بامبو پرچینی

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

خاستگاه اصلی Bambusa multiplex در جنوب چین، تایوان و نواحی جنوب‌شرقی آسیا است. این گونه در اقلیم‌های گرم، نیمه‌گرم و نیمه‌مرطوب رشد طبیعی دارد. در قرون اخیر توسط انسان به بسیاری از نقاط جهان، از جمله قارهٔ آمریکا، مدیترانه، آفریقا و اقیانوسیه، معرفی و کشت شده است. توان بالای سازگاری با خاک‌ها و شرایط اقلیمی متنوع، عامل موفقیت آن در گسترش جهانی بوده است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

Bambusa multiplex در زیستگاه‌های طبیعی خود اغلب در حاشیه جنگل‌ها، دامنه‌های کم‌ارتفاع، حاشیه رودخانه‌ها و مناطق نیمه‌سایه رویش دارد. ریزوم‌های منشعب و گسترده آن، شبکه‌ای متراکم در خاک تشکیل می‌دهند که به جلوگیری از فرسایش خاک کمک می‌کند. انبوه ساقه‌ها و برگ‌ها، زیستگاهی برای حشرات، پرندگان کوچک و برخی مهره‌داران کوچک فراهم می‌آورد و در ساختار ریزبوم‌های جنگلی نقش دارد.

تاریخچه کشف و کاربردهای سنتی

این گونه در منابع گیاه‌شناسی قرون ۱۸ و ۱۹ میلادی توسط گیاه‌شناسان اروپایی در شرق آسیا توصیف و به‌عنوان بامبوی تزئینی و حصاری به باغ‌های ботانیک منتقل شد. در مناطق بومی، از ساقه‌های آن برای ساخت نرده، حصار، ابزار ساده و گاهی صنایع دستی استفاده می‌شده است. با گسترش باغبانی زینتی در قرن بیستم، Bambusa multiplex به‌سرعت به یکی از گونه‌های استاندارد برای پرچین زنده و بادشکن سبز در اقلیم‌های گرم تبدیل شد.

خصوصیات - معرفی

ساقه (قومه)

Bambusa multiplex دارای ساقه‌های چوبی، نی‌مانند و به‌شدت منشعب است. قطر ساقه‌ها معمولاً بین ۱ تا ۳ سانتی‌متر و ارتفاع آن‌ها در شرایط مناسب تا حدود ۴ تا ۶ متر می‌رسد. رنگ ساقه‌ها در جوانی سبز روشن است و با افزایش سن به سبز تیره تا زرد متمایل می‌شود. سطح ساقه صاف و براق بوده و در محل گره‌ها کمی متورم است. فاصله بین گره‌ها کوتاه است و این ویژگی ظاهری متراکم و پر به بوته می‌دهد. ساقه‌ها اغلب کمی خمیده یا قوسی‌شکل هستند و همین امر به کاربری آن به‌عنوان بامبو پرچینی کمک می‌کند.

برگ‌ها

برگ‌ها باریک، نیزه‌ای‌شکل و نسبتاً کوچک هستند؛ طول آن‌ها معمولاً ۴ تا ۱۰ سانتی‌متر و عرض آن‌ها حدود ۰٫۵ تا ۱٫۵ سانتی‌متر است. رنگ برگ‌ها سبز متوسط تا سبز تیره و در برخی واریته‌ها کمی زرد-سبز است. برگ‌ها متراکم و به صورت خوشه‌ای در انتهای شاخه‌های ظریف تجمع می‌یابند و تاجی پرپشت ایجاد می‌کنند. سطح فوقانی برگ‌ها صاف و کمی براق و سطح زیرین آن‌ها کم‌رنگ‌تر است. رگبرگ میانی کاملاً مشخص و رگبرگ‌های فرعی موازی و ظریف هستند.

شاخه‌ها و فرم بوته

از هر گره ساقه، چندین شاخه جانبی باریک و منعطف خارج می‌شود که به شکل نامنظم منشعب می‌گردند. این شاخه‌های متعدد باعث می‌شوند گیاه ظاهری انبوه، پردار و پرچینی پیدا کند. فرم کلی بوته فشرده، پرشاخه و گسترده است و اغلب از پایه تا نوک، پوشش برگی خوبی دارد. قاعده بوته متراکم بوده و تعداد زیادی ساقه نزدیک به هم از ریزوم‌های زیرزمینی بیرون می‌آیند.

ریشه و ریزوم

سیستم ریشه‌ای شامل ریزوم‌های کوتاه، فشرده و به‌هم‌پیوسته است که بوته‌ای جمع‌وجور و غیرتهاجمی نسبت به برخی بامبوهای خزنده ایجاد می‌کند. ریشه‌ها فیبری، فراوان و سطحی‌اند و توان بالایی در نگهداشت خاک دارند.

گل‌آذین و گل‌ها

Bambusa multiplex مانند بسیاری از بامبوها گل‌دهی بسیار نامنظم و نادر دارد. گل‌آذین‌ها خوشه‌ای و کشیده بوده و گل‌ها کوچک، فلس‌مانند و کم‌جلوه هستند. رنگ گل‌ها اغلب سبز متمایل به زرد است و از میان غلاف‌های برگی ظاهر می‌شوند. در بیشتر کاربردهای زینتی، گیاه در تمام عمر بدون گل دیده می‌شود و ویژگی‌های ظاهری آن عمدتاً به ساقه و برگ محدود می‌گردد.

شرایط نگهداری بامبو پرچینی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های لومی تا شنیِ غنی از مواد آلی با زهکشی خوب؛ مرطوب ولی بدون ماندابی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7.5)

دما و اقلیم مناسب برای بامبو پرچینی

بامبو پرچینی (Bambusa multiplex) گیاهی نیمه‌گرمسیری است و در دمای ۱۸ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد بهترین رشد را دارد. این گیاه به یخبندان حساس است و در دماهای کمتر از ۵ درجه سانتی‌گراد، به‌خصوص در دوره‌های طولانی سرما، دچار آسیب برگی و ریشه‌ای می‌شود. در مناطق سرد، کاشت در گلدان و انتقال به فضای محافظت‌شده در زمستان توصیه می‌شود.

نور و میزان روشنایی مورد نیاز

بامبو پرچینی به نور فراوان نیاز دارد و در آفتاب کامل تا نیم‌سایه رشد خوبی دارد. قرارگیری در مکانی با حداقل ۴ تا ۶ ساعت نور مستقیم یا فیلترشده روزانه برای حفظ تراکم و رنگ سبز برگ‌ها ضروری است. در محیط‌های بیش‌ازحد سایه، رشد محدود، ساقه‌ها کشیده و برگ‌ها کم‌پشت می‌شوند.

رطوبت هوا و نیاز آبی

این گونه بامبو محیط‌های نسبتاً مرطوب را ترجیح می‌دهد. رطوبت نسبی ۵۰ تا ۷۰ درصد برای آن مناسب است. خاک باید همواره کمی مرطوب ولی نه غرقاب باشد. آبیاری منظم در فصل رشد (بهار و تابستان) و کاهش دفعات آبیاری در زمستان توصیه می‌شود. مه‌پاشی ملایم برگ‌ها در فصول گرم و خشک می‌تواند به کاهش تنش آبی کمک کند.

خاک، زهکشی و تغذیه

بامبو پرچینی در خاک‌های لومی تا لومی‌ـ‌رسی با مواد آلی فراوان بهترین عملکرد را دارد. خاک باید سبک، حاصلخیز و دارای زهکشی مناسب باشد تا از ماندگاری طولانی آب و پوسیدگی ریشه جلوگیری شود. ترکیب خاک باغچه، خاک برگ و مقدار کمی ماسه یا پرلیت انتخاب مناسبی است. افزودن کود آلی پوسیده در ابتدای بهار و اواسط تابستان به حفظ رشد یکنواخت و رنگ شاداب برگ‌ها کمک می‌کند.

بامبو اولدهام بامبو آبی گرمسیری خیزران

گندم شعیر ابلیس استیپا ذرت شیرین نیشکر