دانستنیهای علمی
ردهبندی علمی و جایگاه تبارشناختی
گیاه Geum urbanum با نام فارسی «علف مبارک» از تیرهٔ Rosaceae (گلسرخیان) و از سردهٔ Geum است. این سرده در زیرخانوادهٔ Rosoideae جای میگیرد و با داشتن گلهای پنجقسمتی و میوههای فندقهمانندِ متعدد، الگوی ریختشناسی رایج در بسیاری از اعضای گلسرخیان را نشان میدهد.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
خاستگاه طبیعی Geum urbanum عمدتاً در اروپا و بخشهایی از غرب آسیا گزارش میشود و حضور آن در برخی نواحی شمال آفریقا نیز ذکر شده است. در بسیاری از کشورها به دلیل سازگاری بالا با شرایط نیمهسایه و خاکهای گوناگون، بهصورت خودرو یا طبیعیشده دیده میشود.
زیستگاه و بومشناسی
این گونه بیشتر در حاشیهٔ جنگلها، پرچینها، زیر درختان، کنار راهها و زیستگاههای نسبتاً مرطوب با زهکشی مناسب رشد میکند. خاکهای غنی از مواد آلی و نیمهسایه را ترجیح میدهد، اما در دامنهای از pH خاک قابل مشاهده است. گلها معمولاً توسط حشرات گردهافشان بازدید میشوند و پراکنش میوهها میتواند با گیرکردن قلابمانند آنها به پوشش جانوران تسهیل شود.
پیشینه و تاریخچه علمی
نامگذاری این گیاه در چارچوب نظام ردهبندی نوین گیاهان گلدار تثبیت شده است و صفت گونهای urbanum به حضور آن در زیستگاههای نزدیک به سکونتگاههای انسانی و فضاهای نیمهطبیعی اشاره دارد. ثبتها و توصیفهای گیاهشناختی آن در ادبیات فلورهای اروپایی، آن را بهعنوان یکی از گونههای شاخص حاشیهجنگلی معرفی کردهاند.
![علف مبارک]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
کم
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل تا نیمه گرم
خاک مورد نياز
خاک های غنی از مواد آلی و به خوبی آبیاری شده
|
گیاه "علف مبارک" گیاهی علفی و چندساله از تیره گل سرخیان است که در مکان های سایه دار، در زیر سایه درختان یا سایر گیاهان در اروپا و آسیای میانه رشد می کند.
این گیاه به فرم چند ساله، با ریشه ای عمیق، قوی، با عطری همانند گل میخک می باشد. ارتفاع آن به 30-70 سانتیمتر (12-28 اینچ) رسیده و دارای ساقه هایی با کرک های نرم است.
جام گل منظم (actinomorphic)، به رنگ زرد کمرنگ، به عرض 10-15 میلیمتر (0.4-0.6 اینچ)، با پنج گلبرگ، بیضوی، به طول 4-7 میلیمتر (0.16-0.28 اینچ) است. کاسه گل دارای پنج لوبی، با تعداد زیادی پرچم و چند مادگی می باشد.
برگ ها در ابتدا به صورت متناوب و رزت روی ساقه قرار گرفته اند. برگ های رزتی به صورت پرمانند با یک تا چهار جفت برگچه و یک برگچه انتهایی دیده می شوند. برگچه انتهایی معمولاً 3 لوبی بوده و برگچه ها دارای لوب یا حاشیه ای دندانه دار هستند. رگبرگ های زیرین برجسته، کرکدار، خاکستری رنگ می باشند. گوشوارک های بزرگ نیز مانند برگچه ها دارای حاشیه ای دندانه دار هستند.
میوه از نوع فندقه بوده و دارای کرک های قلابی شکل با موهای قلاب دار است.
![wood avens]()
شرایط محیط رشد
این گیاه به راحتی در هر نوع خاک خوب و به خوبی آبیاری شده ای رشد می کند. همچنین مکان های سایه و خاک های غنی از مواد آلی را ترجیح می دهد. این گونه به عنوان گیاه گلدان در قرن شانزدهم به طور گسترده ای کشت شد. ریشه های برشته شده یا خشک شده آن، خوش طعم و دارای رایحه گل میخک است. این گیاهان خود-کشت بوده و بذر آن پس از ریزش در هر مکانی که مناسب باشد، جوانه زده و تولید گیاهچه جدید خواهد کرد. این گونه هیبریداسیون آزادی با دیگر اعضای این جنس دارد.
![Geum urbanum]()
نحوه تکثیر علف مبارک
این گیاه به راحتی توسط کشت بذر در بهار یا پاییز در شاسی سرد تکثیر می شود. هنگامی که گیاهچه ها به اندازه کافی بزرگ باشند، آنها را در تابستان به گلدان های جداگانه منتقل می کنند. اینکار باید هر 3 تا 4 سال به منظور حفظ نیروی گیاه انجام شود. گیاهان بزرگتر و قوی تر را می توان به طور مستقیم در موقعیت های دائمی خود منتقل نمود، هرچند بهتر است که ابتدا در گلدان های کوچکتر کشت شده و آنها را برای تولید ریشه های بیشتر و قوی تر در شاسی سرد برای مدتی نگهداری کرد.
علف مبارک در گذشته برای درمان سم حاصل از گازگرفتگی سگ استفاده می شد. همچنین استفاده از آن را برای درمان بیماری های کبدی، عفونت ها و بیماری های شکمی پیشنهاد شده است.
از این گیاه در طب سنتی اتریشی، به عنوان چای برای درمان روماتیسم، نقرس، عفونت و تب استفاده شده است.
گیاهپزشکان مدرن آن را برای درمان اسهال، بیماری قلبی، هالیتوز و زخم دهان، و برای جلوگیری از کولیک استفاده می کنند. اما همه این موارد استفاده توسط شواهد علمی پشتیبانی نمی شود.