دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
راف لمون با نام علمی Citrus jambhiri در خانوادهٔ Rutaceae (سدابیان) و در جنس Citrus جای میگیرد. این گونه بهطور سنتی در گروه لیموها و نزدیک به Citrus limon و برخی لیموترشها در نظر گرفته میشود، اما از دیدگاه سیستماتیک، به دلیل سابقهٔ دورگهزایی در جنس مرکبات، مرزبندی گونهای آن گاهی محل بحث است.
منطقهٔ بومی و پراکنش
خاستگاه Citrus jambhiri بهطور دقیق قطعی نیست، زیرا مرکبات طی قرنها در اثر جابهجایی انسانی و تلاقی طبیعی گسترش یافتهاند. با این حال، شواهد تاریخی-جغرافیایی، منشأ آن را عمدتاً در جنوب و جنوبشرقی آسیا (بهویژه نواحی پیرامون هیمالیا و شبهقارهٔ هند) محتمل میدانند. امروزه این گیاه در بسیاری از مناطق نیمهگرمسیری و گرمسیری کشت یا طبیعیشده است.
زیستگاه و نیازهای بومشناختی
راف لمون در زیستگاههای با زمستانهای ملایم و تابستانهای گرم عملکرد بهتری دارد و به یخبندان حساس است. بهترین رشد آن در خاکهای زهکشیشده با بافت متوسط رخ میدهد؛ ماندابی شدن خاک میتواند ریشهها را مستعد اختلالات فیزیولوژیک و بیماریهای خاکزاد کند. نور کامل معمولاً برای رشد رویشی و تولید میوه مناسبتر است.
تاریخچه و اهمیت علمی
راف لمون از دیرباز در باغبانی بهعنوان پایهٔ پیوندی مرکبات شناخته شده است، زیرا در برخی شرایط، رشد قوی و سازگاری نسبتاً خوبی نشان میدهد. در تاریخ کشت مرکبات، این گونه نمونهای شاخص از پیچیدگی تبارزایی مرکبات است و مطالعهٔ آن به درک نقش دورگهزایی و اهلیسازی در تکامل و پراکنش مرکبات کمک میکند.
![راف لمون]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک های حاصلخیز
|
"راف لمون" یا لیموی پوست خشن یکی از گونه های جنس مرکبات می باشد که به دلیل خشن و ناهموار بودن سطح پوست میوه ها، به این نام نامگذاری شده است. این درخت میوه یک هیبرید بوده که ارتباط خویشاوندی نزدیکی با لیمو دارد ولی شرایط پرورش آن مشابه رنگپور و نارنگی می باشد.
راف لمون درختی است که ارتفاع آن به 3 تا 6 متر می رسد.
برگ ها دارای آرایش متناوب بوده و برگ های جوان به رنگ مایل به قرمز و برگ های بالغ به رنگ سبز تیره در سطح بالایی و سبز روشن در سطح زیرین می باشند. این برگ ها کشیده، بیضی شکل یا تخم مرغی-طویل، به طول 6.25 تا 11.25 سانتیمتر، کمی دندانه دار و دارای دمبرگی بلند و باریک می باشد.
گل ها دارای عطری ملایم، منفرد یا به صورت خوشه هایی دو یا چندتایی در کنار برگ ها قرار دارند. جوانه های گل به رنگ سفید مایل به قرمز هستند. گل های شکوفه شده دارای 4 یا 5 گلبرگ به طول دو سانتیمتر، به رنگ سفید در سطح بالایی و مایل به ارغوانی در سطح زیرین دیده می شوند. هر گل دارای 20 تا 40 پرچم با دانه های گرده ای به رنگ زرد است.
میوه ها تخم مرغی شکل و دارای برآمدگی در انتها، به طول 7 تا 12 سانتیمتر می باشد. پوست میوه ها خشن و ناهموار، به رنگ زرد، معطر، دارای روغن های فرار و به ضخامت 6 تا 10 میلیمتر می باشد. پالپ میوه ها به رنگ زرد کمرنگ، دارای 8 تا 10 بخش، آبدار و اسیدی و ترش مزه است.
هر میوه دارای تعدادی بذر بیضی شکل یا تخم مرغی شکل، نوک تیز، صاف و به طول 9.5 میلیمتر می باشد. راف لمون های خودرو به وسیله ی این بذرها تکثیر می شوند.
چندین کولتیوار از این گیاه وجود دارد که اغلب به عنوان پایه برای سایر مرکبات مورد استفاده قرار می گیرد. از بین آنها، کولتیوارهای florida، schaub و vangassay کاربرد بیشتری دارند.
![Rough lemon]()
شرایط محیط رشد
گونه های مختلف جنس مرکبات معمولاً در عرض جغرافیایی 35 تا 40 درجه شمالی و جنوبی در آب و هوای گرمسیری و نیمه گرمسیری به خوبی رشد می کنند، اگرچه مرکبات تجاری در مناطقی که درجه حرارت آن -7 درجه سانتیگراد است مشاهده می شوند.
دما نقش عمده ای در تنظیم زمان گلدهی و همچنین میوه درختان مرکبات دارد.
کمبود آب سبب توقف ریزش قبل از رسیدن میوه می گردد.
از آنجایی که برای استخراج فلاونوئیدها باید از میوه های نارس استفاده نمود، در میان عوامل اقلیمی، نور و حرارت نقش عمده ای در تولید فلاونوئیدهای هسپریدین و نارنجین در این گیاهان دارد.
راف لمون ها یکی از گونه های مقاوم مرکبات نسبت به سرما هستند که می توانند به صورت درختی بزرگ نیز رشد کنند.
![Citrus jambhiri]()
نحوه تکثیر راف لمون
کاشت و تکثیر آنها توسط بذر صورت می گیرد. بستر کشت بذرها باید دارای خاک سطحی نرم و حاوی مقادیر مناسبی ترکیباتی هوموسی باشد.
آبیاری منظم و وجین علف های هرز، نقش عمده ای در رشد نشاها دارد. پس از آنکه ارتفاع نشاها به 20 تا 25 سانتیمتر رسید، آنها را به زمین اصلی که قبلاً آبیاری شده و خاک مرطوبی نیز دارد، با رعایت فواصل، منتقل می کنند. پس از انتقال تمام نشاها به زمین اصلی، باید آنها را آبیاری نمود.
راف لمون ها نیز مانند لیموهای معمولی مورد استفاده قرار می گیرد. آنها را مانند لیموترش برش داده و به عنوان چاشنی همراه ماهی، گوشت، برنج یا چای داغ، پس از فشردن و چلاندن مصرف می شود.
همچنین از آب میوه یا پودر خشک شده ی آن در لیموناد و شربت ها استفاده می شود. برای تهیه کیک ها و کلوچه های مختلف نیز کاربرد دارد.
آب میوه ی این گیاه ادرارآور، ضد بیماری های کمبود ویتامین ث، قابض و تب بر می باشد.
در ایتالیا از آب میوه ی شیرین این گیاه برای درمان التهابات لثه، ورم و التهاب دهان و زبان استفاده می شود.
استفاده ی روزانه از آب میوه ی راف لمون به همراه آب داغ برای درمان سرماخوردگی های معمولی و یبوست به کار می رود. همچنین از آب میوه این گیاه به همراه عسل و زنجبیل نیز برای درمان سرماخوردگی استفاده می کنند.
روغن استخراج شده از بذرهای راف لمون نیز به مصرف دارویی می رسند.
در کوبا و نواحی غرب آفریقا، از عصاره ی حاصل از ریشه های این گیاه برای درمان تب استفاده می گردد.