نام علمي
Nepeta glomerulosa
دانستنیهای علمی
رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی
گونه Nepeta glomerulosa در تیره Lamiaceae (نعناعیان) قرار می‌گیرد؛ تیره‌ای معطر با ساقه‌های چهارگوش و گل‌آذین‌های خوشه‌ای که بسیاری از گیاهان دارویی و چراگاهی را دربر می‌گیرد. این گیاه متعلق به جنس Nepeta (پونه‌سانان/نپتا) است؛ جنسی گسترده در نواحی معتدل اوراسیا که با تنوع بالای گونه‌ای در فلات ایران و کوهستان‌های پیرامونی شناخته می‌شود.
منطقه بومی و زیستگاه
Nepeta glomerulosa به‌طور کلی از عناصر فلور نواحی کوهستانی و نیمه‌خشک جنوب‌غرب آسیا به‌شمار می‌آید و در گستره ایران و مناطق همجوارِ فلات ایران گزارش شده است. زیستگاه‌های معمول آن شامل دامنه‌های سنگلاخی، چراگاه‌های کوهستانی، خاک‌های سبک و زهکش‌دار، و حاشیه رویشگاه‌های استپی است. این گونه غالباً در ارتفاعات میانی تا بالاترِ کوهستانی دیده می‌شود و با اقلیم‌های دارای تابستان‌های خشک و زمستان‌های سرد سازگاری دارد.
تاریخچه شناسایی و نام‌گذاری
نام علمی این گیاه در چارچوب نظام نام‌گذاری دودوییِ گیاه‌شناسی تثبیت شده است. صفت گونه‌ای glomerulosa از ریشه لاتین glomerulus به‌معنای «خوشه/کپه فشرده» گرفته شده و به گل‌آذین‌های متراکم اشاره دارد؛ ویژگی‌ای که در تشخیص ریخت‌شناسی آن اهمیت دارد. شناخت و تفکیک این گونه عمدتاً بر پایه بررسی‌های فلوریستیک و مقایسه صفات گل و برگ در مطالعات تاکسونومی انجام شده است.
نام‌های رایج
در فارسی، این گونه با نام پونه‌سای انبوه نیز یاد می‌شود. در منابع عمومیِ انگلیسی، گونه‌های جنس Nepeta اغلب با نام‌های کلی catmint یا catnip معرفی می‌شوند، هرچند این عناوین معمولاً به چندین گونه نزدیک اطلاق می‌گردند و لزوماً نام اختصاصی همین گونه نیستند.
![پونه سای انبوه]()
خصوصیات - معرفی
این گونه عموما علفی، یکساله و دارای ساقه های ایستاده هستند. از ویژگی های مهم آنان ساقه های چهارگوش می باشد. از قاعده ساقه آنها نیز غالبا ساقه های فرعی منشا می گیرند که حالت خزنده در سطح زمین پیدا می کنند. برگ ها متقابل و ساده می باشند. مجموع گلها به نحوی است که در قسمت انتهایی ساقه، به علت فشرده بودن، ظاهر کاپیتول مانند پیدا می کنند.
![]()
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
20-22 درجه سانتیگراد
خاک مورد نیاز
در کوهپایه ها
این به خاک مرطوب نیاز دارد و بهترین دما برای رشدش 18 تا 21 درجه سانتیگراد می باشد. به نور کافی برای رشد نیاز دارد.
![Nepeta glomerulosa]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
ترکیب های اصلی اسانس این گونه شامل: ژرانیل استات، ژرانیول، کاریوفیلن اکساید، هومولن اپوکساید، آلفا پینن، لیمونن و سینئول می باشد. در طب سنتی و نوین از گونه های پونه سا به عنوان تسکین دهنده و ضد درد، ضد عفونی کننده، ضد سرفه، ضد اسپاسم، مدر، معرق، بهبود دهنده زخم، تب بر استفاده می شود.
![پونه سای انبوه - معرفی گیاهان بومی ایران]()
نحوه تکثیر پونه سای انبوه
این گیاه از طریق تقسیم بوته و قلمه سبز قابل تکثیر است.
![]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس پونه و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره نعناعیان و جنس های آن