این گیاه با نام علمی Betula populifolia و نام مرسوم (Gray Birch) که به فارسي توس خاکستری ناميده ميشود، گياهي از خانواده Betulaceae بومي بومی شمالشرق آمریکای شمالی؛ از جنوب کانادا تا شمالشرق ایالات متحده، بهطور طبیعی در زمینهای فقیر، مناطق باز، خاکهای شنی، دامنهها و نواحی تخریبشده رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک شنی تا لومی سبک با زهکشی خوب؛ سازگار با خاکهای فقیر و کمعمق؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6.5
دانستنیهای علمی
نام علمي
Betula populifolia
ردهبندی و نامگذاری
Betula populifolia که در فارسی میتوان آن را «بتولای برگ صنوبرنما» نامید، گونهای از تیرهٔ Betulaceae (توسکایان) است. این گونه در جنس Betula قرار دارد که شامل توسها و درختان خزانکنندهٔ پوستسفید است. نام گونهای populifolia به معنی «دارای برگ شبیه صنوبر» است و به شباهت برگها با جنس Populus اشاره دارد.
منطقه بومی و پراکنش
Betula populifolia بومی شمالشرقی آمریکای شمالی است؛ از کانادا (کبک و نوا اسکوشیا) تا شمالشرق ایالات متحده (نیو انگلند، نیویورک و مناطق مجاور). این گونه در زیستگاههای سرد تا معتدل، بهویژه در مرز جنگلهای برگریز و مخروطیان، فراوان است. حضور آن در اروپا و سایر قارهها بیشتر به صورت کاشت زینتی یا احیای اراضی گزارش شده است.
زیستگاه و بومشناسی
این درخت معمولاً در خاکهای فقیر، شنی، اسیدی و گاه مرطوب رشد میکند و یکی از گونههای پیشگام در اراضی تخریبشده، آتشسوزیدیده یا معدنکاریشده است. مقاومت نسبی به سرما و تابآوری در برابر باد سبب شده است که در حاشیه تالابها، اراضی پست و شیبهای سبک نیز پایدار بماند. Betula populifolia به نور زیاد نیاز دارد و در سایه رقابتپذیری کمی دارد.
تاریخچه مطالعه و کاربردها
این گونه از سدهٔ هجدهم میلادی توسط گیاهشناسان اروپایی و آمریکایی توصیف و در فلورهای نئارکتیک ثبت شده است. مطالعات بومشناختی آن، نقش گونه را بهعنوان شاخص احیای طبیعی و بهبود خاکهای تخریبشده نشان دادهاند. در گذشته چوب سبک آن در تولید خمیرکاغذ، وسایل سبک نجاری و هیزم استفاده میشده است. همچنین پوست و شاخههای جوان در پژوهشهای شیمی گیاهی بهعنوان منبع ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی بررسی شدهاند.
خصوصیات - معرفی
ریشه و ساقه
توس خاکستری (Betula populifolia) دارای سیستم ریشهای نسبتاً سطحی اما گسترده است که توانایی استقرار در خاکهای فقیر و شنی را فراهم میکند. ساقه یا تنه درخت باریک و نسبتاً بلند بوده و معمولاً ارتفاع آن بین ۱۰ تا ۱۵ متر است. پوسته خارجی تنه در درختان جوان قهوهای مایل به خاکستری است اما با افزایش سن، پوست تنه به رنگ خاکستری روشن تا تقریباً سفید درمیآید و به صورت نوارهای نازک و نیمهکنده از سطح جدا میشود. شاخهها باریک، شکننده و دارای رنگ قهوهای تیره تا سیاهرنگ هستند.
برگها
برگهای توس خاکستری ساده، متناوب و دارای دمبرگ کوتاه هستند. پهنک برگ مثلثی تا تخممرغی ـ مثلثی است و طول آن معمولاً ۴ تا ۷ سانتیمتر میرسد. حاشیه برگها دندانهدار ریز (دندانه مضاعف) بوده و رأس برگ اندکی کشیده و نوکتیز است. سطح فوقانی برگ سبز متمایل به تیره و سطح زیرین کمرنگتر است. در فصل پاییز، برگها به رنگ زرد روشن درمیآیند و جلوهای شاخص به تودههای جنگلی میبخشند.
گلآذین و گلها
توس خاکستری گیاهی تکپایه است؛ گلهای نر و ماده جدا از هم ولی بر روی یک درخت تشکیل میشوند. گلها به صورت شاتون (سنبه آویزان) ظاهر میگردند. شاتونهای نر در پاییز تشکیل شده، در زمستان آویزان باقی میمانند و در بهار پیش از باز شدن کامل برگها گردهافشانی میکنند. شاتونهای نر دراز، استوانهای و به رنگ قهوهای مایل به زرد هستند، در حالی که شاتونهای ماده کوتاهتر، ضخیمتر و ابتدا سبز رنگاند.
میوه و دانه
میوهها فندقههای ریز و بالدار هستند که درون شاتونهای ماده رسیده قرار دارند. پس از بلوغ، شاتونها متلاشی شده و دانههای سبکِ دارای بالکهای غشایی توسط باد در مسافتهای زیاد پراکنده میشوند. این ویژگی سبب گسترش سریع توس خاکستری در رویشگاههای باز و آسیبدیده میشود.
شرایط نگهداری توس خاکستری
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک شنی تا لومی سبک با زهکشی خوب؛ سازگار با خاکهای فقیر و کمعمق؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6.5
|
دمای مناسب برای رشد توس خاکستری
توس خاکستری (Betula populifolia) بومی مناطق سرد و معتدل است و رشد بهینه آن در دمای حدود ۱۰ تا ۲۰ درجه سانتیگراد رخ میدهد. این گیاه سرمای زمستان را بهخوبی تحمل میکند و حتی دماهای زیر صفر برای دورههای کوتاهمدت برای آن قابلقبول است. با این حال، گرمای شدید تابستان همراه با خشکی هوا میتواند سبب ضعف، ریزش برگ و حساسیت بیشتر به آفات شود.
رطوبت هوا و نیاز آبی
توس خاکستری نیاز متوسطی به رطوبت خاک دارد و در خاکهای همیشه اشباع عملکرد مطلوبی ندارد. آبیاری منظم ولی با امکان زهکشی مناسب برای جلوگیری از ماندآبی ضروری است. رطوبت نسبی هوا اگر در حد متوسط باشد به کاهش تبخیر و تعرق کمک میکند، اما این گونه در هوای نسبتاً خشک نیز در صورت تأمین آب خاک میتواند دوام آورد.
نیاز نوری و شدت نور
این گونه درختی نورپسند است و برای رشد مطلوب به نور کامل خورشید نیاز دارد. قرارگیری در مکانهای آفتابی باعث افزایش سرعت رشد، تراکم تاج و رنگ روشنتر پوست تنه میشود. در سایهنیمه یا سایه کامل، رشد کم، شاخهها کشیده و ضعیف شده و حساسیت به بیماریها افزایش مییابد.
خاک، زهکشی و pH
توس خاکستری خاکهای سبک تا متوسط با زهکشی خوب را ترجیح میدهد و در خاکهای شنی-لومی فقیر نیز میتواند رشد کند. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۵٫۵ تا ۷) برای این گونه مناسب است. تراکم زیاد خاک و ماندگاری آب در اطراف ریشهها، خطر پوسیدگی ریشه و کاهش طول عمر درخت را افزایش میدهد؛ بنابراین افزودن مواد آلی برای بهبود بافت و تهویه خاک توصیه میشود.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :