دانستنیهای علمی
ردهبندی و خانواده گیاهشناسی
Salvia dorrii که در فارسی گاه «مریمگلی بیابانی» نامیده میشود، گونهای از تیره نعناعیان (Lamiaceae) است. این خانواده به دلیل وجود ترکیبات معطر و غدد اسانسساز بر روی برگ و ساقه شناخته میشود. این گونه در جنس Salvia، یکی از متنوعترین جنسهای گیاهی جهان با بیش از ۹۰۰ گونه، طبقهبندی میشود. نام گونهای «dorrii» به افتخار گیاهشناس آمریکایی ویلیام گیلون دور (William Gilson Dore) انتخاب شده است.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
Salvia dorrii بومی غرب آمریکای شمالی است و در ایالاتی مانند نوادا، یوتا، کالیفرنیا، اورگان و آیداهو گزارش شده است. این گونه به ویژه در حاشیه فلات کلرادو و حوضه بزرگ (Great Basin) گسترش دارد. حضور آن در نواحی خشک و نیمهخشک، آن را به یکی از گونههای شاخص فلور بیابانی در آمریکای غربی تبدیل کرده است.
زیستگاه و سازگاریهای بومشناختی
زیستگاه اصلی مریمگلی بیابانی شیبهای سنگلاخی، بسترهای شنی، و بوتهزارهای گرم و خشک است. این گونه با داشتن برگهای کوچک، ضخیم و پوشیده از کرکهای ریز، به کاهش تبخیر و تحمل خشکی کمک میکند. سیستم ریشهای عمیق آن امکان دسترسی به رطوبت لایههای زیرین خاک را فراهم میسازد و آن را نسبت به نوسانات شدید دمایی و کمآبی مقاوم میکند.
تاریخچه بررسی علمی و کاربردهای سنتی
شناسایی علمی Salvia dorrii در قرن نوزدهم و طی اکتشافات فلوریستیک در غرب آمریکا انجام شد. گزارشهای اتنوبوتانیک نشان میدهد که برخی قبایل بومی آمریکا از این گیاه به عنوان منبع عطر، دود آیینی و گاهی دمنوشهای سنتی استفاده میکردهاند. بررسیهای شیمیگیاهی وجود روغنهای اسانسی و فلاونوئیدها را در این گونه تأیید کرده است، هرچند مطالعات فارماکولوژیک آن در مقایسه با دیگر گونههای Salvia هنوز محدود است.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک بسیار سبک، شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی، فقیرپسند، مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا قلیایی
|
ریختشناسی کلی Salvia dorrii
Salvia dorrii یک نیمهبوتهٔ چندسالهٔ چوبی است که معمولاً ۲۰ تا ۶۰ سانتیمتر ارتفاع دارد. پایهها از ناحیهٔ طوقه چوبی و منشعب شده و بوتهای متراکم و گسترده ایجاد میکنند. فرم کلی گیاه بالشتکی تا نیمکرهای است و برای زیست در زیستگاههای خشک و بادخیز سازگار شده است.
ساقهها
ساقهها نازک تا متوسط، چهارگوش و مشخصاً علفی-چوبی در بخشهای جوان و چوبی در قسمتهای پایینی هستند. سطح ساقهها پوشیده از کرکهای ریز خاکستری تا نقرهای است که به آنها جلوهای خاکستری-آبی میدهد. وجود این کرکها نقش مهمی در کاهش تعرق و بازتاب نور شدید خورشید در زیستگاههای بیابانی دارد.
برگها
برگها معمولاً باریک، خطی تا سرنیزهای، به طول تقریبی ۱ تا ۳ سانتیمتر و نسبتاً ضخیم و چرمی هستند. رنگ برگها سبز مایل به خاکستری تا نقرهای است و دو طرف سطح برگ با کرکهای فشرده پوشیده میشود. برگها متقابل و اغلب کوتاهدمبرگاند. رنگ متمایل به خاکستری و پوشش کرکی برگها از ویژگیهای بارز تشخیصی این گونه بهشمار میروند.
گلآذین و گلها
گلآذین به صورت خوشههای سنبلهای انتهایی است که از براکتهای (براکتههای) ردهبندیشده و متراکم تشکیل میشود. براکتها پهن، کاغذی تا چرمی و اغلب بنفش، ارغوانی یا آبی متمایل به خاکستری هستند و جلوهٔ زینتی چشمگیری ایجاد میکنند. گلها لولهای، دو لبی و رنگ آنها از آبی تا بنفش روشن متغیر است. کاسهٔ گل پایدار، زنگولهای و اغلب همرنگ یا کمی تیرهتر از براکتها است و پس از گلدهی نیز روی گیاه میماند.
میوه و بذر
میوه از نوع فندقههای کوچک چهارگانه (ناتها) درون کاسهٔ پایدار است. این فندقهها بیضوی تا تخممرغی، قهوهای تا قهوهای تیره و براقاند. ابعاد آنها ریز است اما تعداد زیاد آنها در هر بوته ظرفیت بالای تولید بذر را فراهم میکند.
شرایط محیط رشد
دمای مناسب برای رشد مریمگلی بیابانی (Salvia dorrii)
مریمگلی بیابانی گیاهی بومی مناطق خشک و نیمهخشک آمریکای شمالی است و به گرما مقاوم است. دمای ایدهآل برای رشد آن بین ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است، اما میتواند دماهای بالاتر روزانه را نیز تحمل کند، به شرطی که خاک خوب زهکشی شود. این گیاه نسبتاً مقاوم به سرما است و در زمستانهای ملایم زنده میماند، اما یخزدگی طولانی و همراه با رطوبت بالا میتواند به ریشهها آسیب بزند.
نور و شدت تابش مناسب
این گونه شدیداً آفتابدوست است و برای رشد به نور مستقیم و کامل نیاز دارد. حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید در روز توصیه میشود. در مناطق بسیار گرم، وجود جریان هوای مناسب و دوری از حبس حرارت در نزدیکی دیوارهای جنوبی به کاهش تنش گرمایی کمک میکند. کمبود نور باعث کاهش تراکم برگها و کاهش عطر و مواد مؤثره در اندامهای هوایی گیاه میشود.
رطوبت و نیاز آبی
مریمگلی بیابانی به خشکیدوستی معروف است و تحمل بالایی نسبت به کمآبی دارد. رطوبت نسبی پایین تا متوسط برای آن مناسب است و محیطهای مرطوب و شرجی را نمیپسندد. آبیاری باید عمیق اما با فاصله زمانی زیاد انجام شود تا خاک بین دو آبیاری کاملاً خشک شود. آبیاری بیش از حد و ماندگاری رطوبت در اطراف ریشه، زمینهساز پوسیدگی ریشه و بیماریهای قارچی است.
خاک، زهکشی و شرایط بستر
بهترین بستر برای Salvia dorrii خاکهای سبک، شنی یا شنیلومی با زهکشی بسیار خوب است. خاکهای فقیر از نظر مواد آلی برای این گیاه مناسبتر از خاکهای سنگین و رسی هستند. pH کمی قلیایی تا خنثی (حدود ۶٫۸ تا ۸) قابل قبول است. افزودن شن درشت یا پرلیت به مخلوط خاک در کشت گلدانی، به بهبود تهویه و خروج سریع آب کمک میکند. استفاده از کودهای سنگین توصیه نمیشود؛ تغذیه ملایم و محدود کافی است تا گیاه فرم فشرده و مقاوم خود را حفظ کند.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس مریمگلی و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره نعناعیان و جنس های آن