سالویای بنفش

دانستنیهای علمی

Salvia verticillata گیاهی چندساله و علفی است در خانواده نعنائیان (Lamiaceae) بومی دامنه وسیعی از مناطق اروپای مرکزی تا غرب آسیا است و اکنون در آمریکا و اروپای شمالی اهلی شده است. این گیاه اولین بار توسط Carolus Linnaeus در سال 1753 شناسایی شد.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز خیلی زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز دامنه وسیعی از خاکها با زهکش مناسب خاک مورد نياز 17

برگهای این گیاه کرکدار است. گل آذین به صورت انتهایی و به رنگ سبز لیمویی و ارغوانی است. فصل گلدهی این گیاه از ژوئن تا سپتامبر می باشد.

ریخت‌شناسی کلی

Salvia verticillata (سالویای بنفش) گیاهی علفی و چندساله از تیره نعنائیان است که معمولاً به صورت توده‌ای رشد می‌کند. پوشش کرکی روی اندام‌های هوایی از ویژگی‌های شاخص این گونه است و به گیاه ظاهری خاکستری-سبز می‌دهد.

ساقه

ساقه‌ها راست تا کمی خمیده، چهارگوش و نسبتاً منشعب‌اند؛ بافت آن‌ها اغلب زبر و کرک‌دار است. ارتفاع ساقه بسته به شرایط رویش می‌تواند از حدود ۳۰ تا نزدیک ۸۰ سانتی‌متر تغییر کند. زاویه‌دار بودن ساقه و کرک‌های ریز، به تشخیص آن در میان گیاهان مشابه کمک می‌کند.

برگ

برگ‌ها عمدتاً متقابل، دارای دمبرگ و پهنک بیضی تا قلبی‌شکل هستند. لبه برگ‌ها دندانه‌دار و سطح برگ معمولاً چین‌خورده (rugose) و کرک‌دار است. رنگ برگ سبز تا سبزِ متمایل به خاکستری بوده و رگبرگ‌های برجسته، به‌خصوص در سطح زیرین، نمایان‌تر است.

گل‌آذین و گل

گل‌ها به صورت چرخه‌های نزدیک به هم (ورتسیلاستر) روی محور گل‌آذین قرار می‌گیرند و به همین دلیل، گل‌آذین حالتی خوشه‌مانند و متراکم پیدا می‌کند. جام گل دو لبه و معمولاً بنفش تا بنفش-آبی است؛ کاسه گل لوله‌ای و کرک‌دار بوده و پس از گل‌دهی نیز پایا می‌ماند. تراکم چرخه‌های گل و رنگ بنفشِ پررنگ، مهم‌ترین ویژگی زینتی این گونه است.

میوه و بذر

پس از گرده‌افشانی، میوه به چهار فندقه کوچک تقسیم می‌شود. فندقه‌ها ریز، نسبتاً صاف و قهوه‌ای تیره تا سیاه‌اند و درون کاسه باقی می‌مانند.

شرایط محیط رشد

این گیاه به خشکی و خاکهای کم عمق مقاوم است. سالویای بنفش به سایه هم مقاوم است ولی بهترین تولید گل و عملکرد را در آفتاب کامل دارد. خاکهای مرطوب و با زهکش کم باعث مرگ گیاه می شود. سالویای بنفش به خاکهای قلیایی مقاوم است. سالویای بنفش گیاهی است مدیترانه‌ای که در طول رویش به گرما و هوای خشک نیاز دارد. مقاومت آن در برابر گرما زیاد است. این گیاه در زمستان در دمای پایین تر از ۱۵- درجه سانتیگراد دچار سرمازدگی شده و طی ۶-۵ روز خشک می‌شود. هوای گرم وخاکهایی با بافت متوسط که حاوی مقادیر مناسبی ترکیبات کلسیم باشند برای آن مناسب است و در افزایش مواد موثره نقش زیادی دارد. خاکهای شنی و فقیر از عناصر غذایی، مناطق سرد و رطوبت فراوان از عوامل محدود کننده رشد این گیاه هستند. در صورت برداشتن گلهای خشک شده دوره گلدهی افزایش می یابد.

مقابله به آفات سالویای بنفش

آفات عمده این گیاه شته، عنکبوتها و شپشک آردی است. بیماری های عمده این گیاه نیز لکه برگی، کپک پودری ، پوسیدگی ساقه و زنگ است.

نحوه تکثیر سالویای بنفش

سالویای بنفش را می توان توسط بذر یا از طریق رویشی تکثیر نمود. کشت توسط بذر به دو روش مستقیم و غیر مستقیم انجام می گیرد. در کشت مستقیم بذور را در زمان مناسب در ردیفهایی به فاصله 60 تا 70 سانتی متر کشت می نمایند. عمق بذر در هنگام کشت باید 3 تا 4 سانتی متر باشد. در کشت غیر مستقیم بذور را در خزانه هوای آزاد که بستر آن برای کشت سالویای بنفش آماده شده است، کشت می نمایند. با آبیاری منظم سطح خزانه و وجین علف های هرز محیط آن، نشاء ها را در فصل پائیز که ارتفاع آنها به 15 تا 20 سانتی متر می رسد به زمین اصلی منتقل می کنند.

تکثیر از طریق تقسیم بوته نیز صورت می گیرد. در این روش بوته هایی را که 3 تا 4 سال از عمر آنها می گذرد از زمین خارج می کنند. هر یک از بوته ها را به 3 تا 4 قطعه تقسیم و سپس آنها را در زمین اصلی کشت می نمایند.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

تریبات عمده این گیاه شامل اسانس، مواد تلخ و دی ترپن، فلاونوئید، اسیدهای فنولیک و تانن می شود. یکی از خواص این گیاه خاصیت آنتی اکسیدانتی آن است. در مطالعه ای نشان داده شد که عصاره الکلی این گیاه فعالیت ضد تشنجی بر روی موشهایی داشت که دچار شوکهای الکتریکی شده بودند. در همین مطالعه نشان داده شد که این گیاه خاصیت ضد افسردگی نسبت به نمونه های شاهد دارد.

در یک تحقیق اثر عصاره اتانولی این گیاه بر روی دیابت مورد بررسی قرار گرفت و نشان داده شد که بعد از 14 روز از مصرف این عصاره میزان گلوکز در سرم موشها، کلسترول کل، تری گلیسیرید، اوره، اسید اوریک، کریتینین، آسپارات آمینوترانسفراز و آلانین آمینوترانسفراز به صورت معنی داری کاهش و انسولین افزایش یافته است. از این مطالعه نتیجه گرفته شد که عصاره این گیاه می تواند جانشینی برای داروهای ضد دیابت باشد.

در بررسی دیگری بر روی گونه های مختلف salvia مانند S. aethiopis ،S. candidissima ، S. limbata، S. microstegia، S. nemorosa، S. pachystachys، S. virgata و S. verticillata نشان داده شد که S. verticillata نسبت به سایر گونه ها خاصیت آنتی اکسیدانتی بسیار بالاتری دارد و توصیه شد که به عنوان یک آنتی اکسیدانت طبیعی در صنایع غذایی مورد استفاده قرار گیرد. در یک تحقیق دیگر علت خاصیت آنتی اکسیدانتی این گونه را غلظت بالای رزمارینیک اسید در این گیاه دانستند.

در بررسی دیگری نشان داده شد که عصاره این گیاه خاصیت ضد باکتریایی در برابر باکتری های گرم مثبت و گرم منفی دارد.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس مریم‌گلی و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره نعناعیان و جنس های آن