این گیاه با نام علمی Betula nigra و نام مرسوم (River Birch) که به فارسي توسکای رودخانهای ناميده ميشود، گياهي از خانواده Betulaceae بومي بومی شرق ایالات متحده؛ بهطور طبیعی در حاشیه رودخانهها، سیلابدشتها، زمینهای مرطوب و مناطق کمارتفاع با آبوهوای معتدل رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا رسی مرطوب با زهکشی متوسط؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای خیس؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 5 تا 6.5
دانستنیهای علمی
ردهبندی و خانواده
Betula nigra که در فارسی گاه «توسکای رودخانهای» یا «توس سیاه رودخانهای» نامیده میشود، گونهای از سردهٔ Betula است. این درخت به خانوادهٔ Betulaceae تعلق دارد؛ همان خانوادهای که توسها، توسکاها و شاهبلوطکها در آن قرار میگیرند. این خانواده از عناصر مهم جنگلهای معتدل نیمکره شمالی بهشمار میرود و نقش کلیدی در زادآوری طبیعی و تثبیت خاک دارد.
منطقه بومی و گسترش جغرافیایی
زادگاه اصلی Betula nigra، شرق و جنوبشرقی آمریکای شمالی است. این گونه بهطور بومی در حوضهٔ رودخانه میسیسیپی، حاشیه رودخانههای اطلس و بخشی از نواحی داخلی ایالات متحده پراکنش دارد. در قرنهای اخیر، بهدلیل تحمل نسبتاً خوب در برابر آلودگی هوا و شرایط شهری، به عنوان درخت زینتی در شهرها و پارکهای سایر مناطق آمریکای شمالی و نیز بخشهایی از اروپا و آسیا کشت شده است.
زیستگاه و بومشناسی
Betula nigra بهطور شاخص در کنار رودخانهها، سیلابدشتها، تالابهای جنگلی و حاشیه نهرها رشد میکند. این گونه با خاکهای مرطوب تا اشباع و حتی دورههای کوتاه غرقابی سازگار است و نسبت به سیلابهای فصلی تحمل بالایی دارد. پوست لایهلایه و ریشههای گسترده آن در تثبیت سواحل رودخانه و کاهش فرسایش خاک نقش مهمی ایفا میکنند. همچنین، بذرهای سبک این درخت از طریق آب و باد در امتداد آبراههها پراکنده میشوند و استقرار سریع پس از سیلابها را ممکن میسازند.
تاریخچه مطالعه و کاربردها
این گونه نخستینبار در سدهٔ هجدهم توسط گیاهشناسان اروپایی در فلور آمریکای شمالی توصیف شد و در نظام نامگذاری لینهای تحت نام Betula nigra ثبت گردید. در قرون ۱۸ و ۱۹، گیاهشناسان آن را بهعنوان گونهای شاخص برای زیستگاههای رودخانهای آمریکای شرقی معرفی کردند. چوب آن سختی متوسط دارد و بهطور محدود در ساخت ابزار ساده و قطعات نجاری سبک استفاده میشد. در دنیای امروز، مهمترین ارزش علمی و کاربردی Betula nigra در پروژههای احیای رودخانهها، جنگلکاری سیلابدشتها و افزایش تنوع زیستی مناطق حاشیه آب است.
خصوصیات - معرفی
ساقه و تنه
بِتولا سیاه درختی خزانکننده با تنهای بارز و چندساقهای است. ارتفاع آن در شرایط مناسب به ۱۵–۲۰ متر میرسد و قطر تنه تا حدود ۶۰ سانتیمتر گزارش شده است. پوست تنه در سنین جوانی قهوهای تا خاکستری تیره است، اما با افزایش سن بهطور شاخص پوستهپوسته شده و به صورت نوارهای نازک، ناصاف و کاغذی از سطح جدا میشود. این پوستهها رنگی بین قهوهای مایل به نارنجی تا مسی دارند و به تنه ظاهری فلسدار و تزئینی میدهند. شاخهها باریک، منعطف و در ابتدا به رنگ قهوهای مایل به قرمز تا ارغوانی هستند.
برگها
برگها متناوب، ساده و نسبتاً مثلثی تا لوزیشکلاند. طول آنها معمولاً ۳ تا ۷ سانتیمتر و پهنا کمی کمتر است. قاعده برگ غالباً گوهای تا اندکی گِرد و رأس آن تیز است. حاشیه برگ بهطور دندانهدار و مضاعفدندانه است که نمایی ظریف ایجاد میکند. سطح رویی برگ سبز تیره و براق، و سطح زیرین سبز روشنتر است. در پاییز برگها به رنگ زرد درخشان تا زرد طلایی تغییر میکنند و جلوه زینتی مهمی برای این گونه فراهم میسازند. دمبرگها کوتاه و ظریفاند.
گلآذین و گلها
گلها به صورت شاتون (Catkin) روی شاخههای همان سال یا سال قبل تشکیل میشوند. گلهای نر در شاتونهای بلند (تا حدود ۵–۸ سانتیمتر)، آویزان و استوانهای شکل ظاهر میشوند که پیش از برگدهی یا همزمان با آن قابل مشاهدهاند. گلهای ماده در شاتونهای کوتاهتر، ایستاده و فشرده قرار دارند. رنگ کلی شاتونها سبز مایل به زرد تا قهوهای روشن است. هر گل کوچک، فاقد گلبرگ مشخص و بیشتر به صورت فلسهای باریک همراه با پرچمها یا مادگیها دیده میشود.
میوه و بذر
میوه به صورت فندقههای بسیار ریز است که درون شاتونهای ماده رسیده جای میگیرند. این فندقهها بالدار و قهوهای کمرنگاند و با رسیدن، از شاتون فرو میریزند. بذرها سبک و مجهز به بالکهایی ظریفاند که به پراکنش بادی کمک میکند و پیرامون درخت را با نهالهای کوچک فرا میگیرد.
شرایط نگهداری توسکای رودخانهای
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی تا رسی مرطوب با زهکشی متوسط؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای خیس؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 5 تا 6.5
|
معرفی کلی شرایط محیطی Betula nigra
توسکای رودخانهای (Betula nigra) درختی خزانکننده و بومی حاشیه رودخانهها و تالابهاست. این گونه بهطور طبیعی در محیطهای بسیار مرطوب و حتی سیلابی رشد میکند و برای فضای سبز مناطق مرطوب گزینهای مناسب است. آگاهی از نیازهای محیطی آن برای استقرار پایدار و رشد مطلوب ضروری است.
دما و اقلیم مناسب
توسکای رودخانهای در اقلیمهای معتدل تا نسبتاً گرم رشد خوبی دارد. این درخت نسبتاً مقاوم به سرماست و دماهای زیر صفر زمستانی را تحمل میکند، بهویژه زمانی که در خاک مرطوب و غیرمتراکم کاشته شود. گرمای تابستان تا حدود ۳۰–۳۵ درجه سانتیگراد را با تأمین رطوبت کافی میپذیرد، اما گرمای خشک و بادهای داغ برای آن نامطلوب است.
نیاز آبی و رطوبت
توسکای رودخانهای یک گونه دوستدار رطوبت بالاست و حضور در کنار منابع آب سطحی برای آن ایدهآل است. خاک باید همواره مرطوب باقی بماند و از خشکی طولانیمدت، بهویژه در سالهای نخست استقرار، باید جلوگیری شود. در شرایط شهری، آبیاری منظم در تابستان و استفاده از مالچ برای کاهش تبخیر توصیه میشود.
نور و استقرار نوری
این درخت نورپسند است و بهترین رشد را در آفتاب کامل دارد. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم روزانه برای توسعه تاج و رنگ مناسب پوست تنه ضروری است. سایه سنگین باعث افزایش طوقهزنی، کاهش رشد طولی و حساسیت بیشتر به آفات میشود.
خاک، زهکشی و pH
توسکای رودخانهای خاکهای عمیق، لومی تا لومیرسی با مواد آلی فراوان را ترجیح میدهد. گرچه به خاکهای مرطوب و حتی غرقاب کوتاهمدت سازگار است، اما از ماندآبی دائمی و خاک کاملاً بیهوا باید پرهیز شود. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۵٫۵ تا ۷) مناسب است و در خاکهای بسیار آهکی ممکن است دچار کلروز برگی شود؛ افزودن کمپوست اسیدی و مالچ برگدار میتواند شرایط را بهبود دهد.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :