لیموترش رودخانه راسِل

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Citrus inodora که در برخی منابع با نام «لیموترش رودخانه راسِل» یاد می‌شود، از تیرهٔ Rutaceae (سدابیان) و جنس Citrus است. جنس Citrus مجموعه‌ای از درختچه‌ها و درختان همیشه‌سبز با غدد روغنی معطر در برگ و پوست میوه است، هرچند در این تاکسون نام «inodora» به کم‌بو بودن نسبی برخی اندام‌ها اشاره دارد. از نظر آرایه‌شناسی، بسیاری از گونه‌های مرکبات به دلیل دورگ‌زایی، چندجنینی (nucellar embryony) و همپوشانی صفات دارای وضعیت نام‌گذاری و حدود گونه‌ای پیچیده‌اند.

منطقه بومی و زیستگاه

این گیاه به نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری مرتبط با سامانه‌های رودخانه‌ای نسبت داده می‌شود و گزارش‌ها آن را با زیستگاه‌های کناررودخانه‌ای، آبرفتی و خاک‌های عمیق با زهکشی مناسب پیوند می‌دهند. به‌طور کلی، مرکبات در اقلیم‌های با زمستان‌های ملایم و دورهٔ رشد طولانی بهترین عملکرد را دارند و به یخبندان‌های شدید حساس‌اند. در زیستگاه طبیعی، نور کافی و رطوبت خاکِ پایدار—بدون ماندابی شدن—عامل کلیدی است.

تاریخچه و نکات علمی

مرکبات از نظر تاریخ زیستی و کشت، به‌شدت تحت تأثیر جابجایی انسانی، پیوندزنی و انتخاب ارقام قرار گرفته‌اند؛ در نتیجه، بسیاری از نام‌ها ممکن است به جمعیت‌های محلی یا دورگه‌های پایدار اشاره کنند. مطالعهٔ چنین تاکسون‌هایی امروز با تکیه بر نشانگرهای مولکولی، ریخت‌شناسی برگ و گل، و ویژگی‌های میوه انجام می‌شود تا نسبت آن‌ها با گونه‌های پایهٔ Citrus روشن‌تر شود.

خصوصیات - معرفی

شرایط نگهداری لیموترش رودخانه راسِل

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز نواحی گرم و مرطوب خاک مورد نياز انواع مختلفی از خاک ها

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

مقابله به آفات لیموترش رودخانه راسِل

آفات شایع در Citrus inodora و مدیریت آن‌ها

در لیموترش رودخانه راسِل، مینوز برگ مرکبات (Phyllocnistis citrella) با ایجاد دالان‌های نقره‌ای روی برگ‌های جوان باعث پیچیدگی و کاهش رشد می‌شود. هرس شاخه‌های به‌شدت آلوده و جلوگیری از تحریک رشد رویشی افراطی با مصرف متعادل کود ازته پایه مدیریت است. در طغیان، استفاده هدفمند از روغن‌های باغبانی یا فرآورده‌های کم‌خطر مانند اسپینوساد، با رعایت زمان‌بندی روی flushهای جوان مؤثر است.

شته‌ها، تریپس و شپشک‌های سپردار با مکیدن شیره گیاهی، ضعف عمومی و تولید عسلک و دوده‌زدگی ایجاد می‌کنند. کنترل مورچه‌ها، حفظ دشمنان طبیعی (کفشدوزک‌ها و زنبورهای پارازیتوئید) و شست‌وشوی تاج‌پوشش با آب کمک‌کننده است. در آلودگی شدید، محلول‌پاشی روغن ولک یا صابون حشره‌کش با پوشش کامل سطح زیرین برگ‌ها توصیه می‌شود.

امراض مهم و روش‌های پیشگیری/درمان

گموز و پوسیدگی طوقه ناشی از فیتوفتورا (Phytophthora spp.) با ترشح صمغ و ترک‌خوردگی پوست طوقه همراه است. بهبود زهکشی، پرهیز از تماس مستقیم آب با طوقه، استفاده از پایه مقاوم و حذف بافت آلوده ضروری است. در مدیریت شیمیایی، ترکیبات مسی و فسفیت پتاسیم طبق برچسب می‌توانند کارآمد باشند.

پوسیدگی سبز/آبی پس از برداشت (Penicillium spp.) و لکه‌برگی‌های قارچی با رطوبت بالا تشدید می‌شوند. برداشت با دقت، ضدعفونی ابزار، کاهش زخم میوه، تهویه و کاهش رطوبت انبار مؤثر است؛ در صورت نیاز، قارچ‌کش‌های مجاز پس از برداشت مطابق دستورالعمل به‌کار رود.

نحوه تکثیر لیموترش رودخانه راسِل