این گیاه با نام علمی Picea glauca و نام مرسوم (White Spruce) که به فارسي صنوبر سفید (اسپروس سفید) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Pinaceae بومي بومی مناطق سرد آمریکای شمالی؛ از آلاسکا و سراسر کانادا تا شمال ایالات متحده، بهطور طبیعی در جنگلهای شمالی، مناطق کوهستانی سردسیر و دشتهای سرد رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا شنی خنک با زهکشی مناسب؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای فقیر؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6.5
دانستنیهای علمی
ردهبندی علمی
Picea glauca با نام فارسی صنوبر سفید (اسپروس سفید) در تیرهٔ Pinaceae (تیرهٔ کاج) و سردهٔ Picea قرار دارد. این گونه یکی از مهمترین صنوبرهای سوزنیبرگ نیمکرهٔ شمالی است و به دلیل گسترهٔ وسیع و اهمیت بومشناختی، در مطالعات جنگلداری و بومشناسی جنگل جایگاه ویژهای دارد.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
خاستگاه اصلی صنوبر سفید، شمال آمریکای سردسیر است؛ از آلاسکا و مناطق زیرقطبی کانادا تا شمال ایالات متحده. این گونه بخش گستردهای از کمربند تایگای آمریکای شمالی را شکل میدهد. پراکنش طولی و عرضی وسیع آن، Picea glauca را به یکی از گونههای شاخص برای بررسی سازگاری در برابر سرما و طول فصل رشد کوتاه تبدیل کرده است.
زیستگاه و شرایط اکولوژیک
زیستگاه غالب صنوبر سفید، جنگلهای مخروطیان سرد و مرطوب است. این گونه در خاکهای اسیدی تا خنثی، غالباً کمعمق و فقیر از نظر مواد غذایی رشد میکند و نسبت به دمای پایین و یخبندانهای طولانیمدت بسیار مقاوم است. توانایی رشد روی خاکهای یخزدهٔ دائمی (پرمافراست) و شیبهای سرد شمالی، آن را به گونهای کلیدی در تثبیت خاک و چرخهٔ مواد آلی در مناطق بورهال تبدیل کرده است.
تاریخچهٔ کشف و استفاده علمی
Picea glauca از سدهٔ هجدهم میلادی توسط گیاهشناسان اروپایی در سفرهای اکتشافی آمریکای شمالی توصیف شد. این گونه بهسرعت بهعنوان منبع مهم چوب، خمیر کاغذ و مطالعات ژنتیک جنگل معرفی شد. وجود تنوع ژنتیکی قابلتوجه در جمعیتهای طبیعی، باعث شده است که صنوبر سفید در برنامههای اصلاح نژاد برای بهبود رشد، مقاومت به سرما و آفات، و نیز مطالعهٔ پاسخ درختان به تغییرات اقلیمی، نقش مدل مهمی ایفا کند.
خصوصیات - معرفی
ساقه و تنه
تنهٔ Picea glauca راست، مخروطی و معمولا باریک است و در درختان بالغ به ارتفاع ۱۵ تا ۳۰ متر میرسد. فرم کلی درخت، هرمی و منظم با رأس نوکتیز است. پوست تنه در جوانی صاف و خاکستری متمایل به سبز است، اما با افزایش سن، پوستهپوسته، نازک و به رنگ خاکستری مایل به قهوهای در میآید. شاخهها حلقهوار و لایهلایه پیرامون تنه قرار میگیرند و ظاهری طبقهطبقه ایجاد میکنند.
شاخهها و جوانهها
شاخهها نازک، افقی تا کمی خمیده به سمت پایین و به خوبی منشعب هستند. جوانهها کوچک، تخممرغیشکل و به رنگ قهوهای روشن با فلسهای رزینیاند. انشعاب منظم شاخهها، ساختار متراکم و ولی در عین حال ظریف تاج را شکل میدهد. شاخههای جوان اغلب به رنگ زرد مایل به سبز یا قهوهای روشن دیده میشوند.
برگها (سوزنها)
برگها سوزنی، چهارگوش تا اندکی پهن، به طول تقریبی ۱ تا ۲ سانتیمتر و اندکی نوکتیز هستند. رنگ سوزنها سبز مایل به آبی تا سبز متمایل به نقرهای است و در برخی کلونها، درخشش سفید ـ نقرهای روی سطح دیده میشود. برگها به صورت منفرد و شعاعی پیرامون شاخه قرار میگیرند و تراکم زیادی ایجاد میکنند. بافت برگها سفت و نسبتاً شکننده است و در لمس، کمی زبر احساس میشوند.
مخروطهای نر و ماده
Picea glauca تکپایه است؛ مخروطهای نر و ماده روی یک درخت ولی در محلهای جداگانه تشکیل میشوند. مخروطهای نر کوچک، استوانهای کوتاه و اغلب به رنگ قرمز مایل به زرد تا ارغوانی در بهار ظاهر میشوند. مخروطهای ماده در ابتدا سبز تا مایل به قرمز بوده و پس از رسیدن، قهوهای روشن و آویزان میشوند. طول مخروطهای رسیده معمولاً ۳ تا ۶ سانتیمتر است و فلسها نازک، تخممرغی و کمی موجدار هستند.
شرایط نگهداری صنوبر سفید (اسپروس سفید)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی خشک
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی تا شنی خنک با زهکشی مناسب؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای فقیر؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6.5
|
شرایط کلی رویش صنوبر سفید (Picea glauca)
صنوبر سفید در اصل گونهای سردسیر و بومی مناطق شمالی آمریکای شمالی است. این گونه برای رشد پایدار به اقلیم خنک تا سرد و تابستانهای معتدل نیاز دارد. در مناطق معتدل ایران تنها در نواحی با تابستان نهچندان گرم و زمستان سرد، عملکرد خوبی خواهد داشت.
دما و تحمل سرما و گرما
این گونه تا حدود منفی ۳۰ درجه سانتیگراد را بهخوبی تحمل میکند و برای کاشت در ارتفاعات سرد مناسب است. گرمای شدید تابستان و دمای بالای ۳۰–۳۵ درجه همراه با خشکی هوا، موجب تنش، ریزش سوزنها و کاهش رشد میشود. کاشت در مکانهایی با نوسان دمایی ملایم و دور از بادهای داغ ارجح است.
رطوبت هوا و آبیاری
صنوبر سفید هوای نسبتاً مرطوب را ترجیح میدهد، هرچند نسبت به بسیاری از سوزنیبرگان تحمل خشکی بیشتری دارد. در شرایط باغ و فضای سبز، تأمین آبیاری منظم و عمیق، بهویژه در سالهای اولیه استقرار، برای توسعه ریشه بسیار مهم است. از غرقاب ماندگار خاک باید جلوگیری شود، زیرا موجب پوسیدگی ریشه خواهد شد.
نور و استقرار نوری
این گونه به نور کامل (آفتابدوست) گرایش دارد اما در مناطق گرمتر، دریافت کمی سایه ملایم در بعدازظهر مفید است. کمبود نور موجب بلندبالایی، کاهش تراکم شاخهها و رنگپریدگی سوزنها میشود. فاصله کاشت باید بهگونهای انتخاب شود که درختان در بلوغ، همچنان نور کافی دریافت کنند.
خاک و ویژگیهای بستر کاشت
صنوبر سفید خاکهای عمیق، نسبتاً مرطوب و با زهکش خوب را میپسندد. خاکهای شنی-لومی یا لومی رسی سبک، غنی از مواد آلی و با واکنش کمی اسیدی تا خنثی برای آن مناسباند. ایستابی آب، فشردگی خاک و شوری، از مهمترین عوامل محدودکننده رشد این گونه هستند. افزودن خاک برگ یا کمپوست به گودال کاشت به استقرار بهتر نهال کمک میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :