نام علمي
Cotoneaster horizontalis
نام لاتين
rockspray cotoneaster
دانستنیهای علمی
دانستنیهای علمی :
جنسی از گیاهان چوبی از خانواده گل سرخ است. بومی مناطق معتدل آسیا، اروپا و آفریقای شمالی است.
انواع شیرخشت ها در بهار گل های کوچکی می دهند و همه آنها به خاطر خوشه های زیبای میوه های سرخ آلبالویی آن ، که در پاییز تا زمستان بر بوته هستند ، پرورش داده می شوند .
این گیاه به صورت طبیعی در کوهستان های مناطق مختلف ایران یافت میشود و برای فضای سبز شهری به عنوان گونه زینتی کاربرد دارد. جنس Cotoneaster 300 گونه دارد.
![شیر خشت]()
خصوصیات - معرفی
خصوصیات ظاهری :
شیرخشت گیاهی پایا به ارتفاع ۳ تا ۸ متر است . پوست آن خاکستری مایل به سیاه و گل صورتی در حاشیه سرخ رنگ دارد. میوه آن مدور و گویچهای شکل است. نیمه خزان کننده وخزان کننده است.
برگ ها مدور وگرد با نوکی کوچک به طول 5 تا 12 میلیمتر ، به رنگ سبز تیره و براق در قسمت فوقانی، مویی زبر در قسمت تحتانی و نارنجی و ارغوانی در هنگام ریزش می باشند .
گل های 1 تا 2 تایی با دمگل کوتاه، گلبرگ های افراشته، مایل به قرمز یا سفید و میوه هایی به رنگ قرمز روشن، تخم مرغی شکل به طول 5 میلیمتر و به طور معمول حاوی 3عدد بذر می باشد .
دارای ریشه راست به رنگ خاکستری مایل به قرمز است. در اوایل تابستان گلهای سفید تا قرمز رنگ مجتمع در انتهای شاخهها ظاهر می شوند و به دنبال آن خوشه های میوه های شفت آلبالو مانند تولید می گردند.
این بوته ها بسته به نوع و اقلیم 5 تا 10 سال طول می کشد تا به بلوغ وگل دهی برسند.
![rockspray cotoneaster]()
بيشتر مطالعه کنيد :
شرایط محیط رشد
خاک مورد نیاز
غنی و زهکش دار
شرایط محیط رشد:
بوته های تازه کاشته شده آبیاری منظم نیاز دارند اما بوته های استقرار یافته و مقاوم مدت طولانی بی آبی را تحمل میکنند .
به انواع اقلیم ها ، جزء نواحی بسیار گرم ، تحمل نشان می دهد ، ولی بهترین رشد را در آب و هوای خنک و مرطوب دارد .
وجود آفتاب کامل بهترین وضعیت است . بخشی از روز سایه را تحمل می کند ، اما از تراکم گیاه کاسته می شود .
خاکهای فقیر را تحمل میکند ، اما بهترین رشد را در خاکهای خوبی خواهد داشت که مقدار مواد آلی به آن افزوده باشند .
به خاک زراعی وحاصلخیز نیاز دارد. کود چندانی لازم نیست، اما برخی از گونه های ریز برگ، مانند C. conspicuus برای ایجاد دیواره ای متراکم، خاک را دائماً تقویت کرد.
![Cotoneaster horizontalis]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
خواص درمانی و کاربردها:
از این گیاه برای ازبین بردن زردی در نوزادان استفاده میشود.
عصاره تام Cotoneaster discolor Pojark برای این منظور مورد استفاده قرار میگیرد.
شیرخشت به عنوان یک ملین خوب، تببر و ماده خنککننده در طب سنتی ایران مورد استفاده قرار میگیرد.
دارای مزاج معتدل است. دارای اثر مسهلی و دیگر خواص مشابه ترنجبین، ولی از آن قویتر است و خاصیت زداینده دارد.
گیاهی مناسب کاشت در باغهای صخره ای ، حاشیه ها ، شیب ها و جعبه های کاشت است.
فرم رونده ، دوره گلدهی و میوه های زیبای قرمز به این درختچه جلوه خاصی می بخشد.
![معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی فضای باز - شیر خشت]()
مقابله به آفات شیر خشت
آفات رایج
در Cotoneaster horizontalis آفات مکنده مانند شتهها، شپشکهای سپردار و آردآلود میتوانند باعث زردی برگ، کاهش رشد و ترشح عسلک و جذب قارچ دودهای شوند. کنترل: شستوشوی شاخساره با آب پرفشار، هرس شاخههای آلوده، و استفاده هدفمند از روغن ولک/روغنهای معدنی در دوره خواب یا ابتدای آلودگی. کنههای تارعنکبوتی نیز در هوای گرم و خشک موجب لکهگذاری و رنگپریدگی برگ میشوند؛ کنترل با افزایش رطوبت محیط، پرهیز از تنش خشکی و در صورت لزوم کنهکشهای ثبتشده.
امراض مهم
آتشک (Fire blight) از مهمترین بیماریهای این جنس است و با سیاهشدن ناگهانی سرشاخهها و حالت «سوختگی» بروز میکند. اقدام اصلی: حذف و امحای شاخههای بیمار با برش حداقل ۲۰–۳۰ سانتیمتر پایینتر از بافت آلوده و ضدعفونی ابزار. لکهبرگیها و پوسیدگیهای قارچی (مانند آنتراکنوز) در شرایط رطوبتی باعث لکههای قهوهای و ریزش برگ میشوند؛ کنترل با بهبود گردش هوا، آبیاری قطرهای بهجای بارانی، جمعآوری برگهای ریخته و در صورت نیاز قارچکشهای مجاز.
پیشگیری و مدیریت تلفیقی
پیشگیری مؤثرتر از درمان است: انتخاب نهال سالم، پرهیز از کوددهی ازته زیاد (افزایش حساسیت به آفات و آتشک)، هرس برای نور و تهویه، و پایش هفتگی در فصل رشد. استفاده از دشمنان طبیعی شتهها و مدیریت تنش آبی، شدت آلودگیها را بهطور محسوسی کاهش میدهد.
![شیر خشت]()
نحوه تکثیر شیر خشت
نحوه تکثیر گیاه :
گونه هایی از شیرخشت را به سهولت با بذر و برخی دیگر را برای کاشت بذر پس از سرما دهی و خراش دادن در بهار وپاییز تکثیر می کنند .
از طریق کاشت قلمه های نیمه خشبی که در ماههای پاییز گرفته میشوند تکثیر می کنند .
همچنین از طریق خوابانیدن شاخه در بهار نیز می توان آن افزایش داد.
![rockspray cotoneaster]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره گل سرخیان و جنس های آن