استیپا

خصوصیات - معرفی

رویشگاه های با پوشش Stipa به عنوان چراگاه برای گوسفند و بز استفاده شده و برای سوخت نیز استفاده می گردد. اکثر گونه های آن به عنوان گیاهان مرتعی می باشند. با این حال این گیاهان حتی تحت فشار چرای شدید نیز زنده مانده و در بسیاری از مکان ها قابلیت تجدید حیات آن توسط بذرافشانی باعث پایداری آن در برابر چرا و تغذیه دام می گردد. از سوی دیگر برخی گونه ها در پوشش گیاهی مراتع (اگر به مراحل میوه دهی برسند)، بسیار نامطلوب می باشند. میوه برخی دارای سیخک های برنده، تیز و دارای حالت کرکی ویژه ای است که در شم و حتی در پوست گوسفند نفوذ و کیفیت پشم خام را کاهش می دهد. از نظر اقتصادی با داشتن فیبرهای قوی دارای اهمیت بوده و در صنعت کاغذسازی، کاغذ سیگار، پرده های حصیری، زیرسفره ای و غیره مورد استفاده قرار می گیرند. در مصارف علوفه ای برای دام، ساخت جاروی محلی، ایجاد پوشش سقف تیرچه ای قدیم، تولید طناب برای بسته بندی علوفه، سوخت و شعله ور کردن آتش و تزئین خانه ها استفاده می گردد. 

شرایط نگهداری استیپا

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز 24-26 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز دشت ها و کویرها

اقلیم و دما

استیپا عربیکا (Stipa arabica) از گندمیان مناطق خشک و نیمه‌خشک است و بهترین عملکرد را در اقلیم‌های قاره‌ای با تابستان‌های گرم و زمستان‌های سرد نشان می‌دهد. دامنه دمایی مطلوب رشد معمولاً حدود 15 تا 30 درجه سانتی‌گراد است و پس از استقرار، سرمای زمستان و نوسانات دمایی را تا حد زیادی تحمل می‌کند؛ با این حال یخ‌بندان‌های طولانی همراه با خاکِ اشباع می‌تواند به ریشه آسیب بزند.

نور

نور کامل (حداقل 6 تا 8 ساعت آفتاب مستقیم در روز) برای رشد متراکم، تشکیل خوشه‌ها و جلوگیری از خوابیدگی ساقه‌ها ضروری است. در سایه یا نیم‌سایه، بوته‌ها کشیده‌تر شده و تولید بذر و تراکم پوشش کاهش می‌یابد.

رطوبت و نیاز آبی

این گونه به رطوبت پایین هوا سازگار است و در شرایط خشک پایدار می‌ماند. آبیاری باید کم و عمیق باشد و تنها هنگام خشکی محسوس لایه‌های سطحی خاک انجام شود؛ آبیاری مکرر و سطحی، به‌ویژه در گرما، احتمال بیماری‌های ریشه و کاهش پایداری بوته را افزایش می‌دهد. در دوره استقرار (چند ماه اول) رطوبت یکنواختِ بدون غرقابی‌کردن کمک‌کننده است.

خاک و زهکشی

خاک‌های سبک تا متوسط (شنی-لومی یا لومی) با زهکشی عالی مناسب‌ترند. خاک‌های سنگین رسی و آب‌ایستا نامناسب‌اند مگر با اصلاح با شن، مواد آلی پایدار و ایجاد شیب یا بستر کشت مرتفع. pH نزدیک خنثی تا کمی قلیایی معمولاً قابل‌قبول است.

باد و استقرار

استیپا به باد و خشکی سازگار است، اما در مناطق بسیار بادخیز، استقرار اولیه با مالچ معدنی سبک یا بادشکن موقت بهتر انجام می‌شود. کلید موفقیت در کشت، زهکشی بالا و پرهیز از رطوبت ماندگار است.

سایر اطلاعات

بررسی تنوع توده ها و یا جمعیت های موجود stipa arabica در ایران می تواند در برنامه های دورگ گیری بین گونه ای و درون گونه ای و مطالعات ژنتیکی به منظور شناخت خزانه ژنی و میزان تنوع ژنتیکی آنها کارایی داشته باشد. با توجه به پراکنش بسیار وسیع این گیاه شناخت ساختار ژنتیکی این گونه و تنوع موجود در بین اکوتیپ های آن بسیار ضروری است. این شناسایی جمعیت ها در کنار بررسی تنوع مورفولوژیکی، می تواند در نهایت اصلاحگران را در تولید و معرفی ارقامی که دارای میزان توکسین کمتر و ارزش خوش خوراکی بالاتر در در این گونه باشد، یاری نماید. 

استیپا بارباتا

گندم شعیر ابلیس سوروف گندمگون برنج