نام علمي
Ziziphora clinopodioides
دانستنیهای علمی
جایگاه ردهبندی و خانواده
گیاه Ziziphora clinopodioides با نام فارسی کاکوتی کوهی در خانواده نعناعیان (Lamiaceae) قرار میگیرد؛ خانوادهای شناختهشده به دلیل ساقههای چهارگوش، برگهای متقابل و گلهای دو لبه. این گونه در سردهٔ Ziziphora جای میگیرد که از نظر ریختشناسی با گیاهان معطر کوهستانی این خانواده همپوشانی ویژگی دارد.
نامشناسی و تاریخچهٔ علمی
نام سردهٔ Ziziphora در متون گیاهشناسی کلاسیک برای گروهی از نعناعیان کوچکجثه و معطر بهکار رفته است. صفت گونهای clinopodioides به معنای «شبیه Clinopodium» است و به شباهت ظاهری این گیاه با برخی اعضای آن سرده اشاره دارد. ثبت و توصیف گونه بر پایهٔ معیارهای ریختشناختی مانند آرایش گلآذین، شکل کاسهٔ گل و کرکپوشی اندامها انجام شده است؛ معیارهایی که در طبقهبندی نعناعیان اهمیت کلیدی دارند.
منطقهٔ بومی و پراکنش جغرافیایی
این گونه عمدتاً متعلق به پهنهٔ ایران–تورانی است و در بخشهایی از فلات ایران و نواحی پیرامونی در آسیای جنوبغربی تا مرکزی گزارش میشود. حضور آن معمولاً با کمربندهای کوهستانی و اقلیمهای نیمهخشک تا معتدلِ کوهپایهای همخوان است.
زیستگاه و ویژگیهای بومشناختی
زیستگاه شاخص کاکوتی کوهی دامنهها و ارتفاعات سنگلاخی، مراتع کوهستانی، شیبهای آفتابگیر و خاکهای کمعمق با زهکشی خوب است. این گونه اغلب در جوامع گیاهی باز رشد میکند و با شرایط کمآبی فصلی سازگار است؛ ویژگیای که در بسیاری از نعناعیان کوهستانی دیده میشود.
![کاکوتی کوهی]()
خصوصیات - معرفی
گیاه "کاکوتی کوهی" گیاهی چندساله به ارتفاع 10 تا 40 سانتیمتر است که قسمت پایین ساقه کمی چوبی است.
برگ های آن پوشیده از کرک و گل های آن کوچک، سفید و پوشیده از کرک است. برگ ها تخم مرغی یا بیضی کشیده و یا سرنیزه ای است.
کاسه گل در این گیاه مخملی یا کرکدار است. گلبرگ ها به رنگ سفید و اندکی از طول کاسه بلندتر می باشند.
![Blue mint bush]()
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
نواحی نیمه گرمسیری تا معتدل
خاک مورد نیاز
خاک هایی با زهکشی مناسب و حاصلخیز
کاکوتی کوهی به نور زیاد و مکان های آفتابی نیاز دارد. خاک آن باید از زهکشی مناسبی برخوردار باشد. همچنین به آبیاری منظم و خاک های مرطوب نیاز دارد. و در خاک های حاصلخیز نیز دارای رشد بهتری خواهد بود.
![Ziziphora clinopodioides]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
از اندام هوایی این گیاه، برگ ها و گل آذین در مراحل گلدهی برای مصارف دارویی استفاده می گردد. و از این اندام جمع آوری شده نیز، هم به صورت پودر و هم به صورت عرق استفاده می کنند.
این گیاه برای معالجه تیفوس، تقویت معده و رفع درد و ناراحتی های آن به کار می رود.
ترکیبات اصلی اسانس این گونه عبارتست از پولکون، نئومنتول، 5- متیل 3- سیکلو هگزان، لیمونن و سینئول.
![کاکوتی کوهی - معرفی و خواص گیاهان دارویی]()
نحوه تکثیر کاکوتی کوهی
ازدیاد این گیاه از طریق کشت بذرهای آن و به صورت مستیقم در زمین اصلی و غیرمستقیم در خزانه و تهیه و انتقال نشا صورت می گیرد.