گیلاس کاپولین، گیلاس مکزیکی

دانستنیهای علمی

گیاه  Black cherry  ( گیلاس سیاه ) ، درختچه ای است از خانواده  Rosaceae  ( روساسه) که بومی شمال شرقی آمریکا، شرق کانادا، تگزاس، فلوریدا، آریزونا، نیومکزیکو ، کوههای مکزیک و گواتمالا میباشد.
این گیاه در حدود 90 سال پیش به کالیفرنیا معرفی شده است.

این گیاه از جنس  prunus  ( گوجه سبز) بوده و بیشتر به علت داشتن میوه هایی خوش طعم معروف میباشد.

خصوصیات - معرفی

گیلاس سیاه ، به صورت درختی کوچک و یا درختچه میباشد که برگریز بوده و دارای سرعت رشدی متوسط است.
این گیاه در مناطق نیمه گرمسیری میروید، حداکثر تا 25 متر رشد میکند و عمری در حدود 250 سال دارد.
 چوب تنه این درخت قرمز رنگ بوده و در مبل سازی، قاب سازی و نجاری مورد استفاده قرار میگیرد.
چوب این درخت ، سوختی مناسب نیز به شمار می آید.
برگها، متناوب و نیزه ای شکل هستند ، معطر بوده و بین 6 تا 18 سانتیمتر طول دارند .
سطح پشتی برگها تیره و براق است.
گلهای این گیاه سفید رنگ میباشند و دارای پرچم زردرنگ هستند ، از ماه خرداد تا تیر بر روی شاخه ها دیده میشوند ، این گلها همزمان هم نر هستند و هم ماده .
گرده افشانی توسط حشرات صورت میگیرد.
میوه گیلاس مانند است بین 1 تا 2 سانتیمتر عرض دارد ، به شدت معطر است، رنگ آن قرمز مایل به سیاه است.
طعم میوه شیرین و کمی گس است.
هر میوه دارای یک دانه بزرگ است که بسیار تلخ و سمی میباشد.

میوه این گیاه هم به صورت خام و هم به صورت پخته برای تهیه کیک و مربا و یا به عنوان طعم دهنده به سودا و بستنی مورد مصرف قرار میگیرد.

بيشتر مطالعه کنيد :

شرایط محیط رشد

گیاه  Prunus salicifolia  گیاهی مقاوم بوده و نگهداری از آن به شرح زیر است:

خاک: خاک شنی، ماسه ای، لومی ، آهکی، مرطوب و خوب زهکشی شده.
این گیاه در برابر اکثر خاکها مقاوم است و توانایی رشد در خاکهای خشک، رسی و فقیر رانیز دارد.
نور: آفتاب کامل
این گیاه باید در معرض آفتاب کامل قرار گرفته باشد مگرنه دارای رشد مناسبی نخواهد بود.
دما: تا دمای -22 درجه را تحمل میکند .
آبیاری: بهتر است به اندازه متوسط صورت پذیرد.
این گیاه در برابر خشکی نیز مقاوم است.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

کاربردهای زینتی و اکولوژیک

Prunus serotina var. salicifolia (گیلاس کاپولین/گیلاس مکزیکی) به دلیل گل‌دهی خوشه‌ایِ سفید و جلوهٔ میوه‌های تیره‌رنگ در برخی مناطق به‌عنوان درختچه/درخت زینتی کاشته می‌شود. تاج نسبتاً متراکم آن می‌تواند سایه‌اندازی و ایجاد بادشکن را در حاشیهٔ باغ‌ها و فضاهای سبز فراهم کند.

گل‌ها منبع شهد و گرده‌اند و به جذب گرده‌افشان‌ها (مانند زنبورها) کمک می‌کنند. میوه‌ها نیز در زیست‌بوم‌های بومی می‌توانند خوراک پرندگان و برخی پستانداران کوچک باشند و در تقویت شبکهٔ غذایی نقش داشته باشند.

کاربرد خوراکی و فرآورده‌های سنتی

در نواحی بومی، میوهٔ رسیده گاهی به‌صورت تازه‌خوری یا در فرآورده‌های خانگی (مانند مربا/نوشیدنی‌های محلی) استفاده می‌شود؛ با این حال ارزش اقتصادی آن معمولاً محلی و محدود است و کیفیت/مصرف به رقم، رسیدگی و شرایط منطقه وابسته است.

کاربردهای چوب و صنعتی (با احتیاط در تعمیم)

به‌طور کلی، برخی گونه‌های نزدیک در جنس Prunus چوبی قابل‌کار برای مصارف سبک (ابزار، کارهای نجاری کوچک) دارند؛ اما دربارهٔ این واریته، اطلاعات صنعتیِ استاندارد و فراگیر کمتر گزارش شده و استفاده بیشتر در مقیاس محلی است.

نکات ایمنی و مدیریتی

مانند بسیاری از گونه‌های Prunus، بخش‌هایی از گیاه (به‌ویژه دانه/برگ‌های آسیب‌دیده) می‌توانند حاوی ترکیبات سیانوژنیک باشند؛ بنابراین مصرف یا خوراک دام باید با احتیاط و آگاهی محلی انجام شود.

مقابله به آفات گیلاس کاپولین، گیلاس مکزیکی

آفات مهم Prunus salicifolia (گیلاس سیاه)

از آفات رایج می‌توان به شته‌ها (پیچیدگی برگ و ترشح عسلک)، مگس میوه (لارو درون میوه و ریزش)، کرم میوه‌خوار/لارو بیدها (سوراخ‌کاری و پوسیدگی)، و کنه‌ها (نقطه‌نقطه شدن و ضعف درخت) اشاره کرد. مدیریت تلفیقی شامل پایش هفتگی، نصب تله‌های زرد چسبنده و فرمونی، حذف میوه‌های آلوده، و هرس برای بهبود جریان هوا است. کنترل زیستی با حفظ دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها و شست‌وشوی شاخساره با آب برای کاهش جمعیت شته‌ها کمک‌کننده است؛ در طغیان، استفاده هدفمند از صابون‌های حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی طبق برچسب توصیه می‌شود.

امراض مهم و نشانه‌ها

بیماری‌های کلیدی شامل لکه‌برگی قارچی (لکه‌های قهوه‌ای و ریزش برگ)، پوسیدگی قهوه‌ای میوه/شکوفه (قهوه‌ای شدن و کپک‌زدگی)، شانکر باکتریایی/قارچی (ترک و خروج صمغ)، و پژمردگی ریشه در خاک‌های سنگین است. بهداشت باغ با جمع‌آوری برگ و میوه‌های ریخته، ضدعفونی ابزار هرس، و جلوگیری از زخم‌های تنه، پایه کنترل است.

روش‌های پیشگیری و مقابله

کاشت در خاک با زهکشی مناسب، آبیاری قطره‌ای و پرهیز از خیس‌کردن شاخساره، و هرس زمستانه برای کاهش رطوبت تاج توصیه می‌شود. در مناطق مستعد شانکر، محلول‌پاشی ترکیبات مسی در دوره خواب و در بیماری‌های قارچی، کاربرد قارچ‌کش‌های ثبت‌شده در مرحله گلدهی تا تشکیل میوه (طبق دستورالعمل محلی) مؤثر است. در آلودگی شدید، حذف شاخه‌های شانکردار تا بافت سالم ضروری است.

نحوه تکثیر گیلاس کاپولین، گیلاس مکزیکی

تکثیر این گیاه به 2 روش امکان پذیر است :

1- کاشت دانه : دانه ها را در فصل زمستان در گلخانه بکارید ، 18 ماه زمان نیاز است تا دانه ها جوانه بزنند.
پس از آنکه نهال ها به اندازه کافی رشد کردند( در بهار و یا تابستان سال بعد ) آنها را به بیرون از گلخانه منتقل کنید.

2- قلمه زدن : بهتر است در فصل بهار یا تابستان اقدام شود .

عوارض جانبی - هشدار

هشدار: برگها و دانه های این گیاه سمی بوده و در برخی موارد در صورت بلعیده شدن باعث نارسایی تنفسی و حتی مرگ شده است .

درخت گیلاس سیاه ، درختی مقاوم است و بیماری خاصی آن را تهدید نمیکند ولی در زمان کاشت بذر مراقب موشها باشید.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس آلو و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره گل سرخیان و جنس های آن