کاکوتی سرسان؛ گیاه معطر کوهی با طعم ادویه‌ای و کاربرد دمنوش

نویسنده: شیما حسن زاده
تاریخ انتشار: 1400/04/13
کاکوتی سرسان؛ گیاه معطر کوهی با طعم ادویه‌ای و کاربرد دمنوش
Ziziphora capitata (کاکوتی سرسان؛ نام‌های رایج: کاکوتی/کاکوتی کوهی در ایران و در منابع انگلیسی Mountain mint یا Ziziphora) گیاهی علفی و معطر از تیره نعناعیان است. این گونه معمولاً یک‌ساله تا کوتاه‌عمر، با ساقه‌های باریک و منشعب، برگ‌های کوچک مقابل، باریک تا نیزه‌ای و پوشیده از کرک‌های ریز و غدد اسانس‌دار بوده و گل‌ها به رنگ بنفش-ارغوانی در گل‌آذین‌های متراکم کپه‌ای (capitate) در انتهای شاخه‌ها تجمع می‌یابند. Z. capitata بومی نواحی غرب و مرکز آسیا و از جمله ایران است و در زیستگاه‌های باز کوهستانی و نیمه‌خشک، دامنه‌ها و مراتع سنگلاخی تا خاک‌های سبک و کم‌عمق مشاهده می‌شود. این گیاه به نور کامل، زهکشی مناسب و تحمل خشکی سازگار بوده و در ارتفاعات میانی تا بلند بهتر رشد می‌کند.

Nargil_Ziziohora capitata
نام علمي
Ziziohora capitata
نام لاتين
خانواده (تيره)

خصوصیات - معرفی

این گیاه عموما علفی با ساقه های ایستاده می باشد. دارای ساقه های چهارگوش می باشد که از قاعده ساقه آنها غالبا ساقه فرعی منشا می گیرد که حالت خزنده در سطح زمین پیدا می کنند. برگها متقابل و ساده هستند. ظاهر گل ها به علت فشرده بودن به صورت کاپیتول به نظر می رسند. 

شرایط محیط رشد

دمای مورد نیاز
دمای مورد نیاز کاکوتی سرسان
22-25 درجه سانتیگراد
آبیاری و رطوبت
رطوبت مورد نیاز کاکوتی سرسان
کمی خشک
نور مورد نیاز
نور مورد نیاز گیاه کاکوتی سرسان
زیاد
خاک مورد نیاز
خاک مورد نیاز کاکوتی سرسان
مکان های صخره ای


زیستگاه و دمای مناسب

کاکوتی سرسان (Ziziohora capitata) به‌طور طبیعی در نواحی کوهستانی و نیمه‌خشک رشد می‌کند. بهترین بازه دمایی برای رشد فعال گیاه معمولاً ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است. در دوره استقرار، از گرمای شدید و طولانی‌مدت (بیش از ۳۵ درجه) باید پرهیز شود. در بسیاری از رویشگاه‌ها، گیاه سرمای زمستان را به‌صورت بذر یا اندام‌های کوتاه‌عمر تحمل می‌کند؛ اما یخبندان‌های شدید برای بوته‌های جوان می‌تواند آسیب‌زا باشد.


نور و تهویه

نور کامل خورشید (حداقل ۶ تا ۸ ساعت تابش مستقیم) برای تولید اسانس و رشد متراکم ضروری است. در سایه یا نور کم، ساقه‌ها بلند و ضعیف شده و عطر گیاه کاهش می‌یابد. جریان هوای ملایم و تهویه مناسب نیز برای کاهش بیماری‌های قارچی و بهبود کیفیت اندام هوایی اهمیت دارد.


رطوبت و آبیاری

این گیاه به رطوبت بالا حساس است و در شرایط مرطوب، احتمال پوسیدگی ریشه افزایش می‌یابد. آبیاری باید عمیق اما با فواصل بیشتر و فقط پس از خشک شدن لایه سطحی خاک انجام شود. در خاک‌های سنگین یا آب‌مانده، کشت توصیه نمی‌شود. در دوره گلدهی، رطوبت متعادل بدون خیس‌ماندن مداوم خاک، کیفیت را بهبود می‌دهد.


خاک، pH و تغذیه

خاک‌های سبک تا متوسط با زهکشی عالی (شنی-لومی یا لومی-سنگریزه‌ای) بهترین گزینه‌اند. pH مناسب معمولاً ۶٫۵ تا ۸ است. افزودن مقدار کم کمپوست کاملاً پوسیده می‌تواند استقرار را بهتر کند، اما کوددهی نیتروژنه زیاد باعث رشد رویشی افراطی و کاهش عطر می‌شود. زهکشی، کلیدی‌ترین عامل موفقیت در کشت این گیاه است.

Ziziohora capitata

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

همه بخش های هوایی و دانه های گیاه کاکوتی مورد استفاده دارویی قرار می گیرد، ودر خشک شده این گیاه به دلیل طعم مطبوع، عطر و رایحه فراوان به عنوان ادویه و معطر کننده در مواد غذایی استفاده می شود. دم کرده و جوشانده این گیاه برای درمان تپش قلب، دل درد، به عنوان ضد کرم در درمان کرمک در کودکان استفاده می شود. به عنوان ضد نفخ، ضد عفونی کننده و التیام دهنده زخم ها کاربرد دارد. آرامبخش، خلط آور، مقوی معده و رفع امراض معده، دفع شپش از بدن با استعمال خارجی می باشد. گزارش شده است که این گیاه اختلالات قلبی، افسردگی، اسهال، سرفه، میگرن و تب را رفع می کند.

کاکوتی سرسان - معرفی گیاهان بومی ایران

نحوه تکثیر کاکوتی سرسان

تکثیر با بذر انجام می شود.


ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره نعناعیان و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4 از ۵، بر اساس 2 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید