آلوچه ژاپني

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی

Prunus japonica از تیرهٔ Rosaceae و زیرتیرهٔ Amygdaloideae است. جنس Prunus شامل گیاهان مهمی مانند آلو، گیلاس، بادام و هلو است و آلوچه ژاپنی یکی از گونه‌های زینتی این گروه به‌شمار می‌آید.

منطقه بومی و پراکنش

زیستگاه بومی Prunus japonica شرق آسیا، به‌ویژه چین و احتمالاً بخش‌هایی از کره است. با این حال، در قرن‌های اخیر به ژاپن، اروپا و آمریکای شمالی معرفی شده و اکنون به‌عنوان درختچه زینتی در اقلیم‌های معتدل جهان کشت می‌شود.

زیستگاه طبیعی و بوم‌شناسی

این گونه معمولاً در دامنه‌ها، حاشیه جنگل‌ها و پرچین‌های طبیعی با خاک‌های نسبتاً عمیق و زهکش‌دار رشد می‌کند. تحمل خوبی به سرما دارد و در نواحی با زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل به‌خوبی استقرار می‌یابد.

تاریخچه کشت و کاربرد علمی

Prunus japonica از قرن نوزدهم به باغ‌های گیاه‌شناسی اروپا راه یافت و به‌سرعت به‌عنوان منبع ژرم‌پلاسم در برنامه‌های اصلاحی آلو و گیلاس مورد توجه قرار گرفت. گل‌دهی فراوان و فرم فشرده آن، این گونه را به مدل مناسبی برای مطالعات تکوین جوانه‌های گل و پاسخ به سرما تبدیل کرده است.

خصوصیات - معرفی

ساقه و فرم رویشی

آلوچه ژاپنی درختچه‌ای خزان‌کننده با قامت ۱ تا ۲ متر است که شاخه‌های متعدد و متراکم تولید می‌کند. ساقه‌ها ابتدا سبز مایل به قرمز و با افزایش سن قهوه‌ای تا خاکستری می‌شوند. پوست ساقه نسبتاً صاف بوده و شکاف‌های کم‌عمق طولی روی آن دیده می‌شود. شاخه‌ها اغلب راست تا کمی خمیده‌اند و در نور کامل تاجی گسترده و نیم‌گرد تشکیل می‌دهند.

برگ

برگ‌ها ساده، متناوب و معمولاً ۳ تا ۷ سانتی‌متر طول دارند. شکل برگ‌ها بیضوی تا تخم‌مرغی با انتهای نوک‌تیز است. حاشیه برگ‌ها دندانه‌دارِ ریز و منظم بوده و سطح فوقانی سبز تیره و براق، سطح زیرین سبز روشن‌تر است. دمبرگ‌ها کوتاه و باریک‌اند و در بهار برگ‌ها سبز تازه و شفاف به نظر می‌رسند.

گل

گل‌ها در اواخر زمستان تا اوایل بهار، پیش از ظهور کامل برگ‌ها ظاهر می‌شوند. هر گل کوچک، پنج‌گلبرگی و به رنگ سفید تا صورتی ملایم است. گل‌ها به صورت دسته‌های چندتایی روی شاخه‌های یک‌ساله می‌نشینند. پرچم‌های زردرنگ متعدد در مرکز گل، تضاد رنگی ظریفی با گلبرگ‌ها ایجاد می‌کنند.

میوه

میوه‌ها شفتی کوچک، گرد تا کمی بیضوی و قطر آن‌ها حدود ۱ تا ۲ سانتی‌متر است. رنگ میوه در رسیدگی کامل قرمز تا ارغوانی می‌شود و پوستی نازک و نسبتاً براق دارد. هسته درون میوه سخت و چوبی است.

شرایط نگهداری آلوچه ژاپني

نور مورد نياز خیلی زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز ?15 تا 30 سانتيگراد درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومي با زهکشي‌خوب؛ از خاک‌هاي خيلي سنگين اجتناب شود

دما و رطوبت مناسب برای Prunus japonica

Prunus japonica گیاهی خزان‌دار و مقاوم به سرما است و در زمستان‌های معتدل تا نسبتاً سرد عملکرد خوبی دارد. دامنه دمایی ایده‌آل آن حدود ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است و سرمای کوتاه‌مدت زیر صفر را نیز تحمل می‌کند. رطوبت نسبی متوسط برای رشد کافی است؛ هوای بسیار مرطوب همراه با تهویه ضعیف، خطر بیماری‌های قارچی را افزایش می‌دهد. آبیاری منظم بدون غرقاب‌شدن خاک، برای ریشه‌ها ضروری است.

نور و محل کاشت

آلوچه ژاپنی در آفتاب کامل بهترین رشد و گل‌دهی را دارد، اما در مناطق خیلی گرم، نیم‌سایه‌ی بعدازظهر از سوختگی برگ‌ها جلوگیری می‌کند. مکان کاشت باید در برابر بادهای شدید محافظت شود تا شاخه‌های جوان آسیب نبینند. کاشت در شیب ملایم یا نقاطی با زهکش خوب، از تجمع رطوبت اضافی پای گیاه جلوگیری می‌کند.

خاک و ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی

این گیاه در انواع خاک لومی، شنی-لومی و رسی سبک قابل کشت است، به‌شرط آن‌که زهکشی مناسب وجود داشته باشد. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای جذب بهینه عناصر غذایی توصیه می‌شود. افزودن ماده آلی پوسیده، خاک را سبک کرده و نگهداشت رطوبت و تهویه ریشه را بهبود می‌بخشد. از خاک‌های بسیار سنگین و همیشه غرقاب باید پرهیز کرد.

مقابله به آفات آلوچه ژاپني

آفات مهم آلوچه ژاپنی (Prunus japonica)

شپشک‌ها، شته‌ها و کنه‌های تارعنکبوتی از آفات اصلی آلوچه ژاپنی هستند. شته‌ها با مکیدن شیره، برگ‌ها را پیچیده و ناقرینه می‌کنند و عسلک تولیدی آن‌ها موجب رشد کپک سیاه دوده‌ای می‌شود. کنه‌ها لکه‌های زرد و نقره‌ای روی برگ ایجاد کرده و در تراکم بالا باعث ریزش برگ می‌شوند. کرم‌های برگ‌خوار و پروانه‌ها نیز با تغذیه از برگ و میوه‌های جوان، توان فتوسنتز و محصول‌دهی را کاهش می‌دهند.

برای مقابله، ابتدا باید از روش‌های غیرشیمیایی بهره گرفت: هرس به‌موقع شاخه‌های آلوده، حذف و سوزاندن برگ‌ها و میوه‌های بیمار، و شست‌وشوی تاج با آب پرفشار جمعیت آفات را کاهش می‌دهد. استفاده از صابون حشره‌کش و روغن‌های معدنی در اواخر زمستان برای نابودی تخم و پوره‌ها توصیه می‌شود. در صورت طغیان شدید، می‌توان از حشره‌کش‌های انتخابی و کم‌خطر طبق توصیه کارشناس گیاه‌پزشکی استفاده کرد.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

رایج‌ترین بیماری‌ها شامل لکه برگی قارچی، پوسیدگی قهوه‌ای میوه و شانکر شاخه هستند. لکه‌های قهوه‌ای تا سیاه روی برگ، ترکیدگی و قهوه‌ای شدن میوه و خشکیدگی تدریجی شاخه‌ها از مهم‌ترین علائم این بیماری‌ها است.

برای پیشگیری، تهویه مناسب تاج، پرهیز از آبیاری بارانی روی شاخ‌وبرگ و ضدعفونی ابزار هرس ضروری است. برگ و میوه بیمار باید جمع‌آوری و نابود شوند تا منبع آلودگی باقی نماند. در باغ‌های آلوده، استفاده دوره‌ای و هدفمند از قارچ‌کش‌های مسی یا سیستمیک، همراه با تغذیه متعادل و اصلاح زهکش خاک به کنترل بیماری‌ها کمک می‌کند.

هلو آلبالو وحشی جل گیلاس وحشی آمریکایی

رز وحشی ارژن / بادام کوهی بادام بیابانی گيلاس