این گیاه با نام علمی Picea mariana و نام مرسوم (Black Spruce) که به فارسي صنوبر سیاه ناميده ميشود، گياهي از خانواده Pinaceae بومي بومی مناطق سردسیر آمریکای شمالی؛ کانادا، آلاسکا و شمال ایالات متحده، بهویژه در باتلاقها، جنگلهای شمالی و مناطق یخبندان دائمی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاکهای مرطوب تا خیس، اسیدی و فقیر از مواد غذایی؛ لومی تا پودهای (توربدار) با زهکشی ضعیف تا متوسط؛ pH اسیدی (حدود 4 تا 6)
دانستنیهای علمی
ردهبندی و خویشاوندی گیاهشناسی
Picea mariana که در فارسی اغلب با نام صنوبر سیاه شناخته میشود، به خانواده Pinaceae (کاجیان) و جنس Picea (صنوبرها) تعلق دارد. این گونه جزو مخروطداران سوزنیبرگ همیشهسبز و از نظر فیلوژنتیکی نزدیک به کاجها، نرادها و لاریکسها است. صنوبر سیاه یکی از گونههای شاخص سوزنیبرگان مخروطی نیمکره شمالی محسوب میشود.
گستره بومی و پراکنش جغرافیایی
صنوبر سیاه بومی آمریکای شمالی است و گستره آن عمدتاً در کانادا، آلاسکا و بخشهای شمالی ایالات متحده قرار دارد. رویشگاههای اصلی آن را تایگای سرد و نیمهقطبی تشکیل میدهند. این گونه، مرز جنگلهای نواحی زیرقطبی را در بسیاری از مناطق کانادا مشخص میکند و از این رو، در نقشههای زیستجغرافیایی بهعنوان درخت شاخص کمربند جنگلهای شمالی شناخته میشود.
زیستگاه و بومشناسی
Picea mariana بهطور معمول در خاکهای باتلاقی، توربزارها، و اراضی مرطوب و فقیر از نظر مواد غذایی رشد میکند. توانایی آن در تحمل آبگرفتگی طولانی، سرماهای شدید و فصل رویشی کوتاه، این گونه را به درختی کلیدی در اکوسیستمهای شمالی تبدیل کرده است. این گونه با آتشسوزیهای جنگلی سازگار است و بذرهای آن در مخروطهای نیمهسراتینی ذخیره شده و پس از آتش آزاد میشوند.
تاریخچه استفاده و اهمیت علمی
بومیان آمریکای شمالی از صنوبر سیاه برای ساخت داروهای سنتی، قایقها، و مصالح سبک استفاده میکردند. با گسترش صنایع چوب و خمیرکاغذ در سدههای نوزدهم و بیستم، این گونه به یکی از مهمترین منابع چوب صنعتی در جنگلهای شمالی بدل شد. پژوهشهای دیرینهگردهشناسی نشان دادهاند که Picea mariana پس از آخرین عصر یخبندان از پناهگاههای جنوبی به سمت شمال گسترش یافته و در شکلگیری سیمای کنونی تایگا نقش اساسی داشته است.
خصوصیات - معرفی
ساقه و تنه
صنوبر سیاه (Picea mariana) درختی سوزنیبرگ و همیشهسبز است که معمولاً قامتی بین ۵ تا ۱۵ متر دارد و در شرایط ایدهآل تا حدود ۲۰ متر نیز میرسد. تنه باریک و راست بوده و اغلب اندکی خمیدگی یا پیچخوردگی نشان میدهد. پوست تنه درختان جوان نازک و خاکستری مایل به قهوهای است، اما با افزایش سن ضخیمتر و فلسفلس میشود و رنگ قهوهای تیره تا تقریباً سیاه پیدا میکند. ظاهر تیره و فلسدار پوست، یکی از ویژگیهای تشخیصی مهم صنوبر سیاه است.
شاخهها و تاج درخت
تاج درخت باریک، مخروطی و فشرده است و شاخهها عمدتاً بهصورت افقی یا کمی آویزان رشد میکنند. شاخههای پایینی گاهی تا سطح زمین ادامه مییابند و به درخت ظاهری متراکم و استوانهای میدهند. شاخههای جوان نازک، شکننده و به رنگ قهوهای مایل به قرمز یا خاکستری بوده و اغلب پوشیده از کرکهای ریز هستند.
برگها (سوزنها)
برگها سوزنی، چهارگوش و نسبتاً کوتاهاند و طول آنها معمولاً بین ۶ تا ۱۲ میلیمتر است. رنگ برگها سبز تیره با تهمایه آبی یا خاکستری است و سطح آنها دارای نوارهای روزنهای کمرنگ میباشد. سوزنها بهطور منفرد و به شکل شعاعی بر روی شاخهها قرار گرفتهاند. نوک برگها تیز و کمی سخت است، اما در مقایسه با برخی صنوبرهای دیگر کمتر خشن و آزاردهنده است.
مخروطها (شبه گلها)
مخروطهای ماده کوچک، تخممرغی تا استوانهای، با طول حدود ۲ تا ۴ سانتیمتر هستند. در ابتدا به رنگ بنفش تیره یا مایل به قرمز دیده میشوند و پس از رسیدن، قهوهای تیره میگردند. فلسهای مخروط نازک، گرد تا کمی دندانهدار بوده و بهطور نسبی باز میمانند. مخروطها اغلب سالها بر روی شاخه باقی میمانند و ظاهری خالخالی به تاج درخت میدهند. اندازه کوچک و ماندگاری طولانی مخروطها از ویژگیهای بارز صنوبر سیاه است.
شرایط نگهداری صنوبر سیاه
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی خشک
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای مرطوب تا خیس، اسیدی و فقیر از مواد غذایی؛ لومی تا پودهای (توربدار) با زهکشی ضعیف تا متوسط؛ pH اسیدی (حدود 4 تا 6)
|
معرفی کلی شرایط محیطی صنوبر ماری (Picea mariana)
صنوبر ماری گونهای سوزنیبرگ از مناطق سرد و مرطوب شمال آمریکای شمالی است. این گونه به خوبی با اقلیمهای سرد، خاکهای فقیر و رطوبت بالا سازگار شده است و برای الگوبرداری در جنگلکاری مناطق سردسیر بسیار مناسب است.
دما و شرایط حرارتی
Picea mariana به زمستانهای طولانی و سرد، با دمای زیر صفر تا حدود منفی ۳۰ درجه سانتیگراد، مقاوم است. بهترین رشد در تابستانهای خنک تا ملایم، با میانگین ۱۰ تا ۲۰ درجه سانتیگراد رخ میدهد. گرمای طولانیمدت بالاتر از ۲۵–۲۸ درجه، همراه با خشکی، باعث تنش و کاهش رشد میشود.
رطوبت و نیاز آبی
صنوبر ماری گونهای رطوبتدوست است و بهطور طبیعی در باتلاقها، حاشیه تالابها و خاکهای اشباع از آب دیده میشود. حفظ رطوبت یکنواخت خاک، بدون نوسانهای شدید خشکی و غرقابی، برای رشد نهالها حیاتی است. در مناطق کاشت، بارندگی سالانه بالا یا آبیاری منظم سبک توصیه میشود.
نور و شدت تابش
این گونه از نظر اکولوژیک نیمسایهپسند تا آفتابدوست است. در مراحل اولیه رشد، سایه ملایم از تابش شدید ظهر محافظت میکند؛ اما درختان بالغ در رویشگاههای طبیعی اغلب در نور کامل آفتاب رشد میکنند. نور ناکافی باعث باریک شدن تاج و کاهش تراکم سوزنها میشود.
خاک، اسیدیته و زهکش
Picea mariana در خاکهای اسیدی (pH حدود ۴ تا ۵٫۵)، توربدار، آلی و حتی خاکهای فقیر از نظر مواد غذایی بهخوبی رشد میکند. وجود ماده آلی فراوان، رطوبت بالا و زهکش کند تا متوسط برای این گونه ایدهآل است. از خاکهای آهکی و سنگین با تجمع نمک باید پرهیز شود؛ بهویژه در کشت زراعی، افزودن پیتماس و مالچ آلی به حفظ اسیدیته و رطوبت کمک میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :