پوتریا بالاتا

دانستنیهای علمی

جایگاه رده‌بندی و تبارشناسی

گیاه Pouteria bullata از تیرهٔ Sapotaceae (ساپوتاسه) و در جنس Pouteria قرار می‌گیرد؛ جنسی بزرگ با پراکنش عمدتاً نئوتروپیکال که گونه‌های آن غالباً درختان همیشه‌سبز جنگلی هستند. ویژگی‌های عمومی ساپوتاسه شامل بافت‌های شیری‌رنگ (لاتکس) و برگ‌های چرمی است، هرچند بروز این صفات در میان گونه‌ها می‌تواند متغیر باشد.

نام‌شناسی و ویژگی نام گونه

پسوند گونه‌ای bullata در لاتین به معنی «تاول‌دار/برجسته و چین‌خورده» است و معمولاً به سطح برگ‌هایی اشاره دارد که بین رگبرگ‌ها حالت برجستگی یا موج‌دار پیدا می‌کنند. این نوع نام‌گذاری در گیاه‌شناسی اغلب بازتاب یک شاخص ریخت‌شناختی قابل مشاهده در شناسایی میدانی یا هرباریومی است.

منطقهٔ بومی و زیستگاه

Pouteria bullata یک گونهٔ بومی نواحی گرمسیری قارهٔ آمریکا (نئوتروپیک) گزارش می‌شود و در زیستگاه‌های جنگلی مرطوب و نیمه‌مرطوب رشد می‌کند. مانند بسیاری از گونه‌های پوتریا، حضور آن معمولاً با اقلیم گرم، رطوبت نسبتاً بالا و پوشش جنگلی پیوسته مرتبط است؛ زیستگاه‌هایی که در آن‌ها سایه‌پسندی نسبی نهال‌ها و سازگاری با خاک‌های جنگلی از عوامل مهم بقا به شمار می‌آید.

تاریخچهٔ مطالعه و اهمیت علمی

مطالعات رده‌بندی در ساپوتاسه به‌طور سنتی بر صفات ریختی (برگ، گل‌آذین و میوه) تکیه داشته و در دهه‌های اخیر با داده‌های مولکولی تکمیل شده است. جنس Pouteria از نظر حدود گونه‌ای و هم‌نامی‌ها (synonymy) چالش‌برانگیز است؛ بنابراین تعیین دقیق هویت گونه‌ها، معمولاً نیازمند بررسی نمونه‌های هرباریومی و گزارش‌های فلوریستی منطقه‌ای است.

خصوصیات - معرفی

شرایط نگهداری پوتریا بالاتا

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری خاک مورد نياز خاک های حاصلخیز و مرطوب

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

مقابله به آفات پوتریا بالاتا

آفات رایج Pouteria bullata و نشانه‌ها

در پوتریا بالاتا، آفات مکنده مانند شته‌ها، شپشک‌های آردآلود و سپردار و کنه‌های تارعنکبوتی می‌توانند باعث زردی برگ، پیچیدگی سرشاخه‌ها، ضعف عمومی و ترشح عسلک و رشد کپک دوده‌ای شوند. حضور لکه‌های نقره‌ای، تارهای ظریف و ریزش برگ معمولاً به کنه مرتبط است.

بیماری‌های مهم و علائم کلیدی

بیماری‌های قارچی مانند لکه‌برگی و آنتراکنوز با لکه‌های قهوه‌ای/سیاه، سوختگی حاشیه برگ و گاهی ریزش برگ یا آسیب به شاخه‌های جوان دیده می‌شوند. در شرایط زهکشی ضعیف، پوسیدگی ریشه (اُاومایست‌ها/قارچ‌های خاکزاد) با پژمردگی، توقف رشد و بوی نامطبوع خاک همراه است.

روش‌های مدیریت و مقابله

پیشگیری مهم‌ترین راهبرد است: تهویه مناسب تاج، پرهیز از آبیاری سنگین، و ضدعفونی ابزار هرس. برای آفات مکنده، شست‌وشوی برگ‌ها، هرس بخش‌های آلوده و استفاده از روغن‌های باغبانی یا صابون حشره‌کش (طبق برچسب) مؤثر است؛ در آلودگی شدید، حشره‌کش‌های سیستمیک مجاز با نظر کارشناس. برای بیماری‌های برگی، جمع‌آوری برگ‌های آلوده و محلول‌پاشی قارچ‌کش‌های مسی یا محافظتی در دوره‌های مرطوب توصیه می‌شود. برای پوسیدگی ریشه، اصلاح زهکشی و کاهش دفعات آبیاری ضروری است؛ در صورت نیاز از قارچ‌کش‌های اختصاصی خاکزاد طبق دستور استفاده شود.

نحوه تکثیر پوتریا بالاتا