گرزی

دانستنیهای علمی

گل گرزی به عنوان سوسن مشعلی ، و یا گرز قرمز آتشین با توجه به شکل و رنگ گل آذین آن شناخته می شود. برگها یادآور سوسن بوده و شاخه ی گلدار می تواند به 1.52 متر ارتفاع داشته باشد. بسیاری از انواع گل گرزی وجود دارند که در زمان های مختلف در طول فصل رشد به گلدهی می رسند. گل ها به رنگ قرمز، نارنجی و زرد هستند. گیاهان این خانواده عموما دارای ساقه های زیرزمینی بوده و کم آبی را خوب تحمل می کنند. انواع گلدار مانند لاله و سنبل برای گلدهی به نور کافی احتیاج دارند.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز گرم و آفتابی خاک مورد نياز زهکش دار

راست قامت، شاخه ها خوشه ای، چند ساله دارای ساقه های ریشه مانند زیرزمینی است که بومی آفریقای جنوبی است. از 18-24 دسته پایه بلند درشت، خطی، نیمه همیشه سبزتشکیل شده و برگ رنگ آبی مایل به سبز شمشیر شکل گسترده و گلهای لوله ای دارد. جوانه و گل در حال ظهور قرمزرنگ بوده اما در مرحله ی بلوغ به رنگ زرد در می آیند. شکوفه گل از اواخر بهار تا اوایل تابستان خودنمایی می کند. از نکات جالب در مورد گرزی آن است که نسبت به سرمای زمستان مقاومت بی نظیری دارد. حتی در زیر برف ساقه های زیرزمینی آن سالم می مانند و در بهار دوباره جوانه می زنند. در سال های اخیر در پارک ها و باغچه هایی که از قبل طراحی می شوند با توجه به شکل و رنگ گل و زمان گلدهی گرزی از آن استفاده های زیادی می شود.

شرایط محیط رشد

رشد این گیاه به طور متوسط بوده و دوستدار رطوبت متوسط خاک و خوب زهکشی شده می باشد. همچنین در آفتاب کامل رشد بهتری دارد. ترجیحاً خاک غنی و هوموسی باشد . به خاکهای خیس و سنگین غیر متحمل است و مکان کاشت آن را از باد محفاظت کنید . در تابستان آب فراوان می خواهد. به سرعت خوشه های گل بی رمق و پژمرده را حذف کنید. گرزی یک گیاه باغچه ای است و در باغچه ها و فضاهای سبز لابه لای سایر گیاهان و یا در کنار صخره ها و سنگ ها کاشته می شود.

مقابله به آفات گرزی

حشرات یا بیماری جدی آن را تهدید نمی کند. پوسیدگی ریشه می تواند یک مشکل در خاک هایی با زهکش ضعیف به شمار رود.

آفات رایج

در Kniphofia uvaria (گرزی) مهم‌ترین آفات شامل شته‌ها، تریپس و کنه‌های تارتن است که با مکیدن شیره گیاهی موجب زردی، پیچیدگی برگ و کاهش گل‌دهی می‌شوند. پایش هفتگی پشت برگ‌ها و جوانه‌ها برای تشخیص زودهنگام کلید کنترل است. شست‌وشوی گیاه با آب پرفشار ملایم، حذف برگ‌های شدیداً آلوده و استفاده از صابون‌های حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی (طبق برچسب) معمولاً مؤثر است. در آلودگی‌های شدید، استفاده هدفمند از حشره‌کش‌های کم‌خطر و تناوب مواد برای جلوگیری از مقاومت توصیه می‌شود.

حلزون و راب نیز به‌ویژه در محیط‌های مرطوب با ایجاد سوراخ و جویدگی برگ‌ها خسارت می‌زنند. کاهش رطوبت سطحی، جمع‌آوری دستی در شب و تله‌ها یا طعمه‌های مجاز می‌تواند جمعیت را کم کند.

بیماری‌ها و مدیریت

پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب ناشی از قارچ‌های خاکزاد مانند فیتوفترا/پیتیوم) در خاک سنگین و آبیاری زیاد رخ می‌دهد و با پژمردگی، زردی و نرم‌شدن طوقه همراه است. بهترین راه پیشگیری، زهکش عالی، آبیاری عمیق ولی با فاصله و پرهیز از ماندابی شدن است. در موارد مشکوک، کاهش آبیاری، بهبود بستر و حذف بوته‌های به‌شدت آلوده کمک‌کننده است.

لکه‌برگی‌های قارچی در شرایط رطوبت بالا دیده می‌شود. تهویه مناسب، آبیاری از پای بوته و حذف بقایای آلوده، خط اول کنترل است. در صورت تداوم، قارچ‌کش‌های حفاظتیِ مجاز طبق برچسب می‌توانند به‌صورت پیشگیرانه استفاده شوند.

نحوه تکثیر گرزی

برای تکثیر این گیاه معمولاً از روش جدا کردن بوته ها استفاده می شود. قبل ازگلدهی باید بوته ها را از خاک خارج ساخته و با ریشه به چند قسمت تقسیم کنیم. بوته های تقسیم شده با رعایت فاصله ای حدود سی تا چهل سانتی متر دوباره کاشته می شوند. این عمل را می توان در پاییز یا بهار انجام داد. در افزایش بذری، بذر را در فروردین در شاسی کاشته و پس از آنکه گیاهچه ها به اندازه کافی رشد کردند آنها را در گلدانهای مناسب انتقال می دهند.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

شهد گل گرزی غذای مورد علاقه ی پرندگان و حشرات است. شهد برخی گونه ها ظاهراً طعمی همچون عسل دارد. شهد رقم parviflora بعنوان دافع مارها مفید شناخته شده است. دم کرده ی ارقام rooperii و laxiflora برای از بین بردن و یا درمان اختلالات قفسه سینه بطور سنتی استفاده گردیده است.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره سوسنی ها و جنس های آن