پوتریا هیپوگلاسا

دانستنیهای علمی

درخت پوتریا هیپوگلاسا ، گیاهی است از خانواده sapotaceae ( سپوتاسه)  که بومی آمریکای مرکزی و به خصوص کشور مکزیک میباشد .
زیستگاه این درخت مناطق گرمسیری بوده و زیاد شناخته شده نمیباشد.

 خانواده سپوتاسه شامل 800 گونه درخت همیشه سبز و درختچه در 65 جنس متفاوت است.
پوتریا جزء گونه های نادر محسوب میشود.

نام دیگر این گیاه  cinnamon apple ( سیب زرد) میباشد که علت این نامگذاری شکل ظاهری میوه آن میباشد.

خصوصیات - معرفی

پوتریا درختی همیشه سبز بوده که حداکثر تا 6 متر رشد میکند.( به صورت درختی کوچک میباشد.)
سرعت رشد این گیاه متوسط است.
برگها بیضی شکل بوده و به رنگ سبز پررنگ هستند.
میوه این گیاه شبیه به سیب است، در ابتدا سبز رنگ بوده و زمانی که رسیده شود به رنگ زرد تبدیل میشود، پوستی بسیار ضخیم دارد و گوشت آن شیری رنگ است.
این میوه دارای دانه ای بزرگ است.
طعم میوه، ملایم و کمی شیرین است.( طعمی نزدیک به گلابی دارد.)

 میوه این گیاه بیشتر از آنکه به صورت خام مصرف شود ،بصورت آبمیوه مورد استفاده قرار میگیرد.

شرایط نگهداری پوتریا هیپوگلاسا

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز دمای بین 28 تا 34 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک شنی، ماسه ای ، لومی و خوب زهکشی شده

نگهداری از گیاه پوتریا هیپوگلاسا به شرح زیر است:

خاک: خاک شنی، ماسه ای، لومی و خوب زهکشی شده.
نور: آفتابی- نیمسایه.
دما: همانطور که ذکر شد این گیاه متعلق به نواحی گرمسیری است و دمای بین 28 تا 34 درجه برای رشد آن مناسب است.
آبیاری: به صورت منظم و متوسط صورت پذیرد.
کود: 2 بار در سال بهتر است کود دهی صورت گیرد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

کاربردهای دارویی و پزشکی

برای Pouteria hypoglauca گزارش‌های کاربرد داروییِ مستند و گسترده در منابع علمیِ در دسترس محدود است؛ با این حال، همانند برخی گونه‌های هم‌خانواده (Sapotaceae)، بخش‌های مختلف گیاه می‌توانند حامل ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی باشند که در پژوهش‌های مقدماتی به‌عنوان مواد اولیه بالقوه برای فرآورده‌های آنتی‌اکسیدانی و محافظت‌کننده سلولی بررسی می‌شوند.

عصاره‌های برگ و پوست در مطالعات آزمایشگاهیِ مربوط به گونه‌های نزدیک، گاهی برای ارزیابی فعالیت‌های ضدمیکروبی، ضدالتهابی و مهارکنندگی آنزیم‌ها (با هدف کاربرد در فرآورده‌های کمک‌درمانی) به‌کار می‌روند؛ اما کاربرد بالینی مستقیم بدون استانداردسازی، تعیین دوز و ارزیابی ایمنی توصیه نمی‌شود.

کاربردهای صنعتی و فراورده‌ای

در برخی Sapotaceae، شیره لاتکسی/رزینی و ترکیبات ثانویه می‌توانند برای تولید مواد چسبنده، پوشش‌های طبیعی یا استخراج مواد شیمیایی ویژه بررسی شوند؛ درباره P. hypoglauca نیز امکان ارزیابی چنین ظرفیت‌هایی وجود دارد، هرچند نیازمند شناسایی شیمیایی دقیق و مطالعات فرآیندی است.

چوب و الیاف در این جنس گاهی به‌عنوان مواد اولیه صنایع چوبی یا ساخت ابزارهای سبک مطرح می‌شوند، اما برای این گونه باید کیفیت چوب، دوام و پایداری برداشت به‌صورت جداگانه ارزیابی شود.

مقابله به آفات پوتریا هیپوگلاسا

آفات رایج

در Pouteria hypoglauca آفات مکنده مانند شپشک‌ها (شپشک آردآلود و سپردار)، شته‌ها و تریپس می‌توانند با تغذیه از شیره گیاهی موجب زردی، پیچیدگی برگ و ترشح عسلک شوند؛ عسلک زمینه رشد کپک دوده‌ای را فراهم می‌کند. مدیریت تلفیقی شامل پایش منظم زیرِ برگ‌ها، حذف شاخه‌های بشدت آلوده، شست‌وشوی شاخساره با آب، و استفاده هدفمند از روغن‌های باغبانی یا صابون‌های حشره‌کش است؛ در آلودگی‌های شدید، کاربرد کنترل‌شده حشره‌کش‌های سیستمیک با رعایت برچسب توصیه می‌شود.

امراض مهم

بیماری‌های قارچی مانند لکه‌برگی و آنتراکنوز می‌توانند لکه‌های قهوه‌ای/سیاه و ریزش برگ ایجاد کنند و در رطوبت بالا تشدید شوند؛ پوسیدگی ریشه ناشی از پاتوژن‌های خاکزاد (مانند فیتوفتورا) نیز با پژمردگی و ضعف عمومی همراه است. مهم‌ترین اصل، پیشگیری با مدیریت رطوبت و بهداشت باغ است.

روش‌های مقابله و پیشگیری

برای کاهش فشار بیماری: آبیاری منظم اما بدون غرقابی، بهبود زهکش و استفاده از خاک سبک، فاصله‌گذاری برای گردش هوا، جمع‌آوری برگ‌های آلوده و ضدعفونی ابزار هرس توصیه می‌شود. در صورت بروز لکه‌برگی/آنتراکنوز، محلول‌پاشی قارچ‌کش‌های مجاز محافظتی یا سیستمیک به‌صورت تناوبی و بر اساس شرایط اقلیمی انجام شود. برای پوسیدگی ریشه، اصلاح زهکشی و استفاده از قارچ‌کش‌های اختصاصی خاکزاد طبق دستورالعمل می‌تواند مؤثر باشد.

نحوه تکثیر پوتریا هیپوگلاسا

تکثیر: تکثیر این گیاه به روش کاشت دانه میباشد .( اگرچه تکثیر این گیاه کار ساده ای نمیباشد.)

تولیدمثل طبیعی در زیستگاه

پوتریا هیپوگلاسا (Pouteria hypoglauca) در طبیعت عمدتاً از طریق تولیدمثل جنسی و تشکیل بذر تکثیر می‌شود. گل‌ها پس از گرده‌افشانی، میوه‌های گوشتی ایجاد می‌کنند و پراکنش بذر معمولاً با کمک جانوران میوه‌خوار انجام می‌گیرد؛ جانوران با خوردن میوه و دفع بذر در فاصله‌ای دورتر، شانس استقرار نهال را افزایش می‌دهند. جوانه‌زنی بیشتر در بسترهای نیمه‌سایه، خاک نسبتاً مرطوب و دارای مواد آلی رخ می‌دهد و تداوم رطوبت در هفته‌های نخست برای بقای گیاهچه حیاتی است.

تکثیر در خانه با بذر

برای تکثیر خانگی، بذرهای تازه را از میوه کاملاً رسیده جدا کرده و پالپ را پاک کنید. بذر را در بستر سبک و استریل (مثلاً کوکوپیت+پرلیت) در عمق کم بکارید و دما را گرم و یکنواخت نگه دارید. خشک شدن بستر در دوره جوانه‌زنی می‌تواند باعث کاهش شدید موفقیت شود؛ بنابراین رطوبت یکنواخت و نور غیرمستقیم توصیه می‌شود.

تکثیر رویشی در خانه

روش‌های رویشی شامل قلمه و پیوند است. قلمه‌های نیمه‌خشبی در محیط گرم و مرطوب، همراه با هورمون ریشه‌زایی، ممکن است ریشه‌دهی بدهند اما معمولاً نرخ موفقیت متغیر است. پیوند (مانند پیوند اسکنه یا جانبی) روی پایه‌های سازگارِ جنس Pouteria می‌تواند برای حفظ ویژگی‌های مادری مطمئن‌تر باشد.

هشدار - عوارض جانبی

پوتریا، درختی مقاوم بوده و بیماری خاصی آن را تهدید نمیکند.

پوتریا ویریدیس پوتریا اوکوکوی پوتریا کایمیتو کَنیستِل

آلوی جنگلی ساپودیلا ماساراندوبا پوتریا اوکوکوی