دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Lilium auratum (لیلیوم اوراتوم) گونهای پیازدار از تیرهٔ Liliaceae (سوسنیان) و از جنس Lilium است. این جنس با تکلپهای بودن، تولید پیاز حقیقی، و گلهای درشت و معطر شناخته میشود. در چارچوب ردهبندی گیاهی، لیلیومها در راستهٔ Liliales قرار میگیرند و از نظر تنوع گونهای یکی از مهمترین گروههای گیاهان زینتی در مناطق معتدل به شمار میآیند.
نام و ویژگیهای شاخص علمی
واژهٔ auratum در لاتین به معنای «زرین» است و به نوارهای زرد-طلایی روی گلبرگها اشاره دارد؛ الگویی که همراه با لکههای قهوهای/ارغوانی از نشانههای تشخیصی این گونه است. عطر قوی گلها و گلهای بزرگِ اغلب رو به بیرون یا کمی برگشته، آن را از بسیاری از لیلیومهای دیگر متمایز میکند.
منطقهٔ بومی و زیستگاه
زیستگاه بومی Lilium auratum کشور ژاپن است و عمدتاً در جزیرهٔ هونشو گزارش میشود. این گیاه معمولاً در دامنههای جنگلی، حاشیهٔ رویشگاههای کوهستانی و خاکهای دارای زهکشی مناسب رشد میکند؛ جایی که رطوبت فصلی، مواد آلی برگپوش و نور فیلترشدهٔ جنگل شرایط مطلوبی فراهم میآورد. اقلیمهای معتدل با تابستانهای نسبتاً مرطوب و زمستانهای سرد برای چرخهٔ رویشی آن اهمیت دارند.
تاریخچهٔ شناخت و گسترش
لیلیوم اوراتوم در سدهٔ نوزدهم میلادی در اروپا معرفی و بهسرعت بهعنوان یک گونهٔ زینتی ارزشمند شناخته شد. اهمیت تاریخی آن در اصلاحنژادی لیلیومها نیز برجسته است، زیرا ویژگیهایی مانند اندازهٔ گل، نقشونگار و عطر در تلاقیهای باغبانی مورد توجه قرار گرفت.
![لیلیوم اوراتوم]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل
خاک مورد نياز
خاک های اسیدی و مرطوب
|
"لیلیوم اوراتوم" یکی از گونه های جنس لیلیوم یا سوسن است. این گیاه بومی شرق آسیا نظیر ژاپن است. گل ها به رنگ سفید با خال ها و نشانه هایی طلایی است اما در رنگ و شکل این نشانه ها و خال ها تنوع زیادی نیز وجود دارد. به عنوان مثال در واریته ی platyphyllum روی گلبرگ ها بجای خال ها یا نقاط رنگی، خطوطی نواری و زردرنگ وجود دارد. لیلیوم اوراتوم دارای گل های معطر است که عطر گل های آن نسبت به سایر گونه های سوسن قوی تر می باشد. همچنین از نظر ارتفاع نیز یکی از بزرگترین سوسن ها است به طوری که ارتفاع گیاه به حدود 2.5 متر نیز خواهد رسید و هر بوته می تواند بیش از 20 گل نیز داشته باشد. برخی از کولتیوارهای این گیاه در ژاپن برای استفاده ی خوراکی از پیازهای آن کشت می شوند.
![yamayuri]()
شرایط محیط رشد
بهترین مکان برای کشت این گیاه بر روی تپه هایی است که به خوبی نور خورشید را دریافت می کنند. همچنین در خاک های آتشفشانی یا فقیر نیز می تواند رشد کند اما بهترین رشد را در سراشیبی های به خوبی آبیاری شده خواهد داشت. مناسب ترین پی اچ برای آن پی اچ اسیدی و خنثی است. این گیاه می تواند در مکان هایی با آفتاب کامل یا نیمه سایه رشد کند.
![Lilium Auratum]()
مقابله به آفات لیلیوم اوراتوم
آفات مهم لیلیوم اوراتوم
شپشکها، شتهها و تریپسها از آفات اصلی لیلیوم اوراتوم هستند که با مکیدن شیره گیاهی، موجب زردی برگ، کاهش رشد و بدشکلی گلها میشوند. حلزونها و رابها نیز با تغذیه از جوانهها و برگهای جوان خسارت جدی وارد میکنند. برای پیشگیری، حذف علفهای هرز، رعایت فاصله کاشت و تهویه مناسب اهمیت دارد. در صورت طغیان، استفاده هدفمند از صابون حشرهکش، روغنهای گیاهی و طعمههای ضدحلزون توصیه میشود.
بیماریهای قارچی و باکتریایی
پوسیدگی پیاز (ناشی از فیتوفتورا و فوزاریوم) و لکه برگی بوتریتیس از مهمترین بیماریهای لیلیوم اوراتوم هستند که در خاکهای سنگین و رطوبت پایدار تشدید میشوند. آبیاری از پایین، ضدعفونی خاک و استفاده از پیازهای سالم بسیار ضروری است. در بروز علائم، حذف اندامهای آلوده و مصرف دورهای قارچکشهای مناسب توصیه میشود.
راهبردهای مدیریت تلفیقی
مدیریت تلفیقی آفات و امراض بر اساس پایش منظم، بهداشت مزرعه و استفاده از مواد بیولوژیک است. حفظ دشمنان طبیعی، تناوب کشت و خودداری از مصرف بیرویه سموم شیمیایی، سلامت طولانیمدت بوتههای لیلیوم اوراتوم را تضمین میکند.
![لیلیوم اوراتوم]()
نحوه تکثیر لیلیوم اوراتوم
یکی از روش های تکثیر این گیاهان از طریق بذر می باشد. جوانه زنی این بذرها به صورت هیپوجیال است. بهترین زمان برای کشت بذر در زمان رسیدن کامل و در شاسی سرد می باشد. بذرهای کشت شده در بهار جوانه خواهند زد. بذرهای انبار شده قبل از کشت به پیش تیمار جوانه زنی نیاز دارند. به این صورت که به طور متناوب در دوره های دو ماهه در دماهای گرم، سرد و گرم قرار می گیرند. این بذرها در مکان های خنک و سایه رشد می کنند. گیاهچه های ایجاد شده برای رشد به کوددهی و آبیاری منظم نیاز دارند.
روش دیگر تکثیر این گیاه، تقسیم و کشت پیازهای آن است. زمانی که پیازها در خواب هستند (در پاییز) آنها را برداشت کرده و کشت می کنند. پس از برطرف شدن نیاز سرمایی در زمستان، پیازها در بهار جوانه زده و برگ تولید می کنند. نگهداری پیازهای برداشت شده در مکان های گرم و تاریک سبب تولید پیازچه (Bulblet) می شود. می توان این پیازچه ها را در گلخانه کشت و پرورش داد تا به اندازه کافی بزرگ شوند.
لیلیوم اوراتوم حاوی ترکیبات گلیکوزیدی نظیر 1,2-O-deferuloylglycerol، 1-O-feruloyl2-O-p-coumaroylglycerol، 1-O-p-coumaroyl-2-O-feruloylgycerol، 1-O-feruloylglycerol، 1,3-O-diferuloylglycerol، 1-O-feruloyl-3-O-p-coumaroylglycerol و 1-O-p-coumaroylglycerol می باشد.