نام علمي
Syzygium samarangense
دانستنیهای علمی
ردهبندی علمی
Syzygium samarangense که در فارسی با نام «سیب جاوه» شناخته میشود، از خانوادهٔ موردیان (Myrtaceae) است؛ خانوادهای معطر که گونههای مهمی مانند میخک و اکالیپتوس را نیز دربر میگیرد. این گیاه در جنس Syzygium قرار دارد؛ جنسی بزرگ از درختان و درختچههای همیشهسبز گرمسیری که اغلب میوههای خوراکی و گلهای شهدزا تولید میکنند.
منطقه بومی و پراکنش
این گونه بومی جنوبشرق آسیا دانسته میشود و بهطور ویژه در نواحی مالزیایی-اندونزیایی و پیرامون آن گزارشهای تاریخی و گیاهجغرافیایی دارد. به دلیل ارزش میوه و سازگاری با اقلیمهای گرم و مرطوب، در بسیاری از مناطق گرمسیری آسیا و سپس سایر نواحی حارهای کشت و پراکنده شده است.
زیستگاه و اکولوژی
سیب جاوه معمولاً در زیستگاههای کمارتفاعِ گرم و مرطوب رشد بهینه دارد؛ از حاشیهٔ جنگلهای همیشهسبز تا باغها و کشتزارهای روستایی. این گیاه به خاکهای با زهکشی مناسب و رطوبت کافی علاقهمند است و در شرایط اقلیمی با بارندگی منظم، رشد رویشی و زایشی بهتری نشان میدهد. گلها میتوانند برای گردهافشانها جذاب باشند و میوهها در چرخهٔ غذایی جانوران نقش دارند.
تاریخچه و نامشناسی
نام گونهای samarangense به «Semarang» (سِمارانگ) در جاوه اشاره دارد و بازتابی از پیوند تاریخی این گیاه با جزایر اندونزی است. در سنت باغداری جنوبشرق آسیا، این گونه بهعنوان یک درخت میوهٔ باغی قدیمی شناخته میشود و از طریق تجارت و تبادل گیاهان، به مناطق مختلف حارهای منتقل شده است.
![سیب جاوه]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی بسیار گرم
خاک مورد نياز
خاک حاصلخیز
|
"درخت سیب جاوه" درختی به ارتفاع 5 تا 15 متر و قطر تنه 25 تا 30 سانتیمتر با تاجی باز و پراکنده و پوستی به رنگ خاکستری مایل به صورتی است. برگ ها دارای آرایش متقابل، تقریباً بدون دمبرگ، بیضوی – کشیده، در ابتدا گرد یا نزدیک به قلبی شکل، به رنگ مایل به زرد تا سبز – آبی تیره، به طول 10 تا 25 سانتیمتر و عرض 5 تا 12 سانتیمتر و بسیار معطر می باشند. گل ها در خوشه هایی بسیار ناپایدار از 3 تا 30 عدد گل در هر خوشه ظاهر می شوند. خوشه های بزرگتر به صورت انتهایی و خوشه های کوچکتر به صورت جانبی روی شاخه تشکیل می شوند. گل ها معطر، به رنگ سفید مایل به زرد، به قطر 2 تا 4 سانتیمتر، دارای چهار گلبرگ، با تعدادی زیادی پرچم به طول 1.5 تا 2.5 سانتیمتر دیده می شوند. میوه ها مومی، به رنگ قرمز روشن، در برخی موارد به رنگ سفید مایل به سبز یا کرم رنگ، گلابی شکل، با تعدادی لوب پهن هستند. پوست این میوه ها بسیار نازک بوده و گوشت آنها به رنگ سفید، اسفنجی، خشک تا آبدار، نیمه اسیدی و با طعمی بسیار ملایم می باشد. حدود یک یا دو عدد بذر گرد و پهن به طول 0.5 تا 0.8 سانتیمتر در هر میوه وجود دارد. برخی از میوه ها نیز ممکن است بدون بذر باشند. هر درخت بالغ در صورت رشد مساعد می تواند بیش از 700 میوه در هر سال تولید کند.
در سیلان، میوه ها از ماه مارچ تا می، می رسند. در هند، گلدهی در طی ماه های مارچ و آپریل و رسیدن میوه ها در طی ماه های می و جون صورت می گیرد. در جاوه، گلدهی از آپریل تا جون و میوه دهی از جون تا آگست انجام می شود.
![Java apple]()
شرایط محیط رشد
سیب جاوه مخصوص نواحی بسیار گرم بوده که در هندوستان در ارتفاعات کمتر از 1220 متر بالاتر از سطح دریا رشد می کند. این گیاه در فیلیپین که دارای فصل گرم و خشک طولانی تری است، رشد بهتری دارد.
خاک مورد نیاز این گیاه باید حاصلخیز باشد. در غیر این صورت، میوه ها کوچک شده و کیفیت آنها نیز کاهش می یابد.
فاصله کشت در باغ حدود 8 تا 10 متر می باشد.
![Syzygium samarangense]()
مقابله به آفات سیب جاوه
آفات مهم سیب جاوه (Syzygium samarangense)
شتهها، کنههای تارعنکبوتی و مگس میوه از مهمترین آفات سیب جاوه هستند. شته و کنه با مکیدن شیره گیاهی سبب زردی، پیچیدگی برگ و کاهش رشد میشوند. مگس میوه با تخمگذاری داخل میوه، آن را کرمخورده و ریزشپذیر میکند. شپشکهای سپردار نیز روی شاخه و برگ مستقر شده و با ترشح عسلک، زمینه رشد کپک دودهای را فراهم میکنند.
برای مقابله، ابتدا از روشهای غیرشیمیایی استفاده کنید: حذف شاخههای آلوده، جمعآوری و نابودی میوههای کرمخورده، نصب تله زرد چسبنده و تله پروتئینی برای مگس میوه و شستوشوی برگها با آب و صابون حشرهکش ملایم. در صورت طغیان شدید، مصرف هدفمند حشرهکشهای کمخطر و سازگار با محیطزیست زیر نظر کارشناس توصیه میشود.
بیماریهای قارچی و باکتریایی
لکه برگی قارچی، پوسیدگی ریشه و شانکر ساقه از بیماریهای رایج سیب جاوه هستند. آبیاری غرقابی، خاک سنگین و تهویه ضعیف موجب شیوع پوسیدگی ریشه و زردی ناگهانی برگها میشود. لکههای قهوهای روی برگ و ترکخوردگی شاخهها میتواند نشانه بیماری قارچی یا باکتریایی باشد.
برای پیشگیری، زهکش مناسب، آبیاری منظم بدون ماندآب، هرس شاخههای متراکم و ضدعفونی ابزار هرس ضروری است. برگها و شاخههای شدیداً آلوده را بسوزانید. در موارد پیشرفته، کاربرد قارچکشهای مسی یا سیستمیک بهطور محدود و اصولی، تحت نظارت کارشناس بیماریشناسی گیاهی، توصیه میشود.
![سیب جاوه]()
نحوه تکثیر سیب جاوه
این درختان به صورت خودکشت بوده و به راحتی از طریق کشت بذرها تکثیر می شوند. همچنین از طریق خوابانیدن و پیوند جوانه روی نهال های بذری S. densiflorum نیز می توان اقدام به تکثیر این گیاهان نمود. در برخی موراد نیز سیب جاوه را بر روی Rose Apple پیوند می کنند.
در مالایا، میوه های مایل به سبز این گیاه به صورت خام و همراه با نمک خورده می شوند و یا می توان از آنها در تهیه ی سس استفاده کرد. همچنین از آنها به صورت مخلوط با سیب معمولی نیز استفاده می شود. میوه های صورتی رنگ آبدارتر بوده و دارای فلاونول های بیشتری هستند و برای خوردن توصیه می شوند.
گل های این گیاه قابض بوده و در تایوان برای درمان اسهال از آنها استفاده می شود. پژوهشگران دریافتند که یکی از ترکیبات عمده آنها، تانن است. همچنین دارای desmethoxymatteucinol ، 5-O-methyl-4'-desmethoxymatteucinol ، oleanic acid و B-sitosterol است. ترکیبات موجود در این گیاه، فعالیت آنتی بیوتیکی علیه Staphylococcus aureus ، Mycobacterium smegmatis و Candida albicans نشان دادند.
هر صد گرم از میوه های این گیاه دارای حدود 91.4 تا 92.96 گرم آب، 0.5 گرم پروتئین، 6.56 گرم قند، 0.001 گرم آهن، 0.21 تا 0.27 گرم خاکستر، 0.01 گرم کلسیم، 0.03 گرم فسفر، 0.17 درصد سولفوریک اسید و 0.15 درصد سیتریک اسید می باشد.