فیکوس الاستیکا

دانستنیهای علمی

گیاهی است از خانواده موراسه که در اصل زادگاهش آسیای استوایی است در هوای آزاد ارتفاع آن به 30 متر می رسد . گیاهی که جواب خوبی به شرایط آپارتمان میدهد

خصوصیات - معرفی

برگها پهن و براق و چرمی با نوک تیز و به صورت متناوب در طول ساقه میرویید با ریزش برگهای پیر در قاعده ساقه گیاه حالت بد منظر به خود می گیرد که در این حالت میتوان آن را از نزدیکی سطح خاک قطع کرد تا گیاه جوان گردد .

این درختچه زیبا معمولاً در محیط گلخانه ای و آپارتمان‌ها نگهداری می شود و برگهای آن به رنگهای سبز و ابلق دیده می شود . این گیاه اغلب بخشی از زندگی خود را روی گیاهان دیگر می گذراند . منبع کائوچوی هندی یا آسامی است . این درختچه زیبا در اغلب نقاط ایران بصورت گلخانه ای کاشته می شود ولی در مناطق جنوبی کشور براحتی در فضای باز رشد می کند . این گونه علاوه بر ایران در کشورهای هندوستان و آسام نیز می روید . فیکوس دارای واریته‌های مختلفی است که از میان آنها می توان به واریته‌های Ficus elastica ' Decora' و Ficus elastica ' Variegata' اشاره کرد.

قیکوس برگ درشت به عنوان یك درخت کند رشد جهت کاشت در محوطه‌های چمن کاری شده بسیار مناسب است .

ارتفاع این گیاه میتواند به 30-40 متر و به ندرت تا 60 متر بلندی برسد با تنه پهن وعریض تا 2 متر قطر و ریشه های هوایی آن در خاک کمک و پشتیبانی شاخه های سنگین است. برگ های آن بیضی شکل و براق و اندازه آنها 10-35 سانتی متر در طول و 5-15 سانتی متر در عرض میشود؛ اندازه بزرگترین برگ در گیاهان جوان گاهی تا 45 سانتی متر میشود

شرایط نگهداری فیکوس الاستیکا

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 26 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک باغچه

نور :اگرچه در سایه هم میتواند خود را زنده نگهدارد ولی رشد آن مطلوب نمی باشد از معرض نور مستقیم آفتاب در امان نگهدارید .به نور کامل نیاز دارد .

آبیاری :اجازه دهید سطح خاک در بین دو آبیاری خشک شود آب زیاد از اندازه به گیاه آسیب میرساند . این گیاه نسبت به خشکی مقاوم است . در تابستان هفته ای دو بار و در زمستان هفته ای یکبار کافی است

خاک:بهترین خاک خاک لوم است مخلوطی از برگ پوسیده و کود حیوانی و خاک رس ( خاک باغچه )

تکثیر :گرفتن قلمه حداقل با یک برگ در بهار و ریشه دار کردن آنها در درجه حرارت 24 تا 27 درجه سانتیگراد البته در بهار معمولا همه قلمه ها ریشه می دهد .

فیکوس برگ درشت به سرما حساس بوده و تا دمای مینیمم ۵ - ۱۸ درجه سانتی گراد را تحمل می کند . این گیاه جهت رشد مناسب به هوای کاملاً آفتابی یا نیمه آفتابی و خاک حاصلخیز و دارای زهکشی قوی نیاز دارند . گیاهان گلدانی دارای نیاز آبی متوسطی هستند ولی در زمستان به آب خیلی کمی احتیاج دارند . نهال‌های آن در سال‌های اول کاشت ، نیاز به قیم دارند .

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

کاربردهای دارویی

لاتکس سفید فیکوس الاستیکا در طب سنتی برای التیام زخم‌های سطحی، درمان موضعی زگیل و کاهش التهاب به‌کار رفته است. برگ و پوست دارای پلی‌فنول‌های آنتی‌اکسیدانی و ترکیبات ضد‌میکروبی‌اند و در تهیه پمادهای گیاهی بررسی می‌شوند.

کاربردهای صنعتی

لاتکس این گونه منبع تاریخی لاستیک، چسب و مواد آب‌بندی بوده است. امروزه بیشتر کاربردی محلی دارد، اما در صنایع‌دستی و سیلانت‌های طبیعی به‌کار می‌رود. ریشه‌های هوایی آن در مهندسی زیستی سنتی برای ساخت «پل‌های زنده» هدایت می‌شوند.

مقابله به آفات فیکوس الاستیکا

آفات رایج

شپشک آردآلود، شپشک سپردار و کنه تارتن به برگ‌های Ficus elastica آسیب می‌زنند. برگ‌ها چسبناک و زرد می‌شوند. درمان: جداسازی، شست‌وشو با آب ولرم، سپس محلول صابون حشره‌کش یا روغن نیم؛ تکرار هر ۷–۱۰ روز.

بیماری‌ها

پوسیدگی ریشه از آبیاری زیاد شایع است. نشانه‌ها: پژمردگی، بوی بد، ساقه قهوه‌ای؛ لکه‌برگی قارچی نیز رخ می‌دهد. درمان: کاهش آبیاری، تعویض گلدان با خاک زهکش‌دار و حذف ریشه‌های قهوه‌ای؛ کاربرد محدود قارچ‌کش.

پیشگیری و مدیریت

نور فیلترشده، آبیاری منظم با خشک‌شدن سطح خاک، جریان هوا و تمیزکردن برگ‌ها. قرنطینه گیاهان جدید و بازدید هفتگی با ذره‌بین ضروری است.

نحوه تکثیر فیکوس الاستیکا

ازدیاد آن به وسیله کاشت قلمه‌های برگ تک جوانه ای یا نوک شاخه یا خوابانیدن هوائی در تابستان انجام می شود .

تولیدمثل فیکوس الاستیکا در طبیعت

فیکوس الاستیکا در زیستگاه‌های گرمسیری عمدتاً از طریق گرده‌افشانی تخصصی با زنبورهای انجیری (Fig wasps) تولیدمثل جنسی می‌کند؛ گل‌ها درون ساختاری بسته به نام سیکونیوم قرار دارند و زنبور با ورود به آن، گرده را منتقل می‌کند. پس از تشکیل میوه‌های ریز، بذرها توسط پرندگان و پستانداران میوه‌خوار پراکنده می‌شوند. این گیاه همچنین می‌تواند با ریشه‌زایی شاخه‌های تماس‌یافته با بستر، به‌صورت رویشی گسترش یابد.

تکثیر فیکوس الاستیکا در خانه

رایج‌ترین روش، قلمه ساقه است: قلمه ۱۰–۱۵ سانتی‌متری با حداقل یک گره را پس از قطع، با آب ولرم شست‌وشو دهید تا شیره لاتکسی کاهش یابد، سپس در آب یا بستر سبک (پیت/پرلیت) با رطوبت و گرمای ملایم ریشه‌دار کنید. روش مؤثر دیگر خوابانیدن هوایی است: روی ساقه یک زخم حلقه‌ای ایجاد کرده، خزه مرطوب و پوشش پلاستیکی قرار دهید تا ریشه‌ها شکل بگیرند، سپس جدا و گلدان کنید. تکثیر از بذر در خانه کمتر رایج است، زیرا بذر تازه و شرایط پایدار جوانه‌زنی لازم دارد.

هشدار - عوارض جانبی

نکته گیاه پزشکی : گلدان گیاه مریض را هرگز عوض نکنید چون باعث از بین رفتن گیاه می شود .

انجیر فیکوس میکروکارپا بنجامین آمستل فیکوس میکروکارپا بونسای

بنجامین آمستل توت سفید درخت نان میوه میمون