بونسای برگ نو

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Ligustrum (پرایوت/تره‌نه) سرده‌ای از خانواده Oleaceae (خانواده زیتون) است؛ همان تیره‌ای که زیتون (Olea) و یاس (Jasminum) نیز در آن قرار دارند. گونه‌های مختلف لیگستروم به‌علت شاخه‌زایی خوب و برگ‌های نسبتاً کوچک، در قالب بونسای با نام «Ligustrum Bonsai» یا «بونسای برگ‌نو» شناخته می‌شوند.

جنس، گونه‌ها و ویژگی‌های ریخت‌شناسی مهم

جنس Ligustrum شامل درختچه‌ها یا درختان کوچک همیشه‌سبز یا نیمه‌خزان‌کننده است. برگ‌ها معمولاً متقابل بوده و گل‌ها اغلب سفید و خوشه‌ای‌اند؛ میوه‌ها سته‌های تیره‌رنگ هستند. در بسیاری از گونه‌ها میوه و برگ‌ها می‌توانند برای انسان و حیوانات خانگی سمی باشند (به‌ویژه در صورت بلع).

منطقه بومی و زیستگاه

خاستگاه طبیعی بسیاری از گونه‌های لیگستروم در شرق آسیا (چین، ژاپن و پیرامون) و بخش‌هایی از اروپا و شمال آفریقا گزارش شده است. زیستگاه‌های معمول شامل حاشیه جنگل‌ها، دره‌ها، بوته‌زارها و شیب‌های دارای خاک نسبتاً غنی و زهکش‌دار است. برخی گونه‌ها در خارج از محدوده بومی خود به‌عنوان گیاه زینتی کاشته شده و در بعضی مناطق رفتار تهاجمی و طبیعی‌شدن نشان داده‌اند.

تاریخچه و مسیر ورود به کشت زینتی و بونسای

لیگستروم از گذشته به‌عنوان گیاه پرچینی در باغ‌های کلاسیک اروپا و نیز در باغ‌آرایی شرق آسیا استفاده می‌شد. انتخاب آن برای بونسای عمدتاً به دلیل تحمل هرس، توانایی تولید شاخه‌های ریز و سازگاری با گلدان‌های کم‌عمق است. بونسای لیگستروم بیش از آنکه یک گونه واحد باشد، یک گروه کشت‌شده از چند گونه و رقمِ هم‌جنس است که در بازار با نام مشترک عرضه می‌شوند.

شرایط نگهداری بونسای برگ نو

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 22 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک سبک مخلوط خاک هوموسی و پیت و تورب

دما و رطوبت مناسب بونسای برگ نو

بونسای Ligustrum در دمای ۱۸ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد بهترین رشد را دارد. از نوسانات شدید دما و قرار دادن گلدان کنار بخاری یا کولر خودداری کنید. این گیاه رطوبت نسبی متوسط تا کمی بالا را می‌پسندد؛ اسپری روزانه روی برگ‌ها در فصول گرم مفید است، اما نباید خاک باتلاقی شود.

نور و محل قرارگیری

نور زیاد غیرمستقیم برای بونسای برگ نو ضروری است. بهترین محل، کنار پنجره جنوبی یا شرقی با پرده نازک است. نور مستقیم و شدید تابستانی ممکن است باعث سوختگی برگ‌ها شود، اما چند ساعت آفتاب ملایم صبحگاهی به تراکم شاخساره کمک می‌کند. در نور کم، فاصله میان گره‌ها زیاد و گیاه کم‌پشت می‌شود.

خاک، آبیاری و زهکشی

خاک ایده‌آل باید سبک، غنی و با زهکشی بالا باشد؛ ترکیبی از خاک برگ استریل، پرلیت و کمی رس گزینه خوبی است. ماندن آب در زیرگلدانی ریشه‌ها را خفه کرده و موجب پوسیدگی می‌شود. آبیاری زمانی انجام شود که سطح خاک تا عمق ۲ سانتی‌متر خشک شده باشد؛ آبیاری منظم با حجم کافی، ولی بدون غرقاب کردن، رشد یکنواخت را تضمین می‌کند.

مقابله به آفات بونسای برگ نو

آفات رایج در Ligustrum Bonsai

شپشک آردآلود، شته، کنه تارتن و سپردار از آفات شایع بونسای لیگستروم هستند. علائم کلیدی شامل چسبندگی برگ‌ها (عسلک)، دوده سیاه، زردی و ریزش برگ و تارهای ظریف روی برگ است. برای کنترل، ابتدا گیاه را قرنطینه کنید، برگ‌ها را با آب ولرم بشویید و با پنبه آغشته به الکل 70٪ آفات را از روی ساقه و پشت برگ‌ها پاک کنید. در آلودگی متوسط، صابون حشره‌کش یا روغن ولک/نیم را طبق برچسب، 2–3 نوبت با فاصله 7 روز استفاده کنید.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

لکه‌برگی، سفیدک و پوسیدگی ریشه (اغلب ناشی از آبیاری زیاد و زهکش ضعیف) رایج‌اند. اگر بستر همیشه خیس است و برگ‌ها بی‌حال می‌شوند، احتمال پوسیدگی ریشه بالاست. آبیاری را اصلاح کنید، خاک سبک با زهکش بالا به‌کار ببرید و از خیس ماندن زیرگلدانی جلوگیری کنید. برای لکه‌برگی/سفیدک، برگ‌های آلوده را حذف و تهویه را افزایش دهید؛ در صورت نیاز از قارچ‌کش‌های مسی یا گوگردی طبق دستور استفاده کنید.

پیشگیری و مدیریت پایدار

پیشگیری بهترین درمان است: نور کافی، گردش هوا، هرس به‌موقع و پرهیز از کوددهی سنگین نیتروژنه حساسیت به آفات را کم می‌کند. هر هفته پشت برگ‌ها را بررسی کنید و در صورت مشاهده آفت، سریع اقدام کنید تا نیاز به سم‌پاشی شدید کاهش یابد.

ترون چینی برگ نو (برگ ریز) پرايوت (ترون) برگ نو معمولی

زیتون معمولی پرايوت (ترون) یاس زرد هیبریدی / یاس زرد حاشیه ای یاسمن شب گل