این مقاله با مرور توصیفی ده نمونه شاخص از بونسایهای جهان، جایگاه خاستگاه آسیایی این هنر و نقش استادان ژاپنی در شکلدهی معیارهای زیباییشناختی آن را برجسته میکند. نمونهها از نظر گونههای گیاهی (از جمله ژونیپر، کاج اسکاتلندی، افرا ژاپنی، آزالیا و *Pithecellobium tortum*)، سبکهای پرورش (شوحین، مامه، جنگلی و پنجینگ)، سن، مقیاس و شیوه نمایش مقایسه میشوند. تأکید اصلی بر توازن، واقعگرایی، و مدیریت بلندمدت رشد در شرایط گلدانی است.
اگرچه پرورش درختان بونسای سرگرمیای است که امروزه در سراسر جهان توسط افراد بسیاری انجام میشود، ریشه و خاستگاه آسیایی آن همچنان کاملاً مشهود است. جای تعجب نیست که چشمگیرترین درختان را میتوان در مجموعههای استادان مشهور ژاپنی پیدا کرد.
در اینجا فهرستی از ده درخت خیرهکننده گردآوری کردهایم که هر یک در زیبایی، توازن و واقعگرایی منحصربهفرد هستند. این درختان به شما کمک میکنند این هنر باستانی و شگفتانگیز را عمیقتر درک و تحسین کنید! این ده درخت به ترتیب خاصی فهرست نشدهاند.
(#1) بونسای ۸۰۰ ساله در شونکائن، اثر کونیو کوبایاشی
این درخت شگفتانگیز به خاطر سن بسیار بالای خود شهرت دارد؛ گفته میشود بیش از ۸۰۰ سال عمر دارد و یکی از گرانترین درختان بونسای در جهان است. مالک آن، استاد کوبایاشی، یکی از شناختهشدهترین هنرمندان بونسای در دنیاست و چهار بار برنده جایزه معتبر نخستوزیر ژاپن شده است. نهالستان او با نام «شونکائن» در توکیو قرار دارد و برای بازدید عموم باز است.
(#2) گوشین، «نگهبان ارواح»، اثر جان ناکا
«گوشین» (به معنای «نگهبان روح») بونسایی است که توسط جان وای. ناکا خلق شده است. این اثر یک کاشت جنگلی از یازده عدد سرو «فومینا جونیپر» است که زودترینِ آنها را ناکا از سال ۱۹۴۸ شروع به تربیت بهصورت بونسای کرده بود. او این اثر را در سال ۱۹۸۴ به بنیاد ملی بونسای اهدا کرد تا در آربراتوم ملی ایالات متحده به نمایش گذاشته شود و از آن زمان تاکنون در آنجا نگهداری میشود.
(#3) بونسای کوچک؛ بونسای شوحین اثر مورتن آلبک
یک بونسای بسیار زیبا از گونه «کوتونیستر راکاسپری» (Cotoneaster horizontalis). این عکس در فصل بهار گرفته شده است؛ زمانی که درخت در تابستان گل میدهد و در زمستان میوههای قرمز کوچک دارد. ارتفاع درخت تنها حدود ۱۰ سانتیمتر است و بر روی قطعه سنگ کوچکی کاشته شده است. گلدان آن را جان پیت، سفالگر مشهور، ساخته است. سن درخت در این تصویر حدود ۲۰ سال است و تقریباً یک دهه روی آن کار و تربیت بونسایی انجام شده است.
(#4) کاج اسکاتلندی (Pinus sylvestris)، اثر استفانو فریسونی
این درخت به شکل چشمگیری واقعی و طبیعی به نظر میرسد؛ ویژگیای که در دنیای بونسای بسیار ارزشمند است. همانطور که میبینید، تودههای شاخ و برگ بسیار متراکماند؛ گویی ابرهایی در آسمان باشند.
(#5) درختان به سبک چینی؛ منظره «پنجینگ» اثر یی-سان وو
این منظره شگفتانگیز چینی متعلق به مجموعه «مان لانگ» در هنگکنگ است. درختان این اثر، گونه «آلو پرنده چینی» (Sageretia theezans) هستند که در کنار هم صحنهای بسیار واقعی و زنده میآفرینند. در این مجموعه، بونسایهای فیکوس نیز بسیار محبوباند. در این منظره، درختان، سنگ و مجسمههای کوچک بر روی گلدانی مستطیلشکل و کمعمق (از جنس مرمر) قرار گرفتهاند که خود بر روی میزی عتیقه نمایش داده میشود.
(#6) بونسای گلدار، اثر ولفگانگ پوتس
این درخت از گونه آزالیا است و تنها حدود ۱۴ سانتیمتر ارتفاع دارد. عکس در اواخر بهار یا اوایل تابستان گرفته شده است؛ زمانی که درختان آزالیا برای مدت کوتاهی اما بسیار پرشکوه گل میدهند. این درخت در گلدانی ژاپنی کاشته شده است.
(#7) درخت باران برزیلی، اثر بودی سولیستیو
این درخت از یک قلمه کوچک پرورش داده شده و تصویری که میبینید نتیجه دوازده سال کار است. درخت باران برزیلی، بومی آمریکای مرکزی و جنوبی است و یکی از زیباترین درختان گرمسیری جهان به شمار میرود و در عین حال از محبوبترین گونهها برای بونسای است.
(#8) نمایش مامه بونسای، اثر مورتن آلبک
یک چیدمان بونسای (و در اینجا، یک نمایش «مامه») معمولاً از یک درخت مرکزی، یک طومار آویزان و یک گیاه مکمل (accent plant) تشکیل میشود. این عناصر در کنار هم تصویری پرقدرت میآفرینند که اغلب بازتاب و بزرگداشت فصل جاری سال است.
(#9) افرا ژاپنی (Acer palmatum)، اثر والتر پال
این درخت یکی از مشهورترین بونسایهایی است که در مجموعه یک هنرمند اروپایی (والتر پال) قرار دارد؛ درختی که از نظر ظرافت و واقعگرایی فوقالعاده است. این افرا نسبتاً بزرگ است (تقریباً یک متر ارتفاع دارد که حداکثر اندازه برای آن است که هنوز «بونسای» نامیده شود) و بیش از صد سال عمر دارد. بیتردید شاهکاری است که توسط هنرمندی الهامبخش شکل گرفته است.
(#10) استاد بونسای، کیمورا
و در پایان، اما نه کماهمیتتر از بقیه، «سنسی» بونسای، ماساهیکو کیمورا. مجموعه متنوع درختان بونسای او در سراسر جهان شهرت دارد. کیمورا از ۱۵ سالگی کار خود را آغاز کرد و شاگرد استاد هامانو در روستای بونسای اومییا بود. آثار او اغلب بسیار جذاب و گاهی نامتعارفاند و او را به یکی از تأثیرگذارترین چهرههای این هنر بدل کردهاند.
bonsaiempire.com