نام علمي
Citrus aurantium ssp bergamia
نام لاتين
bergamot orange
دانستنیهای علمی
ترنج یا برگاموت گیاهی از خانواده مرکبات است که میوه آن به اندازه پرتقال و به رنگ زرد لیمویی و خوش و عطر و بو است. مزه میوه ترنج اندکی تلخ تر از گریپ فروت است ولی ترشی آن از لیمو کمتر است. گرچه خاستگاه این گونه روشن نیست ولی این گیاه در مناطق مدیترانه ای می روید و در کشورهای ایتالیا و فرانسه به صورت تجاری کشت می شود. از اسانس ترنج برای مزه دادن به انواع چای و شیرینی استفاده می شود.
![برگاموت]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی نیمه گرمسیری و معتدل گرم (22 تا 30 سانت درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک هایی با بافت متوسط و حاصلخیز
|
برگاموت با نام علمی Citrus aurantium ssp bergamia که به آن Citrus bergamia نیز گفته می شود، گیاهی دورگ از گونه ی نارنج ها است. که میوه ای زرد رنگ تولید می کند. درختی کوچک، زیبا به طول حدود سه الی چهار متر و بدون خار است. این گیاه دارای برگ های بیضی شکل، کشیده و نوک تیز و دارای دمبرگی بالدار می باشد. سطح رویی برگ ها براق و به رنگ سبز تیره است. این درخت نیز مانند سایر درختان مرکبات همیشه سبز بوده و در تمام چهار فصل سرسبز و شاداب می باشد و در فصل بهار شکوفه می کند. شکوفه های آن همانند درخت نارنج، بزرگ است. رنگ آن سفید و عطری مطبوع دارد. میوه های برگاموت در ابتدا گرد و به رنگ سبز هستند ولی زمان رسیدن کمی گلابی شکل و به رنگ زرد دیده می شوند. این میوه ها در اواخر پائیز می رسند و دارای پوستی صاف و شفاف می باشند. این میوه در حال حاضر در جنوب کشور ما نیز کشت می شود و به علت متعادل بودن آب و هوای منطقه، میوه برگاموت دارای عطر و طعم مطبوعی (طعم شیرین مایل به ترش و کمی ملس) می باشد. در برخی نواحی به دلیل شکل و رنگ میوه ها به آنها نارنگی لامپی نیز گفته می شود.
![bergamot orange]()
شرایط محیط رشد
درخت ترنج یا برگاموت تا اندازه ای به یخبندان حساس بوده و در مناطقی با یخبندان و سرمای کم به خوبی می روید.
این گیاه در شرایط مناسب برای سایر مرکبات می تواند رشد کند.
به آبیاری کافی و مناسب به جز در طول فصل سرما نیاز دارد.
دو تا سه بار کوددهی در سال برای افزایش عملکرد آن ضروری است.
دمای مطلوب برای رشد این درختان مانند سایر درختان مرکبات حدود 22 تا 30 درجه سانتیگراد است و گرمای بیش از حد نیز به آنها خسارت وارد کرده و موجب ریزش میوه ها می شود.
![Citrus aurantium ssp bergamia]()
مقابله به آفات برگاموت
آفات رایج برگاموت (Citrus aurantium ssp. bergamia)
از آفات مهم میتوان به شتهها (پیچیدگی برگ و ترشح عسلک)، شپشکهای سپردار و آردآلود (ضعف عمومی و دودهای شدن برگها)، کنههای تارتن (نقاط زرد و ریزش برگ) و مینوز برگ مرکبات (دالانهای مارپیچی در برگهای جوان) اشاره کرد. برای کنترل، پایش منظم، حذف سرشاخههای بهشدت آلوده، شستوشوی تاج با آب، و در صورت نیاز استفاده از روغنهای باغبانی در زمان مناسب مؤثر است. مدیریت مورچهها به کاهش شپشکها و شتهها کمک میکند.
امراض مهم و نشانهها
پوسیدگی طوقه و ریشه (Phytophthora) با زردی، ضعف رشد و ترشح صمغ در طوقه همراه است. لکه قهوهای آلترناریا میتواند لکههای نکروزه روی برگ/میوه ایجاد کند. کپک دودهای بیماری مستقیم نیست و روی عسلک آفات رشد کرده و فتوسنتز را کم میکند. در برخی مناطق، بیماریهای ویروسی مانند تریستزای مرکبات نیز مطرحاند و موجب زوال تدریجی میشوند.
روشهای پیشگیری و کنترل
زهکشی مناسب، پرهیز از آبیاری سنگین و تماس آب با طوقه پایه کنترل فیتوفتورا است؛ استفاده از پایههای مقاوم و ضدعفونی ابزار نیز توصیه میشود. برای آلترناریا، هرس برای افزایش تهویه و جمعآوری بقایا اهمیت دارد. برای عوامل ویروسی، نهال گواهیشده و کنترل ناقلها ضروری است.
![برگاموت]()
نحوه تکثیر برگاموت
برگاموت را می توان به دو روش کشت بذر و همچنین پیوند زدن تکثیر نمود. نهال های بذری تولید شده، میوه هایی بسیار نزدیک و مشابه پایه های مادری خود تولید می کنند. اولین برداشت میوه ها ممکن است حدود 6 تا 7 سال پس از کشت صورت گیرد.
یکی از مهمترین کاربردهای این گیاه استفاده از روغن استخراج شده از پوست میوه، برگ ها و گل های آن در صنایع عطرسازی است. زیرا دارای رایحه و عطر بسیار مطبوع و قوی است.
همچنین برگ های برگاموت ضدكرم و كرم كش است. برای تقويت معده نیز مفيد می باشد.
ميوه ی رسيده آن اشتهاآور بوده و به هضم بهتر غذا كمك می كند.
اسانس برگاموت ضدعفونی كننده است و در صنعت كرم سازی به كار می رود.
روغن آن ضدحساسيت می باشد.
اجزای تشکیل دهنده آب میوه های این گیاه عبارتند از: نئوریوسیترین، نارنجین، نئوهیسپیریدین، پونسریتین، ملیتیدین و بلوتیریدین.
ملیتیدین و بلوتیریدین اخیراً کشف شدند و تنها در این گونه از مرکبات وجود دارند. این ترکیبات خواصی همانند استاتین (Statin) دارند. ولی سینفرین (Synephrine) در این گونه وجود ندارد.