Manilkara kauki caqui که به فارسی مانیکارا کائوکی نامیده میشود، گیاهی از خانواده ساپوتاسه ، بومی نواحی گرمسیر آسیا و استرالیا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری و خشک خاک: خاک های شنی لومی
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Manilkara kauki (مانیکارا کائوکی) از تیرهٔ Sapotaceae (ساپوتاسه) و از جنس Manilkara است. این جنس با درختان همیشهسبز گرمسیری شناخته میشود و بسیاری از گونههای آن دارای شیرهٔ لاتکس و چوب نسبتاً متراکم هستند. برگهای ساده و چرمی و گلهای کوچکِ نسبتاً نامحسوس از ویژگیهای عمومی این گروه به شمار میآیند.
خاستگاه بومی و پراکنش جغرافیایی
این گونه بومی ناحیهٔ هند-مالزیایی در جنوب و جنوبشرقی آسیا است و حضور طبیعی آن در بخشهایی از مجمعالجزایر و سواحل گرمسیری این منطقه گزارش شده است. پراکنش آن با الگوهای اقلیمی موسمی و نوارهای کمارتفاع ساحلی همخوانی دارد و در بسیاری از مناطق گرمسیری بهصورت کشتشده نیز دیده میشود.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه معمول Manilkara kauki شامل جنگلهای کمارتفاع گرمسیری، حاشیههای جنگلی و نواحی نزدیک به ساحل است؛ جایی که دما در بیشتر سال بالاست و فصلهای خشک و مرطوب متناوب رخ میدهد. این گیاه در خاکهای با زهکشی مناسب عملکرد بهتری دارد و مانند بسیاری از ساپوتاسهها میتواند در شرایط نسبتاً متغیر رطوبتی دوام بیاورد. همیشهسبز بودن آن به حفظ فتوسنتز در بیشتر ماههای سال کمک میکند.
تاریخچه و اهمیت علمی
Manilkara kauki در ادبیات گیاهشناسی در چارچوب مطالعات فلوریستیکِ جنوبشرق آسیا و بررسی تنوع ساپوتاسهها مطرح شده است. اهمیت آن از دید علمی در کمک به شناخت تکامل صفاتی مانند تولید لاتکس، سازگاری با اقلیمهای موسمی و تمایز گونهای در جنس Manilkara است. ثبتهای فلور و نمونههای هرباریومی، پایهٔ اصلی درک پراکنش و تغییرپذیری این گونه محسوب میشوند.
![مانیکارا کائوکی]()
![مانیکارا کائوکی]()
خصوصیات - معرفی
"مانیکارا کائوکی" درختی همیشه سبز، در اندازه های متوسط، با تاجی تخم مرغی شکل است که می تواند حدود 25 تا 30 متر نیز ارتفاع داشته باشد اگرچه اغلب آنها حدود 15 متر ارتفاع دارند. برگ ها دارای پهنکی به طول 6.5 تا 12.5 سانتیمتر و عرض 4 تا 6 سانتیمتر و همچنین دارای دمبرگی به طول حدود 1 تا 3 سانتیمتر هستند. سطح رویی برگ ها دارای شیاری در وسط می باشد. دمبرگ ها یا برگ های بریده شده از خود شیره ای شیری رنگ ترشح می کنند. در اطراف هر رگبرگ میانی حدود 10 تا 12 رگبرگ جانبی وجود دارد. گل ها روی شاخه هایی به طول 10 تا 20 سانتیمتر در کنار برگ ها ظاهر می شوند. کاسه گل دارای ابعادی 3 تا 4 در 2.5 تا 3 میلیمتر بوده که سطح خارجی آنها با استفاده از کرک های کوتاه و قهوه ای پوشیده شده است. گلبرگ ها به صورت پیوسته و دارای شش لوب جدا از هم می باشند. هر لوی نیز دارای ابعاد 1.5 تا 2 در 0.5 تا 1 میلیمتر است. گل ها دارای شش پرچم متصل به جام گل می باشند. میله ی پرچم سه گوش بوده و حدود 1.5 میلیمتر نیز طول دارد. خامه نیز بدون کرک بوده و حدود یک میلیمتر طول دارد. میوه های این گیاهان حدود 25 میلیمتر طول داشته و دارای کاسه ی گلی پایا می باشند. بذرها نیز دارای ابعاد 20 در 19 میلیمتر هستند. پوست این میوه ها براق، نازک و سخت می باشد. این میوه ها خوراکی بوده و توسط بومیان منطقه از روی درختان خودرو جمع آوری می شوند. در برخی موارد نیز این درختان را در باغ ها کشت می کنند. همچنین کشت آن به عنوان یک درخت زینتی نیز صورت می گیرد. این گیاه بومی نواحی گرمسیر آسیا (سریلانکا، میانمار، تایلند، ویتنام، مالزی، اندونزی، فیلیپین، گینه نو) و شمال استرالیا است.
