Manilkara zapota sapodilla که به فارسی ساپودیلا نامیده میشود، گیاهی از خانواده ساپوتاسه ، بومی جنوب مکزیک، آمریکای مرکزی و جزایر کاریب می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: نواحی گرمسیری خاک: خاک های حاصلخیز و عمیق
نام علمي
Manilkara zapota
خصوصیات - معرفی
"ساپودیلا" درختی همیشه سبز با عمر طولانی و بومی جنوب مکزیک، آمریکای مرکزی و جزایر کاریب است.
ساپودیلا درختی کندرشد، با عمر طولانی و رشدی برافراشته است. گیاهان جوان حدود 18 متر طول داشته که در جنگل های انبوه به 30 متر نیز می رسد. شاخه های این گیاه، محکم، قوی و مقاوم در برابر باد بوده که حاوی مقدار زیادی شیرابه سفید رنگ است.
برگ ها دارای خاصیت زینتی بوده و همیشه سبز، براق، با آرایش متناوب، بیضی شکل، نوک تیز در دو انتها، به طول 7.5 تا 11.25 سانتیمتر و عرض 2.5 تا 4 سانتیمتر هستند.
گل ها کوچک، زنگوله ای شکل، با سه کاسبرگ قهوه ای و کرکدار در بخش بیرونی و 3 کاسبرگ به رنگ سبز کمرنگ در بخش داخلی و 6 پرچم می باشند. این گل ها روی شاخه های بلند و باریک تشکیل می شوند.
میوه ها تقریباً گرد، پهن شده در قطبین، تخم مرغی شکل یا مخروطی و به پهنای 5 تا 10 سانتیمتر می باشند. میوه های نابالغ بسیار گس، چسبنده و سخت هستند. ولی میوه های رسیده دارای پوستی صاف و قهوه ای رنگ می باشند. گوشت میوه نیز از رنگ مایل به زرد تا قهوه ای روشن یا تیره یا گاهی قهوه ای مایل به قرمز متغیر است. بافت میوه های رسیده، نرم و آبدار با مزه ای مشابه گلابی هستند. برخی میوه ها فاقد بذر و برخی نیز دارای 3 تا 12 بذر می باشند که به راحتی از گوشت میوه جدا می شوند. بذرها به رنگ قهوه ای یا سیاه، سخت، براق، تخم مرغی و طویل، پهن و به طول حدود 2 سانتیمتر می باشند.
شرایط نگهداری ساپودیلا
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک های حاصلخیز و عمیق
|
در فیلیپین، این گیاه از سطح دریا تا ارتفاع 457 متری بالاتر از سطح دریا مشاهده می شود. در هند تا ارتفاع 1220 متر، در ونزوئلا تا ارتفاعات 1200 متر و در اکوادور تا 2800 متر بالاتر از سطح دریا رشد می کند. این گیاه مخصوص نواحی گرمسیری است اما گیاهان بالغ می توانند دمای منفی 2 تا منفی 3 درجه سانتیگراد را برای چندین ساعت تحمل کنند ولی گیاهان جوان در دمای منفی یک درجه سانتیگراد آسیب دیده و از بین می روند. در کالیفرنیا با آغاز سرما، شمار زیادی از ساپودیلاها زنده ماندند اما میوه ای تولید نکردند. وجود شب های سرد در نواحی رشد گیاه، فاکتورهای رشدی آن را محدود می کنند.
ساپودیلا در خاک های غنی از مواد غذایی، عمیق، با کودهای آلی، کمی رسی، و به خوبی آبیاری شده، رشد بهتری دارد. آبیاری مناسب برای باردهی مطلوب گیاه ضروری است. این گیاه نسبت به خشکی مقاوم است و می تواند در خاک های دارای املاح یا محلول پاشی نمک نیز مقاوم باشد. و از نظر مقاومت با درخت خرما برابری می کند و می تواند شوری (EC) 14.20 را تحمل کند.
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
ارزش غذایی:
هر 100 گرم از میوه های این گیاه حاوی 347 کیلوژول (83 کیلوکالری) انرژی، 19.96 گرم کربوهیدرات ها، 5.3 گرم فیبر، 1.1 چربی، 0.44 گرم پروتئین، 0.02 میلیگرم زیبوفلاوین (ویتامین ب2)، 0.2 میلیگرم نیاسین (ویتامین ب3)، 0.252 میلیگرم پانتوتنیک اسید (ویتامین ب5)، 0.037 میلیگرم ویتامین ب6، 14 میکروگرم فولات (ویتامین ب9)، 14.7 میلیگرم ویتامین ث، 21 میلیگرم کلسیم، 0.8 میلیگرم آهن، 12 میلیگرم منیزیم، 12 میلیگرم فسفر، 193 میلیگرم پتاسیم، 12 میلیگرم سدیم و 0.1 میلیگرم روی می باشد.
نحوه تکثیر ساپودیلا
یکی از روش های تکثیر این گیاهان، کشت بذرهای آنها است. این بذرها می توانند در صورت نگهداری در مکان های خشک، برای چندین سال زنده بمانند. بذرهای بزرگتر از میوه های بزرگتر، بهترین بذرها برای کشت می باشند. جوانه زنی بذرها به صورت منظم بوده اما رشدشان کند است و نهال های بذری پس از 5 تا 8 سال می توانند به باردهی برسند.
با استفاده از روش های غیرجنسی نیز می توان این گیاهان را تکثیر نمود اما به دلیل تولید شیرابه، استفاده از روش های رویشی کمی مشکل ساز خواهد بود. در هند از روش هایی مانند پیوند زدن و خوابانیدن نیز برای ازدیاد ساپودیلاها استفاده می شود.
پیوند این گیاهان بر روی چندین گونه، موفق گزارش شده است. پایه های مورد استفاده برای پیوند شامل گونه های Sapodilla، Bassia latifolia، B. longifolia، Sideroxylon dulcificum و Mimusops hexandra می باشد.