Alchemilla xanthochlora Lions foot که به فارسی پای شیر نامیده میشود، گیاهی از خانواده گل سرخیان ، بومی اروپا و آسیا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: متوسط رطوبت: مرطوب دمای محیط: نواحی معتدل تا سرد خاک: خاک های رسی
دانستنیهای علمی
نام علمي
Alchemilla xanthochlora
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Alchemilla xanthochlora که در فارسی با نام «پایِ شیر» شناخته میشود، از تیرهٔ Rosaceae (گلسرخیان) است. این گونه در جنس Alchemilla جای میگیرد؛ جنسی با تنوع بالای گونهها که بهدلیل شباهتهای ریختی و پدیدهٔ پلیپلوئیدی و آپومیکسی (تولید بذر بدون لقاح) در آن، مرزبندی گونهای گاهی پیچیده است.
ویژگیهای ریختشناسی کلیدی
این گیاه علفی چندساله معمولاً برگهای پنجهای و چینخورده با بریدگیهای کموبیش عمیق دارد که سطح آنها اغلب کرکدار است. گلها کوچک، زرد-سبز و فاقد گلبرگهای نمایاناند و در گلآذینهای خوشهای-پانیکولی دیده میشوند؛ ویژگیای که در بسیاری از اعضای Alchemilla به چشم میخورد.
منطقهٔ بومی و پراکنش
Alchemilla xanthochlora بومی بخشهای وسیعی از اروپا است و در نواحی معتدل تا سردسیر پراکنش دارد. گزارشهای فلورستیک آن عمدتاً از اروپای مرکزی و شمالی و همچنین برخی مناطق کوهستانی ثبت شدهاند، جایی که شرایط مرطوب و خنک برای رشد آن مناسبتر است.
زیستگاه و بومشناسی
این گونه معمولاً در چمنزارهای مرطوب، حاشیهٔ جنگلها، مراتع کوهستانی و دامنههای با خاکهای نسبتاً غنی یافت میشود. توانایی نگهداشت قطرات آب روی برگها (بهواسطهٔ ریزساختار سطح برگ) از ویژگیهای جالب آن است که در ادبیات گیاهشناسی بهعنوان نمونهای از آبگریزی سطحی و تراوش قطرات (گوتاسیون) ذکر میشود.
تاریخچهٔ علمی و نامگذاری
نام جنس Alchemilla با تاریخچهٔ مشاهدهٔ قطرات آب روی برگها پیوند دارد و در منابع کلاسیک اروپایی به سنتهای کیمیاگری نسبت داده شده است. در گیاهشناسی نوین، اهمیت این گروه بیشتر به چالشهای ردهبندی و مطالعهٔ تکامل در گیاهان آپومیکتیک مربوط میشود.
![پای شیر]()
![پای شیر]()
خصوصیات - معرفی
گیاهی است کوتاه به بلندی 15 تا 40 سانتیمتر، چندساله و علفی، دارای ریزوم و ریشه قوی به رنگ قهوه ای است. برگهایی مدور به رنگ سبز روشن، منقسم، دارای 7 تا 11 لوب دندانه دار و منتهی به دمبرگ دراز دارد. گل های آن دارای کاسه کوچکی مرکب از 8 تقسیم در 2 ردیف و پرچم هایی به تعداد 4 و بسیار کوچک است.
![Lions foot]()
![Lions foot]()
شرایط نگهداری پای شیر
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل تا سرد
خاک مورد نياز
خاک های رسی
|
محل رویش آن معمولاً در چمنزارهای مرطوب، کوهستان ها و کنار جوی ها، جنگل های مرطوب و سایه دار است.
تقریباً در همه نواحی و مناطق قابل کشت است ولی سرزمین اصلی آن کوههای شرق آفریقا است که توسط طوفان های اقیانوسی هند و اطلس به سایر نقاط دنیا سفر کرده است. نوعی از این گیاه به نام پای شیر زمخت دارای برگ هایی بزرگ تر بوده و در مناطق معتدل رشد می کند. از آنجایی که برگ های نرم دارد، در مناطق بارانی طرفداران زیادی پیدا کرده است. زیرا برگ های آن ساعت ها پس از باران مانند جواهر درخشش دارند. تقریباً از اوایل تابستان تا اوایل پائیز دسته هایی از شاخه های گل زرد رنگ می آورد. گونه های مختلف پای شیر، اغلب سالی دو بار گل می دهند. به طور شگفت انگیزی در زمین و خاک رس رشد کرده و زمین را پوشش می دهد.
از پای شیر بیشتر در حاشیه باغچه و نیز پوشش زمین استفاده می شود. محل سایه آفتاب را بیشتر دوست دارد و قد آن تا حدود 35 سانتیمتر می رسد.
![Alchemilla xanthochlora]()
![Alchemilla xanthochlora]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
قسمت مورد استفاده این گیاه تمام گیاه بخصوص ریشه و برگ آن می باشد.
گیاه پای شیر در بیماری های زنان، بخصوص در مواردی که خونریزی های شدید قاعدگی و یا خارش مهبل وجود دارد مورد استفاده قرار می گیرد. این گیاه شدیداً قابض بوده و حاوی مقادیر زیادی «تانین» می باشد. گیاه پای شیر برای درمان زخم هایی که سربازان در قرون ۱۵ و ۱۶ میلادی دچار می شدند بسیار استفاده می شد.
قسمت های هوایی این گیاه برای درمان اسهال و مسمومیت های غذایی مناسب می باشد. در درمان خونریزی های شدید قاعدگی و نیز کم کردن ترشحات مهبل مناسب است. در التهاب ها و عفونت ها هم می توان از آن استفاده نمود. تحقیقات اخیر دانشمندان نشان داده است که عصاره این گیاه دارای خاصیت آنتی اکسیدانی قوی است.
این گیاه ضد التهاب، تنظیم کننده قاعدگی خانم ها، قابض، تقویت کننده دستگاه گوارش و التیام بخش زخم ها می باشد.
از نظر مزاج شناسی نیز دارای طبیعت تلخ، خشک، خنک و قابضی می باشد.
![پای شیر - معرفی و خواص گیاهان دارویی]()
![پای شیر - معرفی و خواص گیاهان دارویی]()
مقابله به آفات پای شیر
آفات رایج پای شیر (Alchemilla xanthochlora)
پای شیر گیاهی نسبتاً مقاوم است، اما در شرایط نامتعادل دچار آفت میشود. شتهها با مکیدن شیره گیاه سبب پیچیدگی برگ و توقف رشد میشوند؛ برای کنترل، شستوشوی برگها با آب و صابون ملایم یا محلول صابون حشرهکش توصیه میشود. حلزونها و رابها در محیطهای بسیار مرطوب برگهای جوان را میجوند؛ جمعآوری دستی، استفاده از تلههای آبجو و مالچهای زبر مانند پوسته تخممرغ خردشده مؤثر است. در صورت شیوع شدید، بهکارگیری طعمههای آهن فسفات کمخطر پیشنهاد میشود.
امراض قارچی و باکتریایی
رطوبت بالای خاک و تهویه ضعیف مهمترین عامل بروز بیماریها در پای شیر است. لکهبرگی قارچی با لکههای قهوهای روی برگها دیده میشود؛ حذف برگهای آلوده، پرهیز از آبیاری روی برگ و استفاده از قارچکش مسی در موارد شدید مفید است. پوسیدگی ریشه در خاکهای باتلاقی رخ میدهد؛ بهبود زهکش، کاهش آبیاری و کاشت در بستر سبک راهحل اصلی است. برای پیشگیری عمومی، تناوب کشت، ضدعفونی ابزار و حفظ فاصله مناسب بین بوتهها توصیه میشود.
![پای شیر]()
![پای شیر]()
نحوه تکثیر پای شیر
کشت این گیاه به خاطر رشد ضعیف و در نتیجه محصول کم از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نمی باشد. علاوه بر این تعداد زیادی از گیاه مورد نظر به صورت خودرو وجود دارد.
زمان حصول برداشت برگ ها و گیاه کامل در طول گلدهی از اردیبهشت تا مردادماه می باشد. پس از محصول برداری آن را باید در سایه و یا به روش مصنوعی در حرارت 40 تا 50 درجه خشک نمود و سپس در جعبه های مسدود و دور از نور و رطوبت نگهداری کرد.
همت خواه، ف. داروهای گیاهی، انتشارات عصر کتاب.