۱۴۰۴ ششم دی

بلوط بوته‌ای کالیفرنیایی

این گیاه با نام علمی Quercus dumosa و نام مرسوم (Nuttall’s Scrub Oak) که به فارسي بلوط بوته‌ای کالیفرنیایی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Fagaceae بومي بومی کالیفرنیا و شمال باخا کالیفرنیا، در بوته‌زارهای چاپارال و دامنه‌های خشک مدیترانه‌ای مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک سبک شنی یا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب، فقیرپسند، مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا کمی اسیدی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌گذاری

Quercus dumosa که در فارسی گاهی «بلوط بوته‌ای کالیفرنیایی» نامیده می‌شود، به خانواده Fagaceae و جنس Quercus (بلوط‌ها) تعلق دارد. این گونه به گروه بلوط‌های سفید آمریکای شمالی نسبت داده می‌شود. نام گونه‌ای dumosa به شکل بوته‌ای و کم‌ارتفاع این درختچه اشاره دارد. در منابع قدیمی، این نام گاهی برای چندین تبار نزدیک به‌هم در کالیفرنیا به‌کار رفته و سبب سردرگمی تاکسونومیک شده است.

منطقه بومی و پراکنش

Quercus dumosa گونه‌ای بومی جنوب و ساحل غربی ایالات متحده، به‌ویژه کالیفرنیا است. گستره اصلی آن شامل نوار ساحلی و تپه‌های کم‌ارتفاع است و در برخی منابع، گسترش محدود آن تا نواحی مرزی با مکزیک نیز ذکر شده است. پراکنش آن تکه‌تکه و وابسته به شرایط خاص خاک و اقلیم محلی است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه طبیعی این گونه عمدتاً جوامع «Chaparral» و جنگلچه‌های مدیترانه‌ای با زمستان‌های مرطوب و تابستان‌های گرم و خشک است. Quercus dumosa معمولاً روی خاک‌های کم‌عمق، شنی تا سنگلاخی و نسبتاً فقیر از مواد غذایی رشد می‌کند. این بلوط بوته‌ای با ریشه‌زایی عمیق و جوانه‌زنی از پایه، به آتش‌سوزی‌های دوره‌ای سازگار شده و پس از حریق توانایی بازسازی سریعی دارد.

تاریخچه پژوهش و اهمیت علمی

از سده نوزدهم به‌بعد، گیاه‌شناسان کالیفرنیا چندین بار محدوده گونه‌ای Quercus dumosa را بازتعریف کرده‌اند. پیشرفت‌های اخیر در رده‌بندی مولکولی نشان داده که آنچه پیش‌تر یک گونه واحد تصور می‌شد، در واقع مجموعه‌ای از تاکسون‌های نزدیک به‌هم است. این بازنگری‌ها اهمیت زیادی برای حفاظت ژنتیکی و مدیریت زیستگاه‌های چپرال داشته است، زیرا تعیین مرز دقیق گونه‌ها در طرح‌های حفاظتی و احیای بوم‌سازگان نقشی کلیدی ایفا می‌کند.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی Quercus dumosa

Quercus dumosa که به «کوِرکوس بوته‌ای» معروف است، یک بلوط کوتاه‌قد و به‌شدت منشعب است که اغلب به صورت بوته‌ای متراکم با ارتفاع حدود ۱ تا ۳ متر دیده می‌شود. فرم رشد گیاه عمدتاً گسترده و نیم‌کروی است و شاخه‌های فراوان آن تاجی فشرده ایجاد می‌کنند. پوستۀ ساقه در گیاهان جوان خاکستری و نسبتاً صاف است، اما با افزایش سن به رنگ خاکستری تیره تا قهوه‌ای با شیارهای کم‌عمق در می‌آید. ریشه‌ها عمیق و گسترده‌اند و به گیاه امکان استقرار در خاک‌های خشک و کم‌عمق را می‌دهند.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه‌های اصلی کوتاه و نسبتاً ضخیم‌اند و به شاخه‌های فرعی فراوان تقسیم می‌شوند. شاخه‌های جوان نازک، سبز تا زیتونی و کمی کرک‌دار هستند، در حالی که شاخه‌های مسن‌تر خشبی و سخت می‌شوند. قطر شاخه‌ها در بخش‌های انتهایی معمولاً باریک است و زاویه آن‌ها با ساقه، تاجی گسترده و نامنظم ایجاد می‌کند. در محل جوانه‌ها و گره‌ها اغلب انشعاب‌های متعدد دیده می‌شود که به ظاهر بوته‌ای و فشرده گیاه کمک می‌کند.

برگ‌ها

برگ‌ها همواره‌سبز، کوچک تا متوسط، با طول تقریبی ۱ تا ۳ سانتی‌متر و فرم کلی بیضی تا بیضی-کشیده هستند. رنگ سطح رویی برگ سبز تیره و براق و سطح زیرین کمی روشن‌تر و اغلب کمی کرک‌دار است. کناره برگ‌ها می‌تواند صاف، کمی دندانه‌دار یا با لوب‌های بسیار کم‌عمق باشد. بافت برگ چرمی و ضخیم است که به کاهش تعرق و تحمل خشکی کمک می‌کند. آرایش برگ‌ها روی شاخه‌ها متناوب است و تراکم بالای آن‌ها تاجی متراکم و سایه‌انداز شکل می‌دهد.

گل و میوه (بلوط)

گل‌ها جداگانه و تک‌جنسی اما روی یک گیاه (یک‌پایه) قرار دارند. گل‌های نر به صورت شاتون‌های آویزان باریک و زرد-سبز ظاهر می‌شوند، در حالی که گل‌های ماده کوچک، کم‌نما و در کنار برگ‌ها قرار می‌گیرند. میوه‌ها بلوط‌های کوچک بیضی‌شکل با طول تقریباً ۱ تا ۲ سانتی‌متر هستند. کلاهک میوه (کاپول) فنجانی‌شکل، خاکستری تا قهوه‌ای و فلس‌دار است و حدود یک‌سوم تا نیمی از بلوط را می‌پوشاند. با رسیدن میوه، رنگ آن از سبز به قهوه‌ای متمایل می‌شود.

شرایط نگهداری بلوط بوته‌ای کالیفرنیایی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک سبک شنی یا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب، فقیرپسند، مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا کمی اسیدی

معرفی کلی شرایط محیطی

Quercus dumosa یا بلوط بوته‌ای کالیفرنیایی گونه‌ای مقاوم به خشکی و گرما است که به طور طبیعی در اقلیم مدیترانه‌ای کالیفرنیا رشد می‌کند. این گیاه برای رشد پایدار به محیطی با زمستان‌های ملایم و مرطوب و تابستان‌های گرم و خشک نیاز دارد. طراحی شرایط کشت باید تا حد امکان شبیه زیستگاه طبیعی آن باشد.

دما و دامنه حرارتی مناسب

بهترین دامنه دمای رشد این گونه حدود ۱۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. در زمستان دماهای نزدیک به صفر را برای مدت کوتاه تحمل می‌کند، اما یخبندان‌های شدید و طولانی می‌توانند به نهال‌های جوان آسیب بزنند. تابستان‌های گرم با نوسان دمای روز و شب برای چوبی شدن و رشد ریشه‌ها مفید است.

رطوبت و نیاز آبی

بلوط بوته‌ای کالیفرنیایی به خشکی‌دوست معروف است و پس از استقرار، آبیاری کم ولی عمیق را ترجیح می‌دهد. رطوبت نسبی متوسط و خاک نسبتاً خشک در فصل گرم برای سلامت ریشه ضروری است. آبیاری بیش از حد و ماندابی شدن خاک خطر پوسیدگی ریشه را افزایش می‌دهد.

نور و شدت تابش

این گونه به نور کامل خورشید نیاز دارد و در مکان‌های آفتاب‌گیر بهترین رشد را نشان می‌دهد. در سایه یا نیم‌سایه، بوته‌ها کم‌پشت شده و قدرت زایشی کاهش می‌یابد. در مناطق بسیار داغ، اندکی سایه بعدازظهر می‌تواند از تنش حرارتی در نهال‌های جوان جلوگیری کند.

خاک، زهکش و بافت بستر

Quercus dumosa در خاک‌های سبک تا متوسط با بافت شنی‌ـ‌لومی بهتر رشد می‌کند. زهکشی خوب برای این گونه حیاتی است؛ خاک‌های سنگین رسی باید با افزودن ماسه درشت و مواد آلی سبک اصلاح شوند. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) مناسب است، اما گیاه تا حدودی خاک‌های کمی قلیایی را نیز تحمل می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

بلوط خرسی بلوط همیشه‌سبز ساحلی بلوط برانتی / بلوط ایرانی بلوط سیاه آمریکایی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

بلوط برانتی / بلوط ایرانی بلند مازو بلوط همیشه‌سبز جنوبی بلوط سفید آمریکایی

  محسن شهاب الدین