روي گل‌ها مي‌نشينند و گرده و شهد را سريع مصرف مي‌کنند، فرايند گرده‌افشاني خيلي زود کامل مي‌شود و گياه «پيام» دريافت مي‌کند که هدف گل (توليد بذر) انجام شده است؛ در نتيجه، گل‌ها زودتر از قبل جمع مي‌شوند تا انرژي گياه ذخيره شود. اين پديده ادامه‌دار است و هر زمان گرده‌افشاني زود انجام شود، بسته شدن هم زودتر رخ مي‌دهد.

در واقع زنبورها مستقيماً عامل بسته شدن نيستند، بلکه حضور زياد و صبح‌گاهي آن‌ها باعث مي‌شود عمل گرده‌افشاني در همان ساعات اوليه کامل شود. در گذشته که جمعيت زنبورها در حياط شما کمتر بوده، اين فرايند کندتر صورت مي‌گرفته و گل‌ها تا حوالي بعدازظهر باز مي‌مانده‌اند. بنابراين از نظر فيزيولوژيک، اين رفتار براي گياه طبيعي و حتي نشانه سلامتي و موفقيت گلدهي است.

متأسفانه راه عملي و بي‌خطري که هم زنبورها را حفظ کند و هم گل‌ها را تا عصر باز نگه دارد، وجود ندارد. استفاده از توري يا کاور موقت در صبح، زنبورها را دور مي‌کند اما چند ايراد دارد: بايد هر روز به‌موقع نصب و جمع شود، ظاهر باغچه را تحت‌تأثير قرار مي‌دهد و مهم‌تر از همه، شما يکي از بهترين گرده‌افشان‌هاي باغ را از دست مي‌دهيد که براي ساير گياهان (مثلاً رزها در حاشيه) نيز مفيد است.

به‌کار بردن سموم حشره‌کش (حتي ارگانيک) براي کاهش زنبورها به‌هيچ‌وجه توصيه نمي‌شود؛ هم به محيط‌زيست و زنجيره غذايي آسيب مي‌زند، هم مي‌تواند باعث از بين رفتن حيات‌وحش مفيد ديگري در باغچه شود. در بسياري از کشورها، کنترل زنبورها با سم به‌صورت جدي محدود يا ممنوع است، چون جمعيت آن‌ها در حال کاهش است و نقش مهمي در توليد غذا ايفا مي‌کنند.

اگر هدف شما بيشتر لذت بردن ديداري از گل‌هاي باز در طول روز است، تنها راه‌حل‌هاي نرم‌تر عبارت‌اند از: کاشت گونه‌ها يا واريته‌هايي که گل‌هاي ديرتر-بسته يا عصر-باز دارند (مانند برخي رقم‌هاي «گل عصرانه» يا گياهاني مثل گل کاغذي، گل اهار، جعفري، پتونيا و … که ساعت بسته‌شدن مشخصي ندارند)، و نيز کاشت ترکيبي گياهان تا در هر ساعت از روز، حداقل بخشي از باغچه در اوج زيبايي باشد، حتي اگر خود گل‌هاي ناز زودتر بسته شوند.

در مجموع، بسته شدن زودهنگام گل‌هاي ناز پس از هجوم زنبورها يک فرايند طبيعي و ادامه‌دار است و نشانه بيماري يا کمبود رسيدگي نيست. مي‌توانيد اين تعامل را به‌عنوان يک نشانه اکوسيستم سالم در حياط خود ببينيد و در کنار آن، با افزودن گونه‌هاي گلدار ديگر، زيبايي باغچه را در ساعات مختلف روز حفظ کنيد. براي کسب اطلاعات بيشتر مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.