اوسیموم سانکتوم

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Ocimum sanctum با نام علمی پذیرفته‌شده‌ی رایج Ocimum tenuiflorum نیز شناخته می‌شود و در خانواده‌ی نعناعیان (Lamiaceae) قرار دارد. این خانواده با ساقه‌های چهارگوش، برگ‌های معطر و گل‌آذین‌های سنبله‌مانند در بسیاری از گونه‌ها شناخته می‌شود. جنس Ocimum شامل ریحان‌هاست و با تنوع بالای شیمیایی اسانس‌ها (مانند اوژنول) اهمیت گیاه‌شناسی و فیتوشیمیایی دارد.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

این گونه به‌طور عمده بومی شبه‌قاره هند (به‌ویژه هند و نپال) دانسته می‌شود و سپس در بخش‌هایی از آسیای جنوب‌شرقی گسترش یافته است. امروزه به دلیل کشت گسترده، در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری دیگر نیز یافت می‌شود و گاهی به صورت گیاه زینتی یا دارویی در باغ‌ها و حاشیه سکونتگاه‌ها حضور دارد.

زیستگاه و بوم‌شناسی

Ocimum sanctum معمولاً در زیستگاه‌های باز با نور کافی رشد می‌کند و به خاک‌های با زهکشی مناسب سازگار است. گرما و تابش مناسب رشد رویشی و تولید متابولیت‌های ثانویه را تقویت می‌کند. این گیاه اغلب در زمین‌های زراعی کوچک، حاشیه مزارع و باغچه‌ها مشاهده می‌شود و به عنوان گونه‌ای سازگار با شرایط انسانی‌سازی‌شده شناخته می‌گردد.

تاریخچه و اهمیت علمی

این گونه در متون سنتی جنوب آسیا سابقه طولانی دارد و از دیدگاه علمی، به سبب تنوع ترکیبات اسانسی و تفاوت شیمی‌تیپ‌ها موضوع پژوهش‌های فراوان در رده‌بندی درون‌گونه‌ای، فیزیولوژی تنش و اکولوژی شیمیایی بوده است. همچنین هم‌نامی تاریخی آن (sanctum) بازتاب جایگاه فرهنگی است، در حالی‌که مطالعات نوین بیشتر بر شواهد ریخت‌شناسی و مولکولی برای تثبیت نام Ocimum tenuiflorum تکیه دارند.

خصوصیات - معرفی

شرایط نگهداری اوسیموم سانکتوم

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز نواحی گرمسیری خاک مورد نياز خاک هایی با بافت متوسط یا خاک های لوم شنی با مقادیر فراوان ترکیبات هوموسی

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

مقابله به آفات اوسیموم سانکتوم

آفات رایج اوسیموم سانکتوم

شته‌ها از مهم‌ترین آفات اوسیموم سانکتوم هستند که با مکیدن شیره سلولی سبب پیچیدگی و زردی برگ‌ها می‌شوند. کنه‌های تارعنکبوتی در هوای گرم و خشک، لکه‌های زرد ریز و تار نازک روی سطح زیرین برگ ایجاد می‌کنند. سفیدبالک‌ها نیز با تولید عسلک، سطح برگ را چسبناک کرده و زمینه رشد کپک دوده‌ای را فراهم می‌کنند.

روش‌های کنترل آفات

اولین گام، بازدید منظم و حذف دستی برگ‌ها و شاخه‌های شدیداً آلوده است. برای کنترل بیولوژیک، رهاسازی کفشدوزک و بالتوری می‌تواند جمعیت شته‌ها را کاهش دهد. محلول‌پاشی با صابون حشره‌کش یا روغن ولک رقیق‌شده در صبح زود، روی شته، کنه و سفیدبالک مؤثر است. از حشره‌کش‌های شیمیایی فقط در آلودگی‌های شدید و با رعایت دوره کارنس مصرف خوراکی استفاده شود.

بیماری‌ها و مبارزه با آن‌ها

مرطوب‌ماندن طولانی برگ‌ها موجب بروز لکه‌برگی قارچی و پوسیدگی طوقه می‌شود. تنظیم آبیاری، زهکش مناسب و پرهیز از خیس کردن برگ‌ها، مهم‌ترین راه پیشگیری است. در صورت مشاهده لکه‌های قهوه‌ای با حاشیه زرد، برگ‌های بیمار حذف و از قارچ‌کش‌های مسی یا بیولوژیک طبق دستور استفاده گردد.

نحوه تکثیر اوسیموم سانکتوم