شاه‌توت هندی؛ میوه نونی با کاربردهای سنتی و ارزش غذایی ویژه

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1393/09/13
شاه‌توت هندی؛ میوه نونی با کاربردهای سنتی و ارزش غذایی ویژه
شاه‌توت هندی (*Morinda citrifolia*) که در جهان بیشتر با نام‌های **نونی (Noni)** و **Indian mulberry** شناخته می‌شود، در ایران معمولاً با نام‌های **نونی** یا **شاه‌توت هندی** یاد می‌گردد. این گیاه بومی **جنوب و جنوب‌شرقی آسیا و نواحی اقیانوس آرام** است و به‌طور طبیعی در **مناطق گرمسیری ساحلی، جنگل‌های کم‌ارتفاع و زمین‌های با زهکش مناسب** رشد می‌کند.

از نظر نیازهای محیطی، به **دماهای گرم** (بهترین رشد در حدود **۲۰ تا ۳۰°C**) نیاز دارد و به **یخبندان حساس** است. رطوبت **متوسط تا بالا** را ترجیح می‌دهد، اما پس از استقرار می‌تواند دوره‌های کوتاه خشکی را تحمل کند. برای نور، **آفتاب کامل تا نیم‌سایه** مناسب است و در نور کافی میوه‌دهی بهتری دارد.

از نظر ریخت‌شناسی، درختچه یا درختی کوچک با **برگ‌های بزرگ، ساده، براق و بیضی‌شکل** است. گل‌ها **سفید و لوله‌ای** بوده و به‌صورت **خوشه‌های متراکم** ظاهر می‌شوند. میوه‌ها به شکل **چندمیوه (میوه مرکب)**، **بیضی تا تخم‌مرغی** و در زمان رسیدگی **زرد مایل به سفید** هستند و معمولاً **بوی تند و مشخصی** دارند. این گیاه به دلیل شهرت جهانیِ فرآورده‌های **نونی** (به‌ویژه آب‌میوه و عصاره) در کاربردهای **دارویی-تغذیه‌ای سنتی و تجاری** شناخته شده است.

Nargil_Morinda citrifolia
نام علمي
Morinda citrifolia
نام لاتين
Indian mulberry
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

دانستنیهای علمی :

 شاه توت هندی متعلق به جنوب آسیا و استرالیا می باشد. امروزه در سراسر مناطق استوایی رشد می کند.
 با وجود بوی تند و طعم تلخی که دارد، در هنگام قحطی مواد غذایی و در برخی از جزایر اقیانوس آرام  به عنوان یک غذای اصلی و به صورت خام یا پخته خورده می شود.

شاه توت هندی

خصوصیات - معرفی

خصوصیات ظاهری :

شاه توت هندی درختچه یا درخت کوچک همیشه سبز است. ارتفاع آن تا 9 متر رشد کند .
 دارای برگ های بزرگ ، ساده ، سبز تیره ، براقی است که رگه های عمیقی دارد.
میوه این درخت در حدود 18 ماه می رسد و هر ماه در طول سال، تقریبا بین  4-8 کیلوگرم بار می دهد.  ظاهری بیضی شکل دارد و اندازه آن به 4 تا 7 سانتی متر می رسد. ابتدا به رنگ سبز است و سپس زرد و هنگام رسیدن تقریبا سفید می شود.

Indian mulberry

شرایط محیط رشد

دمای مورد نیاز
دمای مورد نیاز شاه توت هندی
شرایط نیمه گرمسیری
آبیاری و رطوبت
رطوبت مورد نیاز شاه توت هندی
مرطوب
نور مورد نیاز
نور مورد نیاز گیاه شاه توت هندی
زیاد
خاک مورد نیاز
خاک مورد نیاز شاه توت هندی
غنی و زهکش دار

شرایط محیط رشد: 

شاه توت هندی وحشی در جنگل های سایه دار و تاریک و نیز در سواحل شنی و یا سنگی رشد می کند. 
این درخت در برابر خاک شور و شرایط خشکسالی مقاوم است . 
می توان آن را در گستره ی وسیعی از زمینهای آتشفشانی، سواحل پراکنده ای از سطوح سنگ آهک یافت. 
برای تولید منظم میوه نیاز به کوددهی دارد. 

Morinda citrifolia

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص درمانی و کاربردها: 

شاه توات هندی در هر دو حالت رسیده و نرسیده در داروهای گیاهی کاربرد دارد. آب میوه و گوشت میوه برای بی نظمی های روده درمان گر است. بومیان جنوب شرقی آسیایی و استرالیا،این میوه را به صورت خام با نمک مصرف می کنند یا آن را با ادویه کاری می پزند و می خورند.
دانه های درون آن وقتی کباب می شود،قابل خوردن می شود. پودر میوه نونی سرشاراز کربوهیدرات و فیبر است.میوه های سبز ، برگ ،ریشه و ساقه زیرین به طور سنتی برای درمان دیابت ،بی نظمی روده،بیماری های کبد و عفونتها مورد استفاده قرار می گیرد. 
پوست بزرگ مایل به  قهوه ای - ارغوانی آن برای طراحی روی پارچه مورد استفاده قرار می گیرد.در هاوایی نیز،رنگ زردی که از ریشه های آن را استخراج می شود،برای رنگ آمیزی پارچه مصرف می شود. اخیراً نیز قصد دارند با استفاده از روغن دانه نونی که حاوی اسید لینولئیک و برای استفاده موضعی پوست مفید است،در مواد ضد التهاب،کاهش جوش و آکنه و حفظ رطوبت استفاده کنند.

معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - شاه توت هندی

مقابله به آفات شاه توت هندی

آفات مهم Morinda citrifolia (شاه‌توت هندی)

شپشک‌ها، کنه‌های ریز و مگس میوه از آفات اصلی شاه‌توت هندی هستند. شپشک‌ها با تغذیه از شیره گیاه باعث زردی برگ و ضعف عمومی می‌شوند. کنه‌ها لکه‌های نقره‌ای روی برگ ایجاد کرده و ریزش برگ را تسریع می‌کنند. مگس میوه نیز میوه‌ها را سوراخ کرده و موجب پوسیدگی داخلی و ریزش پیش‌رس آن‌ها می‌شود.

روش‌های مقابله با آفات

مدیریت تلفیقی آفات (IPM) برای این گیاه توصیه می‌شود. هرس به‌موقع شاخه‌های آلوده، جمع‌آوری و نابودی میوه‌های کرم‌خورده، و شست‌وشوی برگ‌ها با آب و صابون ملایم، جمعیت شپشک و کنه را کاهش می‌دهد. استفاده از دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها برای کنترل شپشک‌ها مفید است. در صورت طغیان، می‌توان از حشره‌کش‌های کم‌خطر بر پایه روغن‌های گیاهی طبق دستور متخصص استفاده کرد.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

شاه‌توت هندی مستعد لکه برگی، پوسیدگی ریشه و پوسیدگی میوه است. تهویه مناسب، آبیاری منظم بدون غرقابی و استفاده از خاک با زهکش خوب، مهم‌ترین راه‌های پیشگیری هستند. ضدعفونی ابزار هرس و پرهیز از آبیاری بارانی روی شاخ‌وبرگ، گسترش بیماری را محدود می‌کند. در صورت بروز علائم شدید، مصرف قارچ‌کش‌های مجاز با مشورت کارشناس گیاه‌پزشکی انجام شود.

شاه توت هندی

نحوه تکثیر شاه توت هندی

نحوه تکثیر گیاه : 

برای ازدیاد توت هندی از طریق کاشت بذر اقدام می کنند. جوانه زنی بذور این گیاه سخت صورت می گیرد.
 امکان دارد 6 تا 12 ماه به طول انجامد. پوشش بذور ضخیم است و گاهی با خراش دهی می توان به این مانع غالب گردید.
 از طریق قلمه زنی ساقه نیز تکثیر می یابد. قلمه ها پس از 2 ماه ریشه می دهند. 

Indian mulberry

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره روناسیان و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.8 از ۵، بر اساس 15 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید