این گیاه با نام علمی Betula occidentalis و نام مرسوم (Water Birch) که به فارسي توس آبی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Betulaceae بومي بومی غرب آمریکای شمالی؛ از کانادا تا غرب ایالات متحده، بهطور طبیعی در حاشیه رودخانهها، نهرها، درههای مرطوب و مناطق کوهستانی رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا رسی مرطوب با زهکشی متوسط؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای خیس و فقیر؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7.5
دانستنیهای علمی
نام علمي
Betula occidentalis
ردهبندی و خویشاوندی گیاهشناسی
Betula occidentalis که در فارسی به “توس آبی” معروف است، گونهای از سرده Betula در خانواده توسکانیان (Betulaceae) است. این خانواده شامل درختان و درختچههای خزانکننده مناطق معتدل نیمکره شمالی است. توس آبی در گروه توسهای بخش Betula sect. Betula قرار میگیرد و از نظر ریختشناسی با گونههایی مانند Betula papyrifera و Betula nigra مقایسه میشود، اما تفاوتهای آشکاری در پوست، ابعاد و زیستگاه دارد.
منطقه بومی و گستره پراکنش
زیستگاه بومی توس آبی آمریکای شمالی، بهویژه غرب قاره است. گستره آن از جنوب آلاسکا و غرب کانادا تا کوهستانهای راکی در ایالات متحده (ایالتهایی مانند مونتانا، وایومینگ، یوتا، کلرادو، نیومکزیکو و آریزونا) امتداد مییابد. این گونه همچنین در برخی نواحی فلاتهای مرتفع و درههای رودخانهای اقیانوس آرام شمالغربی دیده میشود و معمولاً به صورت جمعیتهای پراکنده در امتداد رودخانهها حضور دارد.
زیستگاه و بومشناسی
توس آبی گونهای وابسته به رطوبت است و عمدتاً در حاشیه رودخانهها، نهرها، چشمهها و درههای مرطوب رشد میکند. خاکهای عمیق و نسبتاً شنی تا لومی، همراه با زهکشی خوب اما رطوبت پایدار را ترجیح میدهد. این گونه در ارتفاعات متوسط تا نسبتاً بالا (حدود ۱۲۰۰ تا ۲۷۰۰ متر) یافت میشود و نقش مهمی در تثبیت خاک سواحل رودخانهها و ایجاد زیستگاه برای پرندگان و بیمهرگان ایفا میکند.
تاریخچه علمی و استفادههای سنتی
Betula occidentalis در سده نوزدهم توسط گیاهشناسان کاشف فلور غرب آمریکای شمالی توصیف شد. این گونه در فلورای منطقه به عنوان شاخص زیستگاههای حاشیهآبی سرد و تمیز شناخته میشود. برخی اقوام بومی آمریکا از پوست و شاخههای آن برای تهیه جوشاندههای دارویی ملایم، و از چوب آن در صنایع سبک چوبی بهره میبردند. در مطالعات نوین، توس آبی به عنوان گونهای مهم برای بازکاشت مناطق تخریبشده رودخانهای و ارزیابی سلامت اکوسیستمهای آب شیرین مطرح است.
خصوصیات - معرفی
ساقه و تنه
توس آبی (Betula occidentalis) درختچهای تا درختی باریکاندام است که معمولاً بین ۴ تا ۱۰ متر ارتفاع دارد. تنه و شاخهها باریک، انعطافپذیر و اغلب چندساقهای هستند. پوست تنه در جوانی صاف و قهوهایـقرمز تا قهوهای تیره است و در سنین بالاتر ممکن است کمی پوستهپوسته و ترکدار شود، اما مانند بسیاری از توسها به صورت نوارهای نازک کاغذی جدا نمیشود. ساقهها براق بوده و گاهی رگههای افقی و خالهای لنیتیسل روشن روی آن دیده میشود.
برگها
برگهای توس آبی ساده، متناوب و نسبتاً کوچکاند؛ طول آنها معمولاً ۲ تا ۶ سانتیمتر و پهنای آنها ۱ تا ۴ سانتیمتر است. شکل برگها تخممرغی تا بیضوی بوده و در انتها کمی نوکتیز هستند. حاشیه برگها دندانهدار تا مضرس است و قاعده برگ ممکن است گرد یا اندکی گوهای باشد. رنگ سطح رویی برگها سبز تیره و براق و سطح زیرین سبز روشنتر است. رگبرگ میانی برجسته بوده و برگها روی دمبرگهای کوتاه به رنگ سبز تا قهوهای روشن قرار میگیرند.
گلها و سنبلهها
گلها کوچک و بدون گلبرگ بوده و در سنبلههای آویزان تشکیل میشوند. توس آبی تکپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی یک گیاه ولی در سنبلههای جدا قرار دارند. سنبلههای نر باریک، استوانهای و آویزان و به طول حدود ۳ تا ۶ سانتیمتر هستند و در پاییز تشکیل شده و در بهار گردهافشانی میکنند. سنبلههای ماده کوتاهتر، ضخیمتر و اغلب راست یا کمی آویزان هستند. رنگ کلی گلآذینها سبز مایل به زرد تا قهوهای روشن است و ظاهر آنها در تضاد با شاخههای تیره، بهخوبی قابل تشخیص است.
میوه و بذر
میوهها فندقههای بسیار ریز دارای دو بال نازک هستند که درون سنبلههای بالغ ماده تشکیل میشوند. با رسیدن میوه، سنبلهها خشک و قهوهای شده و فندقههای بالدار آزاد میگردند. رنگ میوهها قهوهای روشن تا نخودی است و بالهای نازک به پراکنش بذرها توسط باد کمک میکنند.
شرایط نگهداری توس آبی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی تا رسی مرطوب با زهکشی متوسط؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای خیس و فقیر؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7.5
|
معرفی کلی شرایط رویش توس آبی (Betula occidentalis)
توس آبی درختی بومی نواحی سرد و نیمهسرد است که در حاشیه رودخانهها، نهرها و مناطق با خاک مرطوب رشد میکند. در طبیعت، حضور آب جاری یا سفره آب کمعمق یکی از مهمترین شروط موفقیت این گونه است.
دما و نیاز سرمایی
توس آبی به زمستانهای سرد و تابستانهای نسبتاً خنک عادت دارد. دامنه دمایی مناسب رشد آن حدود ۲۰- تا ۳۰ درجه سانتیگراد است. برای شکستن دوره خواب جوانهها، گذراندن چند هفته سرمای زمستانی ضروری است؛ در مناطق با زمستان بسیار ملایم، رشد آن ضعیف و نامتعادل میشود.
نور و شدت تابش
این گونه به نور کامل تا نیمسایه نیاز دارد. در اقلیمهای خنک، آفتاب مستقیم تمامروز قابل تحمل است؛ اما در مناطق گرمتر، قرار گرفتن در مکانی با آفتاب صبح و سایه ملایم بعدازظهر توصیه میشود. کاهش شدید نور منجر به طولی شدن شاخهها و کاهش تراکم برگها میگردد.
رطوبت خاک و هوا
توس آبی به رطوبت یکنواخت خاک بسیار وابسته است و خشکی طولانیمدت را تحمل نمیکند. بهترین حالت، خاک همیشه کمی نمناک اما بدون آبماندگی است. رطوبت نسبی هوای متوسط تا بالا، بهویژه در تابستان، برای کاهش تنش آبی مفید است.
نوع و ویژگیهای خاک
خاک لومی یا لومیرسی با مواد آلی کافی و زهکشی مناسب ایدهآل است. این گیاه pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۵/۵ تا ۷) را ترجیح میدهد. وجود ماده آلی (برگریزه، کمپوست رسیده) ساختار خاک را بهبود داده و توسعه ریشههای سطحی توس آبی را تسهیل میکند. از خاکهای بسیار فشرده، شور یا آهکی سنگین باید پرهیز شود.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :