شاه‌توت

دانستنیهای علمی

Black mulberry یا همان توت سیاه یک گونه گلدار از خانواده Moraceae می باشد که بومی آسیای غربی بوده و قبل از دوران رومی ها به اروپا برده شده است.
این درخت در جنگل های شمال ایران به صورت پراکنده می روید.
توت سیاه بیشتر به دلیل میوه اش مورد توجه می باشد البته گاهی برای کنترل فرسایش خاک نیز کاشته می شود.ولی به علت ریزش میوه و لک کردن سطوح مفروش و باغچه ها، به عنوان درخت زینتی چندان مورد توجه نیست.
توت سیاه بسیار شبیه شاتوت می باشد ولی برخلاف آن میوه هایش شیرین و تا حدی لزج می باشد.

خصوصیات - معرفی

Black mulberry درختی در حال رشد می باشد که تا 15 متر نیز رشد می کند برگهای این درخت 10 تا 20 سانتی متر طول دارند و 6 تا 10 سانتی متر پهنا دارند .
این گیاه خودبارور می باشد.
فصل گلدهی این درخت از اردیبهشت تا خرداد بوده و میوه های این درخت بین مرداد تا شهریور رسیده می شوند.
میوه ها وقتی که رسیده شوند خودشان از درخت می افتند و باید خورده شوند مگرنه پوسیده می شوند.
میوه این درخت خوردنی می باشد و به رنگ بنفش تیره (تقریبا سیاه) است و بسیار مورد توجه می باشد و چه به صورت خام چه به صورت پخته شده مصرف می شود و دسر میوه بسیار عالی می باشد .

واریته های توت قرمز و توت سفید نیز مشابه توت سیاه هستند و میوه های خوراکی خوبی تولید می کنند.

بيشتر مطالعه کنيد :

شرایط محیط رشد

نگهداری این گیاه ساده می باشد .
دمایی بین 5 تا 28 درجه برای این گیاه مناسب می باشد .
خاک مناسب برای این گیاه خاک لومی یا رسی غنی ، مرطوب و خوب زهکشی شده می باشد.
بهتر است در جای آفتابی یا نیمسایه قرار گیرد.
هرگونه هرس باید در زمستان انجام شود وقتی که گیاه به خواب زمستانی می رود.
پائیز از کود دامی استفاده شود.
این گیاه به خوبی آلودگی های جوی را تحمل می کند و در مقابل بیماری های قارچی مصون است.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص توت سیاه (شاه توت):
آن را بخورید لطیف کننده و باز کننده گرفتگی ها ست، عوارض صفرا را از بین می برد ، عطش را فرو می نشاند اشتها را بیدار می کند برای درمان زخم روده و اسهال گرم و اسهال خونی مفید است.
اگر صبح ناشتا خورده شود مسهل است.
قرقره با آب یا رب آن برای رفع زخم های بد و جوش های دهان واز بین بردن ورم حلق و زبان و تقویت آنها مفید است.
آب تازه آن را بگیرید و با آب جوشانده تاجریزی مخلوط کرده و از خارج روی موضع ورم کرده اریون بمالید و هم قرقره نمایید. اریون را درمان می کند.

مقابله به آفات شاه‌توت

آفات رایج شاه‌توت (Morus nigra) و مدیریت آن‌ها

از آفات مهم شاه‌توت می‌توان به شته‌ها (چسبندگی و پیچیدگی برگ)، شپشک‌ها (ضعف عمومی و ترشح عسلک)، کنه تارتن (زردی و لکه‌لکه شدن برگ در گرما) و کرم‌های برگ‌خوار اشاره کرد. کنترل تلفیقی شامل هرس شاخه‌های آلوده، حذف علف‌های هرز میزبان، شست‌وشوی شاخ‌وبرگ با آب، و در صورت شدت آلودگی استفاده هدفمند از صابون‌های حشره‌کش/روغن‌های باغبانی در زمان مناسب است. برای کنه‌ها، کاهش تنش خشکی و پرهیز از مصرف بی‌رویه سموم پهن‌طیف (که دشمنان طبیعی را نابود می‌کند) توصیه می‌شود.

امراض مهم و روش‌های پیشگیری/درمان

بیماری‌های رایج شامل سفیدک سطحی (پودر سفید روی برگ)، لکه‌برگی‌های قارچی و پوسیدگی ریشه/طوقه در خاک‌های سنگین و آبیاری زیاد است. راهکار کلیدی، پیشگیری است: بهبود گردش هوا با هرس، آبیاری قطره‌ای و پرهیز از خیس‌کردن برگ‌ها، جمع‌آوری و امحای برگ‌های ریخته و آلوده، و بهبود زهکشی. در صورت تداوم بیماری، استفاده محدود و دوره‌ای از قارچ‌کش‌های مجاز (متناسب با عامل بیماری و شرایط منطقه) همراه با رعایت دوره کارنس و دستور برچسب انجام شود.

نحوه تکثیر شاه‌توت

مروری بر تولیدمثل شاه‌توت (Morus nigra)

شاه‌توت در باغ‌ها و حیاط خانه‌ها به‌صورت مرسوم برای میوه و گاه سایه‌اندازی کاشته می‌شود؛ بنابراین علاوه بر تولیدمثل طبیعی، روش‌های تکثیر رویشی نیز اهمیت زیادی دارند. انتخاب روش تکثیر به هدف (میوه‌دهی یکنواخت، سرعت باردهی، یا حفظ ویژگی‌های رقم) بستگی دارد.

تولیدمثل جنسی با بذر

میوه‌های رسیده حاوی بذرهای ریز هستند که پس از خورده‌شدن توسط پرندگان یا ریزش روی خاک پخش می‌شوند. برای تکثیر بذری، بذر از میوه جدا و شسته شده و در بستر سبک و مرطوب کشت می‌گردد. تکثیر با بذر معمولاً باعث تنوع ژنتیکی و ناهمگونی در کیفیت میوه می‌شود و همچنین ممکن است تا باردهی زمان بیشتری لازم باشد.

قلمه‌گیری (نیمه‌خشبی و چوب‌خشک)

قلمه‌گیری از رایج‌ترین روش‌های خانگی است. قلمه‌های نیمه‌خشبی در فصل رشد و قلمه‌های چوب‌خشک در دوره خواب گرفته می‌شوند و در بستر با زهکشی مناسب ریشه‌دار می‌گردند. قلمه‌گیری برای حفظ ویژگی‌های درخت مادری (طعم، اندازه میوه و زمان رسیدن) مناسب است.

خوابانیدن (Layering)

در این روش، شاخه‌ای انعطاف‌پذیر خم شده و بخشی از آن در خاک قرار می‌گیرد تا ریشه تشکیل دهد، سپس از گیاه مادری جدا می‌شود. خوابانیدن برای باغبانان خانگی کم‌ریسک و با درصد موفقیت بالا است، هرچند تعداد نهال تولیدی محدودتر است.

پیوند

برای تکثیر ارقام برتر و کنترل رشد، از پیوند روی پایه‌های مناسب Morus استفاده می‌شود. پیوند امکان تولید نهال یکنواخت و تسریع دستیابی به صفات مطلوب را فراهم می‌کند.

در ماه بهمن بذر شاه‌توت را در قالب سرد قرار دهید ، بذر معمولا در اوایل بهار جوانه می زند گرچه گاهی 12 ماه طول می کشد ، وقتی جوانه ها به اندازه کافی بزرگ شدند آنها را در گلدانهای مجزا قرار دهید.

عوارض جانبی - هشدار

نکات ایمنی در مصرف میوه و فرآورده‌ها

میوه شاه‌توت (Morus nigra) خوراکی است، اما مصرف بیش از حد یا استفاده دارویی خودسرانه ممکن است باعث ناراحتی گوارشی (دل‌پیچه، اسهال) شود. افراد مبتلا به دیابت یا کسانی که داروهای کاهنده قند خون مصرف می‌کنند، باید توجه داشته باشند که شاه‌توت می‌تواند قند خون را کاهش دهد و خطر افت قند را بالا ببرد.

حساسیت‌ها و آلودگی‌های احتمالی

گرده درخت در فصل گل‌دهی می‌تواند در افراد حساس علائم آلرژی تنفسی را تشدید کند. همچنین شیره و تماس مکرر با برگ‌ها در برخی افراد ممکن است حساسیت پوستی خفیف ایجاد کند؛ در زمان هرس بهتر است از دستکش استفاده شود.

هشدارهای مربوط به محیط و نگهداری

میوه‌های رسیده لکه‌زا هستند و ریزش میوه می‌تواند پیاده‌رو، خودرو و کف حیاط را رنگی و لغزنده کند. تجمع میوه‌های افتاده همچنین می‌تواند حشرات (به‌ویژه مگس‌ها) را جذب کرده و بوی نامطبوع ایجاد کند؛ جمع‌آوری منظم توصیه می‌شود.

نکات مرتبط با گیاهان اطراف

تاج گسترده و سایه‌اندازی شاه‌توت می‌تواند رشد گیاهان نورپسند اطراف را محدود کند. هرس اصولی و انتخاب محل کاشت دور از باغچه‌های کوچک، از رقابت نوری و بی‌نظمی جلوگیری می‌کند.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس توت و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره توت و جنس های آن