پونه سای دنایی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه سامانه‌ای

Nepeta daenensis که در فارسی با نام «پونه‌سای دنایی» شناخته می‌شود، یکی از گونه‌های جنس Nepeta از تیرهٔ Lamiaceae (نعناعیان) است. این تیره با ساقه‌های چهارگوش، برگ‌های متقابل و گل‌آذین‌های معطر در بسیاری از گیاهان دارویی و آروماتیک شناخته می‌شود. جنس Nepeta به‌طور کلی با تولید ترکیبات ترپنوئیدی (از جمله نپتالاکتون‌ها در برخی گونه‌ها) و سازگاری بالا با اقلیم‌های نیمه‌خشک اهمیت بوم‌شناختی دارد.

منطقه بومی و پراکنش

این گونه بومی ایران است و نام گونه (daenensis) به ناحیهٔ دنا اشاره دارد؛ بخشی از رشته‌کوه زاگرس که به‌عنوان یکی از کانون‌های تنوع گیاهی ایران شناخته می‌شود. پراکنش آن عمدتاً به نواحی کوهستانی جنوب‌غرب و غرب کشور نسبت داده می‌شود و در مجموعه رویشگاه‌های زاگرسی جای می‌گیرد.

زیستگاه و اکولوژی

زیستگاه‌های کوهستانی سنگلاخی و دامنه‌های مرتفع با خاک‌های کم‌عمق و زهکش‌دار از رویشگاه‌های رایج این گونه‌اند. این گیاه معمولاً در شرایط نورگیر و بادخیز رشد می‌کند و به نوسان دمای شبانه‌روزی و دوره‌های خشکی سازگاری نشان می‌دهد؛ ویژگی‌هایی که برای بسیاری از نعناعیان کوهستانی معمول است.

تاریخچه و اهمیت علمی

گونه‌های جنس Nepeta از دیرباز در فلورهای گیاه‌شناسی ایران مورد توجه بوده‌اند، زیرا زاگرس یکی از مراکز غنی این جنس به شمار می‌رود. Nepeta daenensis به دلیل بومی‌بودن و وابستگی به زیستگاه‌های مرتفع، در مطالعات تنوع زیستی، فلوریستیک و نیز پژوهش‌های شیمی‌گیاهی مرتبط با ترکیبات معطر نعناعیان اهمیت دارد.

خصوصیات - معرفی

این گیاه از خانواده نعنائیان و چندساله می باشد. دارای ساقه های چهارگوش و کرکی خوش عطر و گل هایی به رنگ صورتی و بنفش است. این گیاه طبع خشک و گرم دارد.

شرایط نگهداری پونه سای دنایی

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15-20 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز مکان های صخره ای و کوهپایه ای

این گیاه دارویی در مناطق معتدل با گرمسیر ایران معمولا در حاشیه باغ ها، اطراف چشمه ها و کنار جویبارها، در کوهپایه ها و مناطق صخره ای به صورت خودرو می روید. 

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

در طب سنتی ایران برای درمان نفخ، خلط آور، اشتها آور، ضد سرفه، ضد اسپاسم، مسکن درد قاعدگی، استفراغ و اسهال مورد استفاده قرار می گیرد. 

نحوه تکثیر پونه سای دنایی

این گیاه از طریق تقسیم بوته، قلمه و بذر تکثیر می شود. 

هشدار - عوارض جانبی

مصرف این گیاه برای زنان باردار توصیه نمی شود. چراکه ماهیچه های رحم را منقبض کرده و احتمال سقط جنین را افزایش می دهد. زیاده روی در مصرف این گیاه عوارضی مانند سردرد، افزایش فشارخون و تپش قلب را به همراه دارد و باعث ایجاد مسمومست و تشنج می شود. 

پونه سای انبوه نعناع گربه اي

پلکترانتوس آمبوینیکاس کاکوتی کوهی پونه سای انبوه مرزنگوش - مرزنجوش