نام علمي
Imperata cylindrica
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Imperata cylindrica با نام فارسی «زلف شیطان» یک گندمیان چندساله از خانواده Poaceae (گندمیان) است و در جنس Imperata قرار میگیرد. این گونه با نام علمی کامل Imperata cylindrica (L.) P. Beauv. شناخته میشود؛ به این معنا که نخستین توصیف آن توسط لینه (L.) انجام شد و سپس پالیسو دو بوووا (P. Beauv.) آن را در جنس Imperata بازنگری و تثبیت کرد.
منطقه بومی و زیستگاه
منطقه بومی این گیاه عمدتاً آفریقای گرمسیری و نیمهگرمسیری، جنوب و جنوبشرق آسیا و بخشهایی از اقیانوسیه گزارش میشود. زیستگاههای معمول آن شامل چمنزارهای باز، حاشیه جنگلها، اراضی رهاشده، کنار جادهها و زمینهای کشاورزی است. Imperata cylindrica به دلیل داشتن ریزومهای گسترده و سازگاری با آتشسوزی و تنش، میتواند بهسرعت تودههای متراکم ایجاد کند.
تاریخچه توصیف و نامگذاری علمی
این گونه ابتدا در چارچوب طبقهبندی کلاسیک توسط کارل لینه توصیف شد و سپس در اوایل سده نوزدهم در بازنگریهای ریختشناختی گندمیان، بهصورت رسمی در جنس Imperata جای گرفت. تاریخچه نامگذاری آن بازتاب تحول نظاممندشناسی از توصیفهای اولیه به بازچینشهای دقیقتر جنسها در خانواده گندمیان است.
نامهای رایج محلی و جهانی
در فارسی «زلف شیطان» از نامهای رایج است. در انگلیسی معمولاً با عنوان Cogongrass شناخته میشود و در برخی مناطق نیز «Alang-alang» (جنوبشرق آسیا) کاربرد دارد. گستردگی نامهای محلی نشاندهنده پراکنش وسیع و اهمیت بومشناختی این گونه در زیستبومهای گرمسیری است.
![زلف شیطان]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل تا گرمسیری
خاک مورد نياز
گستره وسیعی از خاک ها بویژه خاک های حاصلخیز
|
"زلف شیطان" گياهى است علفی، چندساله، ايستا، به ارتفاع ۱۲۰ سانتیمتر که توسط بذر و ريزوم تکثير می يابد. ساقهٔ آن از قاعده منشعب، در محل گره ها بدون کرک يا به ندرت کرکدار است. برگ هاى اين گياه باريک، به رنگ سبز متمايل به زرد، در انتهاء داراى زائده اى نوک تيز، لوله شده و حاشيهٔ آن دندانه دار است. ساقه هاى زيرزمينى (ريزوم ها) خزنده، قوی، ضخيم، گوشتى و فلس دارند.
گل آذين خوشه، بسيار فشرده و متراکم، استوانه اى شکل، راست، به طول ۳۰ سانتیمتر و قطر ۵/۰ تا ۲ سانتیمتر، سنبلک ها به طول ۴ تا ۵ ميلیمتر که توسط کرک هایى به طول ۱۰ تا ۱۱ ميلیمتر پوشيده شده است.
غلاف برگ هاى اوليه ممکن است کرکدار و يا بدون کرک باشد. پهنک برگ ها به جز در قاعدهٔ آن بدون کرک است. در سطح فوقانى قاعدهٔ پهنک کرک ها به صورت دسته جاتى مشاهده مى شوند. در اين گياه ليگول کوچک بوده و حاشيه اى غشایی دارد.
![cogon grass]()
شرایط محیط رشد
اين گونه، علف هرز حدود ۳۵ محصول زراعى در ۷۳ کشور مختلف بوده و عمدتاً باعث کاهش محصولات زراعى يکساله و در صورت استقرار کامل باعث صدمه به محصولات چندساله نيز می شود.
اين علف هرز نسبت به بافت و يا حاصلخيزى خاک حساسيت زيادى نشان نمى دهد، اما، در خاک هاى حاصلخيز مناطق مرطوب بيشترين رشد را خواهد داشت. ريزوم هاى آن عمدتاً در عمق ۴۰ سانتیمترى خاک ديده شده است، اما، گاهى تا عمق بيش از يک متر نيز وجود دارند. رشد اين اندام ها سريع است و به همين علت ريشه کن کردن آنها کار مشکلى خواهد بود.
زلف شیطان یا حلفه، علف هرزی است که بیش از 500 میلیون هکتار از زمین های سرتاسر دنیا، 200 میلیون هکتار از اراضی آسیا و چندین هزار هکتار از زمین های جنوب شرقی ایالات متحده آمریکا را آلوده کرده است.
![Imperata cylindrica]()
نحوه تکثیر زلف شیطان
زلف شیطان یا حلفه، بذر زیادی تولید می کند. در یک گیاه بیش از 3000 بذر تولید می شود. توانایی زنده ماندن بذر بسیار کوتاه است. بذر کوچک پوشینه دار هر سنبلچه، دارای یک بذر است که در برابر باد متوسط، حدود 15متر تغییر مکان می دهد. بذور قادرند به سرعت جوانه بزنند و نیاز به دوره بعد از رسیدگی ندارند. جوانه زنی آنها در دمای 30 درجه سانتیگراد حدود 70 درصد است و قوه نامیه آن حداقل یکسال در شرایط آزمایشگاهی باقی می ماند. مناسب ترین PH خاک برای رشد حلفه 7/4 است.
یکی دیگر از روش های تکثیر این گیاه، تقسیم ریزوم های آن است.
این گیاه در طب سنتی در درمان اسهال خونی و عفونت ادراری به کار می رود. که ناشی از وجود تانن ها در آن است. در واقع داروهای حاوی تانن برای درمان عفونت های ادراری و اختلالات روده ای نظیر اسهال و اسهال خونی استفاده می شود.
حضور آلکالوئیدها و ساپونین ها در برگ ها این گیاه دلیل استفاده از آن در درمان فشار خون بالا است.
علاوه بر این، این گیاه خواص ضدالتهابی نیز نشان می دهد که ناشی از وجود ساپونین ها و فلاونوئیدها است.