![caqui]()
![caqui]()
شرایط نگهداری مانیکارا کائوکی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری و خشک
خاک مورد نياز
خاک های شنی لومی
|
این درختان معمولاً در نوای گرمسیری و نیمه گرمسیری، نواحی ساحلی و یا به طور نسبی در آب و هوای خشک در ارتفاعات کمتر از 500 متر یافت می شوند و خاک های شنی لومی را ترجیح می دهند. آنها سرمای ملایم را تحمل می کنند. در صورت مساعد بودن شرایط محیطی و رشدی، این گیاهان می توانند در برخی مناطق در تمام طول سال گل و میوه تولید کنند.
![Manilkara kauki]()
![Manilkara kauki]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
میوه های این گیاهان ارزش خوراکی داشته و به صورت خام یا پخته شده یا به صورت شربت مصرف می شوند. این میوه ها طعم خاصی نداشته و شیرین و بی مزه می باشند. پالپ میوه ها در زمان رسیدن به رنگ کرم – سفید در می آید. شکل میوه ها نیز تخم مرغی یا واژتخم مرغی می باشد.
در نواحی بومی، بذرها، ریشه ها، پوست و برگ های این گیاه در طب سنتی و به عنوان دارو مورد استفاده قرار می گیرند.
چوب این درختان نیز سنگین بوده و در ساختمان سازی و تهیه لوازم منزل کاربرد دارند. استفاده از این چوب ها در اندونزی شهرت زیادی دارد.
![مانیکارا کائوکی - معرفی درختان میوه]()
![مانیکارا کائوکی - معرفی درختان میوه]()
مقابله به آفات مانیکارا کائوکی
آفات مهم مانیکارا کائوکی
شیرهخوارها مانند شتهها، سفیدبالکها و شپشکهای آردآلود از مهمترین آفات مانیکارا کائوکی هستند. این آفات با مکیدن شیره گیاهی باعث زردی برگها، ریزش زودرس و کاهش رشد میشوند. کنههای ریز نیز در هوای گرم و خشک، لکههای نقرهای روی برگ ایجاد کرده و به تدریج آنها را خشک میکنند. در محیطهای مرطوب، لارو برخی سوسکها و شبپرهها به ریشه و برگهای جوان حمله کرده و موجب ضعف عمومی درخت میشوند.
روشهای کنترل و پیشگیری از آفات
اولین راهکار، حفظ سلامت عمومی درخت با آبیاری منظم، تغذیه متعادل و هرس بهموقع شاخههای خشک است. برای کنترل شته و سفیدبالک، شستوشوی برگها با آب و صابون ملایم یا استفاده از روغن ولک در زمستان توصیه میشود. رهاسازی دشمنان طبیعی مانند کفشدوزکها و بالتوریها میتواند جمعیت آفات مکنده را بهطور پایدار کاهش دهد. در صورت طغیان شدید، استفاده محدود و هدفمند از حشرهکشهای سیستمیک کمخطر، با رعایت دُز و فاصله زمانی مناسب، ضروری است.
بیماریهای قارچی و روش مقابله
مانیکارا کائوکی مستعد لکه برگی قارچی، پوسیدگی ریشه و شانکر ساقه در شرایط رطوبت بالاست. زهکشی مناسب خاک، اجتناب از آبیاری غرقابی و ضدعفونی ادوات هرس، پایه پیشگیری این بیماریها است. حذف و سوزاندن برگها و شاخههای آلوده از گسترش اسپورهای قارچی جلوگیری میکند. در صورت مشاهده علائم شدید، میتوان از قارچکشهای مسی یا سیستمیک تأییدشده، بهصورت محلولپاشی یا آبیاری گردشی، طبق دستور برچسب استفاده کرد.
![مانیکارا کائوکی]()
![مانیکارا کائوکی]()
نحوه تکثیر مانیکارا کائوکی
تکثیر این گیاهان از طریق کشت بذرهای آنها صورت می گیرد. این بذرها دوره ی خواب نداشته و نیاز به پیش تیمار جوانه زنی نیز ندارند ولی خیساندن بذرها به مدت 24 ساعت قبل از کشت می تواند سرعت جوانه زنی آنها را افزایش دهد. بذرها را باید در مکان های سایه و بسترهای کشت مناسب و سبک کشت نمود. بذور حدود 2.5 تا 5 هفته پس از کشت جوانه خواهند زد.
یکی دیگر از روش های تکثیر این گیاهان استفاده از قلمه است. قلمه ها را به طول 20 تا 25 سانتیمتر تهیه کرده و پس از آغشته کردن آنها به هورمون های ریشه زایی، در خاک های شنی کشت می کنند. حدود 50 درصد این قلمه ها پس از 8 تا 10 هفته ریشه دار خواهند شد.