۱۳۹۴ بیست و هشتم آبان

گیاهان تیره (خانواده) روناسیان - Rubiaceae

فرم کلی تیره: گیاهانی درختی یا درختچه ای یا بالارونده یا علوفه ای؛ غیرصمغ آور و فاقد شیره ی رنگی؛ غیرآبدار. مستقل یا اپی فیت یا بالارونده. خشکی زی یا شورزی یا آبزی. برگ ها متقابل یا مارپیچی؛ علفی یا چرمی؛ دمبرگ دار تا بی دمبرگ؛ ساده. پهنک برگ یکپارچه؛ تک رگبرگی یا دارای رگبرگ های پرمانند. برگ ها گوشوارک دار. حاشیه پهنک برگ یکپارچه تا دندانه دار.

آناتومی برگ: پهنک برگ دارای قسمت پشتی و شکمی مشخص یا محوری. روزنه ها عمدتاً محدود به یک سطح برگ یا روی هر دو سطح برگ. دارای کرک های غیرغده ای؛ تک حفره ای یا چندحفره ای. دارای کرک های مختلط یا فاقد آنها. دارای زیرپوست محوری یا فاقد آنها. پهنک برگ دارای منافذ ترشحی یا فاقد منافذ ترشحی. مزوفیل حاوی بلور یا فاقد بلور. رگبرگ های کوچکتر دارای سلول های انتقال دهنده آبکش.

تولیدمثل و گرده افشانی: گیاهانی هرمافرودیت، یا یکپایه، یا یکپایه ی پلی گام، یا دوپایه. گرده افشانی توسط حشرات.

گل آذین، میوه و دانه: گل ها بصورت مجتمع در گل آذین ها. گل ها کوچک یا متوسط؛ منظم؛ چرخه ای؛ چهارچرخه ای؛ گلپوش و پرچم‌ها غالباً بالائي، هر گل شامل ۴ تا ۵ کاسبرگ آزاد يا پيوسته، ۴ تا ۵ و به‌ندرت ۱۰ گلبرگ پيوسته، ۴ تا ۵ و به‌ندرت ۱۰ پرچم چسبيده به گلبرگ، به تعداد ۲ و يا بيشتر برچهٔ پيوسته، تخمک يک عدد يا بيشتر در هر خانه، تمکّن محورى. فاقد هیپانتیوم آزاد.

میوه گوشتی یا غیرگوشتی؛ شکوفا یا ناشکوفا یا شیزوکارپی. میوه های غیرشیزوکارپی بصورت کپسولی یا سته ای یا شفت. کپسول ها سپتی سید یا لوکولیسید یا سیرکومسیسیل. میوه دارای 30-1 بذر. بذور آندوسپرمی یا غیرآندوسپرمی. آندوسپرم روغنی. بذور بالدار یا بی بال. دارای دو لپه ی پهن. جنین بدون انحنا.

فیزیولوژی، فیتوشیمی: گیاهانی C₃ و CAM . سیانوژنی یا غیرسیانوژنی. سیانوژنی ها حاوی فنیل آلانین. دارای آلکالوئیدها یا فاقد آنها. دارای آنتراکوئینون ها (21 جنس). دارای آبورتین. دارای آیریدوئیدها. دارای ساپونین ها / ساپوژنین ها یا فاقد آنها. دارای فلاونول ها یا فاقد آنها؛ درصورت وجود فلاونول ها دارای کمفرول و کوئرستین، یا کمفرول، یا کوئرستین. فاقد الاژیک اسید (9 گونه، 9 جنس). دارای اورسولیک اسید. عدم تجمع آلومینیوم.

جغرافیا، سیتولوژی: نواحی یخبندان تا گرمسیری. همه جازی. X=(6-)9/11(-17) .

طبقه بندی: زیررده دولپه ای ها. راسته Gentianales .

دارای 6000 گونه و حدود 600 جنس شامل

Acranthera,  Acrobotrys,  Acunaeanthus,  Adinauclea,  Agathisanthemum,  Aidia,  

Aidiopsis,  Airosperma,  Aitchisonia,  Alberta,  Aleisanthia,  Alibertia,  Allaeophania,  

Alleizettella, Allenanthus,  Alseis,  Amaiouma,  Amaracarpus,  Amphiasma,  Amphidasya,  

Ancylanthos,  Anomanthodia,  Antherostele,  Anthorrhiza,  Anthospermum,  Antirhea,  

Aoranthe,  Aphaenandra,  Aphanocarpus, Appunettia,  Appunia,  Arctophyllum,  

Argocoffeopsis,  Argostemma,  Asemnantha,  Asperula,  Astiella,  Atractocarpus,  

Atractogyne,  Augusta,  Aulacocalyx,  Badusa,  Balmea,  Bataprine,  Bathysa,  

Batopedina, Belonophora,  Benkara,  Benzonia,  Berghesia,  Bertiera,  Bikkia,  

Blandibractea,  Blepharidium,  Bobea,  Boholia,  Borojoa,  Bothriospora,  Botryarrhena,  

Bouvardia,  Brachytome,  Bradea,  Brenania,  Breonadia, Burchellia,  Burttdavya,  

Byrsophyllum,  Caelospermum,  Calanda,  Callipeltis,  Calochone,  Calycophyllum,  

Calycosia,  Calycosiphonia,  Canephora,  Canthium,  Capirona,  Captaincookia,  

Carpacoce,  Carphalea, Carterella,  Casasia,  Catesbaea,  Catunaregam,  Cephaelis,  

Cephalodendron,  Ceratopyxis,  Ceriscoides,  Ceuthocarpus,  Chaetostachydium,  

Chalepophyllum,  Chamaepentas,  Chapelieria,  Chassalia, Chazaliella,  Chimarrhis,  

Chiococca,  Chione,  Chlorochorion,  Chomelia,  Choulettia,  Chytropsia,  Cigarilla,  

Cinchona,  Cladoceras,  Clarkella,  Coccochondra,  Coccocypselum,  Coddia,  

Coelopyrena,  Coffea, Coleactina,  Colletoecima,  Commitheca,  Condaminea,  

Conostomium,  Coprosma,  Coptophyllum,  Coptosapelta,  Corynanthe,  

Coryphothamnus,  Cosmibuena,  Cosmocalyx,  Coursiana,  Coussarea,  Coutaportla,

Coutarea,  Cowiea,  Craterispermum,  Cremaspora,  Cremocarpon,  Crobylanthe,  

Crocyllis,  Crossopteryx,  Crucianella,  Cruciata,  Cruckshanksia,  Crusea,  

Cuatrecasasiodendron,  Cubanola,  Cuviera, Cyclophyllum,  Damnacanthus,  Danais,

 Deccania,  Declieuxia,  Dendrosipanea,  Dentella,  Deppea,  Diacrodon,  Dialypetalum,  

Dibrachyonostylus,  Dichilanthe,  Dictyandra,  Didymaea,  Didymochlamys,

Didymopogon,  Didymosalpynx,  Diodella,  Diodia,  Dioecrescis,  Dioicodendron,  

Diplospora,  Discospermum,  Diyaminauclea,  Dolichodelphys,  Dolicholobium,  

Dolichometra,  Dolicera,  Duidania,  Dunnia, Duperrea,  Duroia,  Durringtonia,  

Ecpoma,  Eizia,  Elaeagia,  Eleutheranthus,  Emmenopterys,  Emmeorhiza,  Eosanthe,  

Eriosemopsis,  Erithalis,  Ernodea,  Etericius,  Euclinia,  Exallage,  Exostema,  Fadogia,

Fadogiella,  Fagerlindia,  Faramea,  Ferdinandusa,  Feretia,  Fergusonia,  Fernelia,  

Flagenium,  Flexanthera,  Gaertnera,  Gaillonia,  Galiniera,  Galium,  Gallienia,  

Galopina,  Gamotopea,  Gardenia, Gardeniopsis,  Genipa,  Gentingia,  Geophila,  

Gillespiea,  Gleasonia,  Glionnetia,  Glossostipula,  Gomphocalyx,  Gonzalagunia,  

Gouldia,  Greenea,  Greeniopsis,  Guettarda,  Gynochtodes,  Gyrostipula, Habroneuron,  

Haldina,  Hallea,  Hamelia,  Hyataella,  Hedstromia,  Hedyotis,  Hedythyrsus,  Heinsenia,

Heinsia,  Hekistocarpa,  Heterophyllaea,  Hillia,  Himalrandia,  Hindsia,  Hintonia,  

Hippotis,  Hitoa, Hodgkinsonia,  Hoffmannia,  Holstianthus,  Homollea,  Homolliella,  

Houstonia,  Hutchinsonia,  Hydnophytum,  Hydrophylax,  Hymenocnemis,  

Hymenocoleus,  Hymenodictyon,  Hyperacanthus,  Hypobathrum, Hyptianthera,  

Ibetralia,  Indopolysolenia,  Isertia,  Isidorea,  Ixora,  Jackiopsis,  Janotia,  Jaubertia,  

Joosia,  Jovetia,  Kailarsenia,  Kajewskiella,  Keenania,  Keetlia,  Kelloggia,  

Kerianthera,  Khasiaclunea,  Klossia, Knoxia,  Kochummenia,  Kohautia,  Kraussia,  

Kutchubaea,  Ladenbergia,  Lagynias,  Lamprothamnus,  Lasianthus,  Lathraeocarpa,  

Lecananthus,  Lecanosperma,  Lecariocalyx,  Lelya,  Lemyrea,  Lepidostoma, Leptactina,  

Leptodermis,  Leptomischus,  Leptoscela,  Leptostigma,  Lerchea,  Leucocodon,  

Leucolophus,  Limnosipanea,  Lindenia,  Litosanthes,  Lucinaea,  Luculia,  Lucya,  

Ludekia,  Macbrideina,  Machaonia, Macrocnemum,  Macrosphyra,  Maguireocharis,  

Maguireothamnus,  Malanea,  Manettia,  Manostachya,  Mantalania,  Margaritopsis,  

Maschalocorymbus,  Maschalodesme,  Massularia,  Mastixiodendron, Mazaea,  

Melanopsidium,  Mericarpaea,  Merumea,  Metadina,  Meyna,  Micrasepalum,  

Microphysa,  Mitchella,  Mitracarpus,  Mitrasacmopsis,  Mitriostigma,  Molopanthera,  

Monosalpinx,  Montamans,  Morelia, Morierina,  Morinda,  Morindopsis,  Motleyia,  

Mouretia,  Multidentia,  Mussaenda,  Mussaendopsis,  Mycetia,  Myonima,  Myrmecodia,  

Mymeconauclea,  Myrmephytum,  Naletonia,  Nargedia,  Neanotis, Neblinathamnus,  

Nematostylis,  Nenax,  Neobertiera,  Neoblakea,  Neobreonia,  Neofranciella,  Neohymen

opogon,  Neolamarckia,  Neolaugeria,  Neopentanisia,  Nernstia,  Nertera,  Nesohedyotis,

Neurocalyx, Nichallea,  Nodocarpaea,  Nonatelia,  Normandia,  Nostolachma,  

Ochreinauclea,  Octotropis,  Oldenlandia,  Oldenlandiopsis,  Oligocodon,  Omiltemia,  

Opercularia,  Ophiorrhiza,  Ophriococcus,  Oregandra, Oreopolus,  Osa,  Otiophora,  

Otocalyx,  Otomeria,  Ottoschmidtia,  Oxyanthus,  Pachystigma,  Pachystylus,  Paederia,  

Pagamea,  Pagameopsis,  Palicourea,  Pamplethantha,  Paracephaelis,  Parachimarrhis,

Paracorynanthe,  Paragenipa,  Paraknoxia,  Parapentas,  Paratriaina,  Pauridiantha,  

Pausinystalia,  Pavetta,  Payera,  Pelagodendron,  Pentagonia,  Pentaloncha,  

Pentanisia,  Pentanopsis,  Pentas,  Pentodon, Peponidium,  Perakanthus,  Perama,  

Peratanthe,  Peripeplus,  Pertusadina,  Petagomoa,  Petitiocodon,  Phellocalyx,  

Phialanthus,  Phitopis,  Phuopsis,  Phyllacanthus,  Phyllis,  Phyllocrater,  Phyllomelia,

Phyllohydrax,  Picardaea,  Pimentelia,  Pinariphyllon,  Pinckneya,  Pittoniotis,  

Placocarpa,  Placopoda,  Plectronia,  Plectoniella,  Pleiocarpidia,  Pleiocoryne,  

Pleiocraterium,  Plocama,  Poecilocalyx, Pogonolobus,  Pogonopus,  Polysphaeria,  

Polyura,  Pomax,  Porterandia,  Portlandia,  Posoqueria,  Pouchetia,  Praravinia,  

Pravinaria,  Preussiodora,  Prismatomeris,  Proscephaleium,  Psathura,  Pseudaidia,

Pseudogaillonia,  Pseudogardenia,  Pseudohamelia,  Pseudomantalania,  

Pseudomussaenda,  Pseudonesohedyotis,  Pseudopyxis,  Pseudosabicea,  Psilanthus,  

Psychotria,  Psydrax,  Psyllocarpus,  Pteridocalyx, Pterogaillonia,  Pubistylus,  Putoria,  

Pygmaeothamnus,  Pyragra,  Pyrostria,  Rachicallis,  Ramosmania,  Randia,  Raritebe,  

Readea,  Remijia,  Rennellia,  Retiniphyllum,  Rhadinopus,  Raphidura,  Rhipidantha,

Rhopalobrachium,  Rhyssocarpus,  Richardia,  Riqueuria,  Robynsia,  Roigella,  

Ronabea,  Rondeletia,  Rothmannia,  Rubia,  Rudgea,  Rustia,  Rutidea,  Rytigynia,  

Sabicea,  Sacosperma,  Saldinia,  Salzmannia, Saprosma,  Sarcopygme,  Schachtia,  

Schismatoclada,  Schizenterospermum,  Schizocalyx,  Schizocolea,  Schizomussaenda,  

Schizostigma,  Schmidtottia,  Schradera,  Schumanniophyton,  Schwendenera,

Scolosanthus,  Scyphiphora,  Scyphochlamys,  Scyphostachys,  Sericanthe,  Serissa,  

Shaferocharis,  Sherardia,  Sherbournia,  Siderobombyx,  Siemensia,  Simira,  Sinoadina,  

Sipanea,  Sipaneopsis,  Siphonandrium, Sommera,  Spathichlamys,  Spermacoce,  

Spermadictyon,  Sphinctanthus,  Spiradiclis,  Squamellaria,  Stachyarrhena,  

Stachyococcus,  Staelia,  Standleya,  Steenisia,  Stelechantha,  Stephanococcus,  

Stevensia, Steyermarkia,  Stichianthus,  Stilpnophyllum,  Stipularia,  Stomandra,  

Streblosa,  Streblosiopsis,  Strempelia,  Striolaria,  Strumpfia,  Stylosiphonia,  

Suberanthus,  Sukunia,  Sulitia,  Synaptantha,  Syringantha, Tamilnadia,  Tammsia,  

Tapiphyllum,  Terenna,  Tarennoidea,  Temnocalyx,  Temnopteryx,  Tennantia,  

Thecorchus,  Thogsennia,  Thyridocalyx,  Timonius,  Tobagoa,  Tocoyena,  Tortuella,  

Trailliaedoxa, Tresanthera,  Triainolepis,  Tricalysia,  Trichostachys,  Trigonopyren,  

Trukia,  Tsiangia,  Uragoga,  Urophyllum,  Valantia,  Vangueria,  Vangueriella,  

Vangueriopsis,  Versteegia,  Villaria,  Virectaria,  Warburgina, Warszewiczia,  

Wendlandia,  Wernhamia,  Wiasemskya,  Wittmackanthus,  Xanthophytum,  Xantonnea,  

Xerococcus,  Yutajea,  Zuccarinia.

--------------------------

تيرهٔ روناس شامل ۴۵۰۰ گونهٔ گياهى بوده و پراکنش وسيعى در سطح جهان دارد؛ اما، به‌طور عمده در نواحى حارّه يافت مى‌شوند. گياهان اين تيره چوبى يا علفي، برگ‌هاى آنها متقابل، ساده داراى گوشواره و گاهى به ظاهر فراهم ديده مى‌شوند. گل‌آذين آنها گرزن يا کاپيتول و يا گل‌ها منفرد هستند. در هر صورت گل‌ها دوجنسي، معمولاً منظم، گلپوش و پرچم‌ها غالباً بالائي، هر گل شامل ۴ تا ۵ کاسبرگ آزاد يا پيوسته، ۴ تا ۵ و به‌ندرت ۱۰ گلبرگ پيوسته، ۴ تا ۵ و به‌ندرت ۱۰ پرچم چسبيده به گلبرگ، به تعداد ۲ و يا بيشتر برچهٔ پيوسته، تخمک يک عدد يا بيشتر در هر خانه، تمکّن محورى و ميوهٔ آنها کپسول يا سته و يا داراى ۲ مريکارپ است.

جنس Galium مهمترين علف هرز موجود در اين تيره است که خود شامل ۱۵۰ گونهٔ مختلف بوده و تشخيص و تفکيک آنها تنها از طريق بررسى خصوصيات رويشى کار بسيار مشکلى است.

برخی از گیاهان خانواده روناسیان :
 

قهوه بنگال گاردنیا کوپروسما براق مَنگوستین زرد گیاه آبنباتی

  محبوبه آشناور