دانستنیهای علمی
فیکوس پامیلا گیاهی همیشه سبز است که به انجیر چسب یا انجیر بالا رونده نیز شناخته میشود و بومی شرق آسیا است.
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Ficus pumila با نام رایج «انجیر چسب» از تیرهٔ Moraceae (توتیان) و از جنس Ficus است؛ جنسی بسیار بزرگ که تنوع بالایی از درختان، درختچهها و پیچکها را دربر میگیرد. ویژگی شاخص این گونه عادت رشدی خزنده و چسبنده است که آن را از بسیاری از خویشاوندان درختیاش متمایز میکند.
منطقهٔ بومی و گسترهٔ پراکنش
زادگاه Ficus pumila عمدتاً شرق آسیا است و گزارشهای فلوریستیکی آن را بومی نواحی چین، ژاپن و بخشهایی از جنوبشرقی آسیا میدانند. به دلیل سازگاری بالا و ارزش زینتی، این گیاه در بسیاری از مناطق جهان کشت شده و در اقلیمهای مناسب میتواند از کشت خارج شده و در طبیعت پایدار شود.
زیستگاه و بومشناسی
در زیستگاههای طبیعی، انجیر چسب معمولاً در لبهٔ جنگلها، صخرهها، دیوارههای سنگی و تنهٔ درختان دیده میشود؛ جایی که رطوبت نسبی و سایهروشن وجود دارد. این گیاه با تولید ریشههای نابجا به سطوح میچسبد و میتواند بهعنوان پوشش گیاهی بالارونده عمل کند. مانند بسیاری از گونههای Ficus، تولیدمثل جنسی آن در طبیعت به تعاملات تخصصی با زنبورهای انجیری (Agaonidae) وابسته است.
تاریخچهٔ نامگذاری و کاربردهای علمی-فرهنگی
نام «pumila» در لاتین به معنای کوتاهقد/کوتوله است و به فرم خزنده و پوششی آن اشاره دارد. این گونه از دیرباز در باغبانی شرق آسیا بهعنوان پوشش دیوار و سطح زمین شناخته میشده و سپس بهعنوان گیاه زینتی به دیگر مناطق منتقل شده است. دوگانگی برگها (برگهای نابالغ کوچک و بالغ بزرگتر) از نکات مورد توجه در مطالعات ریختشناسی این گونه است.
![انجیر چسب]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی خشک
دماي مورد نياز
18 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک جنگلی یا مخلوطی از خاک برگ ، خاک معمولی و ماسه
|
این گیاه خزنده اغلب به عنوان گیاه خانگی محسوب میشود و برای تزیین دیوار ها استفاده می شود. بسیار سریع رشد میکند و تا زمانی که در خاک مناسب باشد، نیاز کمی در به مراقبت دارد.Ficus Pumila در ارقام و رنگ های مختلفی وجود دارد
![creeping fig]()
شرایط محیط رشد
انجیر چسب در آب و هوای گرم بهتر است خارج از ساختمان نگهداری شود.
این گیاه در جزایر جنوبی ژاپن ، شرق چین و ویتنام یافت می شود. این تاک با چشم انداز زیبا و مردم پسند در بسیاری از مناطق آب و هوای گرم می روید. به محیط روشن ولی در سایه علاقه دارد
![Ficus Pumila]()
مقابله به آفات انجیر چسب
آفات رایج انجیر چسب (Ficus pumila)
شپشک آردآلود و شپشک سپردار با ایجاد لکههای سفید پنبهای یا برجستگیهای قهوهای، سبب ضعف عمومی، زردی برگ و چسبناک شدن سطح برگ (عسلک) میشوند. ابتدا گیاه را قرنطینه کنید، سپس با پنبه آغشته به الکل ۷۰٪ آفات را پاک کرده و ۲–۳ نوبت به فاصله ۷ روز از صابون حشرهکش یا روغن ولک/نیم استفاده کنید.
کنه تارعنکبوتی در هوای گرم و خشک فعالتر است و با ریزنقش شدن برگ و تارهای ظریف شناخته میشود. افزایش رطوبت محیط، دوش آب ولرم روی برگها و کاربرد کنهکشهای مجاز بهصورت تکراری (هر ۵–۷ روز) مؤثر است.
تریپس و شته نیز میتوانند موجب پیچیدگی برگ و بدشکلی رشد شوند. هرس بخشهای آلوده، نصب کارت زرد و محلولپاشی صابون حشرهکش راهکارهای مناسباند.
بیماریهای مهم و مدیریت آنها
پوسیدگی ریشه و طوقه معمولاً از آبیاری زیاد و زهکشی ضعیف ناشی میشود و با پژمردگی و سیاه شدن ریشه همراه است. کاهش آبیاری، تعویض خاک سبک و ضدعفونی گلدان ضروری است؛ در موارد شدید از قارچکشهای مناسب طبق برچسب استفاده کنید.
لکهبرگی قارچی در رطوبت بالا تشدید میشود. برگهای آلوده را حذف کنید، گردش هوا را افزایش دهید و از خیس کردن مداوم شاخوبرگ پرهیز کنید.
![انجیر چسب]()
نحوه تکثیر انجیر چسب
تکثیر آن توسط قلمه، با پودر هورمون ریشه کن و همچنین توسط لایه هل انجام میشود
تولیدمثل انجیر چسب در طبیعت
Ficus pumila در طبیعت بخشی از «سیکل انجیر–زنبور انجیر» است. گردهافشانی این گیاه بهوسیله زنبورهای بسیار تخصصیافته انجام میشود که وارد میوه توخالی (سیکونیوم) شده و درون آن گرده را جابهجا میکنند. بذرهای شکلگرفته پس از رسیدن میوه و تجزیه آن توسط پرندگان و دیگر جانوران پخش شده و در شکاف سنگها، تنه درختان و دیوارهای مرطوب سبز میشوند.
تکثیر انجیر چسب در خانه با قلمه
سادهترین و مطمئنترین روش تکثیر در منزل، قلمهگیری ساقه است. ساقه نیمهخشبی ۸–۱۰ سانتیمتری با حداقل دو گره برگ انتخاب، برگهای پایینی حذف و قلمه در مخلوط سبک (پیتماس و پرلیت) کاشته میشود. بستر همیشه کمی مرطوب، ولی غرقاب نباشد و گلدان در نور روشن غیرمستقیم و دمای ۲۰–۲۵ درجه قرار گیرد. ریشهدهی معمولاً در ۳–۶ هفته رخ میدهد.
سایر روشهای تکثیر خانگی
خوابانیدن ساقه نیز موفق است؛ بخشی از ساقه خزنده روی سطح خاک گلدان مجاور ثابت میشود تا در محل گره ریشه تشکیل گردد، سپس از گیاه مادر جدا میشود. تکثیر از بذر در خانه بهعلت نیاز به گردهافشان ویژه و شرایط کنترلشده کمتر عملی است.
![creeping fig]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
به غیر از استفاده از آن به عنوان یک گیاه تزئینی، میوه pumila قابل مصرف بوده و همچنین در آشپزی استفاده می شود. در تایوان ، میوه آن خشک شده و موارد استفاده دارد. خراشیده کردن دانه ها و استخراج ژل سطح آن در تایوان و سنگاپور نیز استفاده های گوناگون دارد.
![راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - انجیر چسب]()
عوارض جانبی - هشدار
به دلیل ویژگی های تهاجمی و پوششی، نباید اجازه صعود به دیوار ها در ساختمان های چوبی را داد، زیرا می تواند به این ساختمان ها آسیب برساند.
عوارض و سمیت گزارششده
شیرهٔ سفید (لاتکس) Ficus pumila میتواند در انسان باعث تحریک پوستی و درماتیت تماسی شود؛ تماس با چشم نیز ممکن است سوزش و التهاب ایجاد کند. در برخی افراد حساس، تماس یا مالش پس از تماس میتواند خارش و قرمزی را تشدید کند.
در حیوانات خانگی (سگ و گربه)، جویدن برگ یا ساقه ممکن است به تحریک دهان و دستگاه گوارش منجر شود و علائمی مانند آبریزش دهان، استفراغ یا بیاشتهایی گزارش شده است. در صورت بروز علائم، شستوشوی دهان و مراجعه به دامپزشک توصیه میشود.
![climbing fig,فیکوس چسبنده,فیکوس بالا رونده]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس انجیر و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره توت و جنس های آن