معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - کفیر لایم

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1394/05/10
معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - کفیر لایم
کفیر لایم (*Citrus hystrix*) یا «لیمو کفیر» (در برخی منابع «لیموی برگ‌کافیری») از مرکبات همیشه‌سبز است. در ایران گاهی با نام‌های «کفیر لایم/کافیر لایم» شناخته می‌شود و در جهان با نام‌های **Kaffir lime** یا **Makrut lime** (نام رایج‌تر در سال‌های اخیر) و نیز **Thai lime** یاد می‌شود. این گیاه در اقلیم گرمسیری تا نیمه‌گرمسیری بهترین رشد را دارد.

از نظر شرایط محیطی، دمای مطلوب رشد حدود **۲۰ تا ۳۰°C** است و به **سرما و یخبندان حساس** بوده و معمولاً در کمتر از حدود **۵–۷°C** دچار آسیب می‌شود. رطوبت نسبی **متوسط تا بالا (حدود ۵۰–۷۰٪ و بیشتر)** برای شادابی برگ‌ها مناسب است، هرچند با آبیاری منظم می‌تواند در رطوبت‌های کمتر نیز دوام بیاورد. از نظر نور، **نور زیاد و آفتاب مستقیم** (حداقل ۶ ساعت در روز) برای گل‌دهی و میوه‌دهی ایده‌آل است؛ در مناطق بسیار گرم، **سایه‌روشن در ساعات اوج گرما** می‌تواند از سوختگی برگ جلوگیری کند.

از نظر ویژگی‌های ظاهری، درختچه‌ای **انبوه و خاردار** با برگ‌های بسیار معطر است که اغلب **برگ‌های دوپهنه/دو‌بخشی** به نظر می‌رسند (به علت دمبرگ پهن و بال‌دار). گل‌ها معمولاً **سفید و معطر** هستند. میوه کوچک تا متوسط، با پوست **بسیار ناهموار و برجسته** (چروک‌دار) و سبز که با رسیدن زرد-سبز می‌شود؛ عطر پوست آن قوی و شاخص است.

از نظر کاربرد، کفیر لایم به‌ویژه به خاطر **برگ‌ها و پوست میوه** در آشپزی جنوب شرق آسیا (مانند غذاهای تایلندی) مشهور است. در حوزه دارویی/صنعتی، اسانس برگ و پوست دارای ترکیبات معطر (مانند سیترونلال و لیمونن) است و در **عطرسازی، طعم‌دهنده‌ها، و محصولات آرایشی-بهداشتی** کاربرد دارد؛ در طب سنتی برخی مناطق نیز برای اثرات **ضدمیکروبی و گوارشی** ذکر شده است (با این حال، جایگزین توصیه پزشکی محسوب نمی‌شود).

Nargil_Citrus hystrix
نام علمي
Citrus hystrix
نام لاتين
kaffir lime
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی


"کفیر لایم" یکی از درختان میوه از خانواده ی سدابیان و جنس مرکبات یا سیتروس می باشد که بومی نواحی گرمسیر آسیا مانند هند، نپال، بنگلادش، تایلند، اندونزی و فیلیپین است. 
در نواحی جنوب شرقی آسیا از این میوه ها در آشپزی و تهیه ی غذا استفاده می شود. همچنین روغنی که از آن به دست می آید در ساخت عطر مورد استفاده قرار می گیرد.

کفیر لایم

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه کفیر لایم
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  کفیر لایم
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  کفیر لایم
نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  کفیر لایم
خاک های حاصلخیز با رطوبت کافی


کفیر لایم درختی است با حدود 1.8 تا 10.7 متر ارتفاع که دارای شاخ و برگ تیغ دار می باشد.
این گیاه دارای برگ های منحصر به فرد دوقلو یا دوبل، براق و معطر هستند. ساختار ظاهری این برگ ها همانند ساعت شنی است.
میوه ها گرد و دارای سطحی برآمده و ناهموار و به رنگ سبز مشاهده می شوند. میوه های سبز و نارس این گیاه دارای ناهمواری های بیشتری می باشند. میوه های بالغ دارای پوستی زرد رنگ و مزه ای بسیار ترش و اسیدی هستند.

kaffir lime

شرایط محیط رشد


کفیر لایم در گستره ی وسیعی از انواع شرایط اب و هوایی رشد می کند. این گیاهان مناسب کشت در باغ های خانگی و یا گلدان های بزرگ و یا کشت در تراس ها و گلخانه ها نیز می باشند.
این درختان نسبت به سرمای ملایم و متوسط، مقاوم بوده و بهترین رشد را در نواحی با یک دوره ی کوتاه سرمای ملایم، دارند. ولی در مقابل یخبندان باید محافظت گردند.
از نظر نیاز نوری به آفتاب کامل نیاز دارند.
آبیاری گیاهان در طول و فصل رشد و نیز استفاده از مواد غذایی و حاصلخیز نمودن خاک در آغاز فصل رشد، در بهبود رشد و عملکرد این گیاهان مؤثر می باشد.

Citrus hystrix

مقابله به آفات کفیر لایم

آفات مهم Citrus hystrix (کفیر لایم)

شته‌ها، مگس‌های مینوز برگ و شپشک‌های آردآلود از مهم‌ترین آفات کفیر لایم هستند. شته‌ها با مکیدن شیره گیاهی، برگ‌ها را پیچیده و زرد می‌کنند و عسلک آن‌ها رشد کپک دوده‌ای را تشدید می‌کند. مگس مینوز برگ با ایجاد دالان‌های سفید در بافت برگ، فتوسنتز را کاهش می‌دهد. شپشک آردآلود روی شاخه‌ها و پشت برگ تجمع یافته و سبب تضعیف عمومی گیاه می‌شود.

روش‌های پیشگیری و مدیریت آفات

پیشگیری با حفظ سلامت عمومی گیاه و بهداشت محیط کشت حیاتی است. هرس منظم شاخه‌های آلوده، حذف برگ‌های شدیداً صدمه‌دیده و اجتناب از تراکم زیاد گلدان‌ها به کنترل آفات کمک می‌کند. برای شته و شپشک، شست‌وشوی برگ‌ها با آب ولرم و محلول صابون حشره‌کش ملایم، و در موارد شدید استفاده هدفمند از روغن ولک توصیه می‌شود. برای مینوز برگ، حذف فوری برگ‌های دارای دالان، کاهش کوددهی نیتروژنه و استفاده از کارت‌های زرد چسبنده برای پایش جمعیت آفات مفید است.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

کفیر لایم مستعد لکّه برگی‌های قارچی، پوسیدگی ریشه و شانکر ساقه در شرایط رطوبت بالا و زهکش ضعیف است. علائم شامل لکه‌های قهوه‌ای روی برگ، ریزش زودرس، زردی عمومی و قهوه‌ای شدن ریشه‌ها است. برای پیشگیری، از آبیاری بیش از حد خودداری کرده، بستر کشت با زهکش مناسب و تهویه خوب فراهم کنید. ضدعفونی ابزار هرس و پرهیز از خیس کردن طولانی‌مدت برگ‌ها ضروری است. در آلودگی‌های خفیف، محلول‌پاشی با قارچ‌کش‌های مس‌دار و حذف بخش‌های آلوده، به‌سرعت از گسترش بیماری جلوگیری می‌کند.

کفیر لایم

نحوه تکثیر کفیر لایم


تکثیر درختان کفیر لایم از طریق کشت بذرها و نیز انجام عمل پیوند، صورت می پذیرد.


تولیدمثل در طبیعت

در طبیعت، Citrus hystrix عمدتاً از طریق گل‌های دوجنسی و گرده‌افشانی حشرات، به‌ویژه زنبورها، تولیدمثل می‌کند. پس از لقاح، میوه تشکیل شده و بذرها درون آن بالغ می‌شوند. پراکنش بذر معمولاً با افتادن میوه و جابه‌جایی توسط جانوران یا جریان آب در زیستگاه‌های مرطوب رخ می‌دهد. نهال‌های حاصل از بذر از نظر ژنتیکی متغیرند و همین تنوع می‌تواند به سازگاری در شرایط طبیعی کمک کند.


تکثیر در خانه: بذر

برای تکثیر از بذر، دانه‌های تازه را از میوه رسیده جدا کرده، با آب بشویید و سریع بکارید، زیرا قوه نامیه با نگهداری طولانی کاهش می‌یابد. بستر سبک و استریل (مانند کوکوپیت+پرلیت) با رطوبت یکنواخت و دمای گرم به جوانه‌زنی کمک می‌کند. گیاهان بذری ممکن است دیرتر به باردهی برسند و ویژگی‌های میوه در آن‌ها یکنواخت نباشد.


تکثیر در خانه: قلمه و پیوند

قلمه نیمه‌خشبی در شرایط گلخانه‌ای با رطوبت بالا و استفاده از هورمون ریشه‌زا می‌تواند موفقیت‌آمیز باشد، هرچند در مرکبات ریشه‌دهی همیشه آسان نیست. روش مطمئن‌تر، پیوند (مانند پیوند شکمی یا اسکنه) روی پایه‌های سازگار مرکبات است. پیوند، یکنواختی صفات و شروع باردهی سریع‌تر را افزایش می‌دهد.

kaffir lime

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی


از این میوه ها این گیاه در آشپزی و تهیه ی برخی از مواد غذایی استفاده می شود.
همچنین از پوست میوه ها نیز به دلیل عطر قوی که تولید می کند در تهیه ی مواد غذایی و خوش طعم کردن آنها استفاده می گردد.
برگ های ساعت شنی مانند این درختان نیز اغلب در آشپزی کاربرد دارد. این برگ ها به صورت تازه یا خشک شده می توانند مورد استفاده قرار گیرند.
آب میوه ی حاصل از میوه های این گیاهان بسیار ترش و اسیدی بوده و در نواحی بومی در آشپزی کاربرد دارد.
اسانس حاصل از پوست میوه ها در طب سنتی کاربرد دارد.
در نواحی بومی از آب میوه ی کفیرلایم در تهیه برخی شامپوها استفاده می شود و بومیان بر این باورند که این آب میوه می تواند شپش های سر را از بین ببرد.

ترکیبات شیمیایی:

جزء اصلی اسانس میوه های این گیاهان "سیترونلال" می باشد که حدود 80 درصد اسانس را به خود اختصاص داده است. کمترین مقدار ترکیبات شیمیایی نیز مربوط به "سیترونلول" (حدود 10 درصد) و لیمونن می باشد.
پوست میوه ها نیز در همانند پوست لیموترش، حاوی ترکیبات اصلی لیمونن و بتاپینن می باشد.

معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - کفیر لایم

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس مرکبات و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره مرکبات - سدابیان - مرکبات - مرکبات و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 5 از ۵، بر اساس 13 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید