نام لاتين
native gooseberry
دانستنیهای علمی
ردهبندی و خویشاوندی
Physalis minima از تیرهٔ Solanaceae (شببویان) است که شامل گوجهفرنگی، سیبزمینی و توتون نیز میشود. این گونه در جنس Physalis قرار دارد که بهخاطر پوشش چرمی یا کاغذی میوه شناخته میشود. نام علمی پذیرفتهشده آن Physalis minima L. است و در منابع قدیمی با نامهایی مانند Physalis micrantha نیز ذکر شده است.
منطقه بومی و گسترش جغرافیایی
خاستگاه اصلی Physalis minima احتمالاً نواحی گرمسیری و نیمهگرمسیری آسیا است، اما امروزه در آفریقا، استرالیا و آمریکای استوایی نیز بهصورت خودرو رشد میکند. این گیاه بهدلیل تولید بذر فراوان و تحمل بالا به شرایط متغیر، در بسیاری از کشورها بهعنوان گونهای مهاجر یا علفهرز شناخته میشود.
زیستگاه و بومشناسی
Physalis minima معمولاً در حاشیه مزارع، زمینهای بایر، باغها و کنار راهها میروید. این گونه خاکهای نسبتاً فقیر، با زهکش مناسب و نور کامل خورشید را ترجیح میدهد. چرخه زندگی آن غالباً یکساله است و در زیستگاههای کشاورزی میتواند بهسرعت کلونیهای متراکم تشکیل دهد.
تاریخچه استفاده و مطالعه
در طب سنتی جنوب و جنوبشرق آسیا، Physalis minima سابقهای طولانی بهعنوان گیاه دارویی دارد، هرچند بررسیهای فارماکولوژیک و سمیتشناسی آن هنوز کامل نیست. پژوهشهای معاصر بر روی متابولیتهای ثانویه مانند فلاونوئیدها و ویتانولیدها متمرکز شده است.
![انگور فرنگی محلی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل
خاک مورد نياز
خاک های به خوبی آبیاری شده
|
گیاه "انگور فرنگی محلی" گیاهی علفی و چندساله از خانواده بادمجانیان (Solanaceae) است که بومی جنوب شرقی آسیا و شمال استرالیا است. این گیاه در نواحی حاره ای معمولاً به صورت گیاهی یکساله مشاهده می شود.
این گیاه کند رشد بوده و گیاهان بالغ حدود 20 تا 50 سانتیمتر ارتفاع خواهند داشت.
برگ ها نرم و بدون کرک، دمبرگ دار (دارای دمبرگی به طول 4.1 سانتیمتر)، تخم مرغی شکل تا قلبی شکل، دارای حاشیه ای یکپارچه یا دندانه دار و به طول 2.5 تا 12 سانتیمتر می باشند. سطح رویی برگ ها به رنگ سبز تیره و سطح زیرین آنها به رنگ سبز روشن است.
گل ها به صورت منفرد و به رنگ کِرِم تا میال به کِرِم مایل به زرد هستند. این گل ها هرمافرودیت (داشتن اندام های جنسی نر و ماده روی یک گل) بوده و گرده افشانی آنها توسط حشرات صورت می گیرد. گل ها دارای پنج گلبرگ جامی شکل هستند.
میوه ها گِرد، سته ای، براق، به صورت کپسولی، به قطر 1.5 سانتیمتر و به رنگ مایل به زرد و خوراکی بوده و دارای پوششی نازک و کاغذی به رنگ سبز مایل به زرد است که این پوشش پس از رسیدن کامل میوه، به رنگ قهوه ای تغییر یافته و به راحتی از میوه جدا می شود. این میوه ها سرشاز از ویتامین ث است. پوشش کاغذی یا کالیکس میوه ها سمی بوده و نباید به مصرف خوراکی برسد.
بذر آن گرد یا کروی و وزن صد دانه ی آن 113 میلیگرم می باشد.
گل ها در طول ماه های مارچ – آوریل تشکیل شده و گلدهی گاهی تا پایان نوامبر نیز ادامه می یابد. میوه دهی نیز از اواسط آگست آغاز شده و تا اواخر نوامبر ادامه می یابد.
![native gooseberry]()
شرایط محیط رشد
انگور فرنگی محلی نسبت به سرما مقاوم نیست ولی تاحدودی در اکثر نواحی جهان می تواند به صورت یکساله رشد کند.
این گیاه به آفتاب کامل و آبیاری منظم نیاز دارد.
معمولآً در اکثر خاک ها می تواند رشد کند به شرطی که خاک به خوبی آبیاری شده و مرطوب باشد.
![Physalis minima]()
مقابله به آفات انگور فرنگی محلی
آفات رایج Physalis minima
در Physalis minima (انگور فرنگی محلی) آفات عمومی تیره سولاناسه بیشتر دیده میشوند. شتهها (Aphids) با مکیدن شیره گیاهی باعث بدشکلی برگ و انتقال ویروسها میشوند؛ کنترل با حذف علفهای هرز میزبان، آبشویی برگها، و در صورت نیاز صابون حشرهکش/روغن ولک. سفیدبالک (Whitefly) و تریپس نیز با ایجاد ضعف عمومی و لکههای نقرهای خسارت میزنند؛ کنترل با تله زرد چسبنده، افزایش تهویه، و رهاسازی دشمنان طبیعی (مانند کفشدوزکها و بالتوریها). کنترل شیمیایی فقط در طغیان و با رعایت برچسب سم، دوره کارنس و تناوب سموم توصیه میشود.
امراض مهم و مدیریت
پوسیدگی ریشه و طوقه (مانند Pythium/Phytophthora) در خاکهای سنگین و آبیاری زیاد رخ میدهد و باعث پژمردگی ناگهانی میشود؛ پیشگیری با زهکشی مناسب، آبیاری منظم و کمحجم، و استفاده از بستر سبک. لکهبرگیهای قارچی (مانند Alternaria/Cercospora) با لکههای قهوهای و ریزش برگ همراهاند؛ کنترل با حذف برگهای آلوده، کاهش خیسماندن شاخوبرگ (آبیاری قطرهای)، و در صورت ضرورت قارچکشهای حفاظتی مجاز. ویروسهای موزاییک (مثل TMV/CMV) با موزاییک و کوتولگی دیده میشوند؛ درمان ندارند و باید بوتههای آلوده حذف شوند و بهداشت ابزار و کنترل شتهها انجام گیرد. بهداشت مزرعه، تناوب کشت و مدیریت رطوبت، مؤثرترین راه کاهش خسارت آفات و امراض این گیاه است.
![انگور فرنگی محلی]()
نحوه تکثیر انگور فرنگی محلی
ازدیاد انگور فرنگی محلی از طریق کشت بذرهای آن صورت می گیرد. این بذرها معمولاً در طول یک تا هشت هفته پس از کشت، جوانه خواهند زد.
بذرها در بهار و پس از رفع خطر سرما در گلخانه های گرم کشت می شوند.
دمای خاک برای جوانه زنی بذر باید بالا و حدود 70 تا 85 درجه فارنهایت باشد. در صورت پایین بودن دمای خاک (دمای کمتر از 60 تا 65 درجه فارنهایت)، حتی در شب، جوانه زمین بذرها به تأخیر افتاده یا حتی متوقف می گردد. خاک هایی با دماهای بسیار بالا (دمای بالاتر از 95 درجه فارنهایت) نیز می تواند جوانه زنی بذرها را متوقف نماید.
همچنین با استفاده از تقسیم بوته در بهار یا تهیه ی قلمه در اوایل تابستان نیز می توان این گیاه را تکثیر نمود.
میوه های انگور فرنگی محلی در صورت رسیدن کامل، طعمی مشابه و بینابین گوجه فرنگی و گیلاس داشته و به مصرف خوراکی می رسند. همچنین این میوه ها سرشار از ویتامین ث است.
این میوه ها به صورت تازه یا خام و یا به صورت پخته مانند بسیاری از سبزی ها به مصرف خوراکی می رسند.
در مورد مصرف دارویی آن نیز، در تحقیقاتی که بر روی موش ها صورت پذیرفت، مشخص شد که عصاره ی تمام اندام های این گیاه خاصیت کاهندگی درد از خود نشان داده است.
همچنین خواص ضد سرطانی این گیاه نیز به اثبات رسیده است.
میوه ها همچنین دارای خواص اشتهاآور، ادرار آور، ملین (ضد یبوست) و مقوی هستند.
عصاره برگ های این گیاه در مخلوط با روغن خردل و آب برای درمان گوش درد مورد استفاده قرار می گیرد.
میوه ها حاوی 6 درصد قند، 2.7 درصد پروتئین، 1.2 درصد خاکستر، 0.108 درصد فسفر، 0.613 درصد پتاسیم، 0.024 درصد کلسیم، 0.056 درصد منیزیم، 0.006 درصد آهن، 0.6 درصد تانن و 0.5 درصد پکتین است. همچنین این میوه ها سرشار از ویتامین C بوده و در هر صد گرم از آب میوه، حدود 24.5 میلیگرم ویتامین C وجود دارد.