نام علمي
Plectranthus hybrid
دانستنیهای علمی
خانواده و جنس
گیاه Plectranthus hybrid که در بازار ایران با نام «مونا لاوندر» یا «عشقه سوئدی» شناخته میشود، متعلق به خانواده نعناعیان (Lamiaceae) است. این خانواده شامل گیاهان معطری مانند نعناع، ریحان و مریمگلی است. جنس Plectranthus در گذشته گاهی با جنس Coleus در هم آمیخته میشد، اما امروزه بیشتر گونهها به طور جداگانه بررسی میشوند.
منطقه بومی و زیستگاه
بیشتر گونههای Plectranthus بومی آفریقا، ماداگاسکار، آسیا و استرالیا هستند. زیستگاه طبیعی آنها اغلب جنگلهای نیمهسایه، دامنههای سنگی مرطوب و حاشیه جنگلها است. بسیاری از این گونهها به رطوبت نسبی بالا و خاکهای غنی از مواد آلی عادت دارند.
منشأ رقم هیبریدی «مونا لاوندر»
پلیکترانتوس هیبرید «مونا لاوندر» یک رقم پرورشی است که در اواخر قرن بیستم در باغ گیاهشناسی کرِستنبوش در آفریقای جنوبی معرفی شد. این رقم از تلاقی گونههای Plectranthus مختلف بهویژه P. saccatus و P. hilliardiae بهدست آمده است تا گلدهی طولانی، برگهای تزئینی و تحمل بهتر به شرایط آپارتمانی را فراهم کند.
![مونا لاوندر / عشقه سوئدی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
18 تا 27 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک باغچه به همراه پیت ماس
|
گیاه "مونا لاوندر" یا "عشقه سوئدی" گونه ای هیبرید است که به عنوان گیاهی علفی و زینتی در باغچه ها یا منازل مورد استفاده قرار می گیرد. بیشتر گونه های جنس Plectranthus از نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری آفریقای جنوبی منشأ می گیرند. این جنس دارای گل های رنگارنگ با رنگ های سفید، صورتی تا بنفش تیره و ارغوانی می باشد.
مونا لاوندر گیاهی سریع الرش، علفی یا درختچه ای، چندساله، به ارتفاع بیش از 75 سانتیمتر، با تاجی گرد، انبوه و زیبا است. برگ ها به رنگ سبز تیره و براق و گل ها به رنگ ارغوانی و پراکنده در گل آذین ها وجود دارند. این گل ها با کوتاه شدن طول روز و آغاز فصل پاییز، تشکیل می شوند. اما در گیاهان بزرگتر و نیز سربرداری و حذف گل های قدیمی، گلدهی تا اوایل تابستان نیز می تواند ادامه یابد.
![MONA LAVENDER]()
شرایط محیط رشد
مونا لاوندر یا عشقه سوئدی یکی از گیاهان بومی نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری است که به خوبی در باغچه های خانگی در نواحی بومی، رشد می کند. این گیاه به سرما حساس است. بهترین دما برای رشد این گیاه، دمای 18 تا 27 درجه سانتیگراد است.
این گیاه به راحتی در مکان های سایه یا با دریافت نور پراکنده خورشید پرورش می یابد. در صورت دریافت نور بیشتر خورشید، گیاه تمایل به کوچکتر و فشرده و انبوه تر شدن دارد. همچنین در این شرایط، رنگ برگ ها جذاب تر شده و در بخش زیرین به رنگ ارغوانی دیده می شوند.
مانند بسیاری از گونه های جنس Plectranthus، مونا لاوندر نیز خاک های غنی و حاصلخیز با هوموس فراوان و آبیاری منظم و مناسب را ترجیح می دهد. آبیاری مناسب روزانه می تواند در طراوت و شادابی گیاه تأثیر بسزایی داشته باشد. همچنین استفاده از کودهای مایع و ارگانیک نیز برای رشد مناسب است.
استفاده از هرس و سربرداری برای رشد بهتر و تولید گل بیشتر مناسب می باشد. استفاده از هرس مناسب سبب متراکم شدن گیاه و پُر نشان دادن گلدان می گردد.
![Plectranthus hybrid]()
مقابله به آفات مونا لاوندر / عشقه سوئدی
آفات شایع مونا لاوندر
شته، مگس سفید و تریپس مهمترین آفات Plectranthus hybrid هستند. این حشرات با مکیدن شیره گیاه باعث زردی برگ، ضعف عمومی و ترشح عسلک میشوند که زمینه رشد قارچ دودهای را فراهم میکند. برای کنترل، ابتدا شستوشوی منظم برگها با آب ولرم و حذف برگهای بهشدت آلوده توصیه میشود. سپس میتوان از صابون حشرهکش یا روغن ولک رقیقشده استفاده کرد. در صورت طغیان شدید، استفاده هدفمند از حشرهکشهای سیستمیک آخرین گزینه است.
بیماریهای قارچی و پوسیدگی ریشه
آبیاری بیش از حد و زهکش نامناسب، مهمترین عامل بروز قارچهای ریشه و طوقه مانند فیتوفتورا و پیتیوم است. علائم شامل پژمردگی بدون دلیل، قهوهای شدن ریشه و بوی نامطبوع خاک است. برای پیشگیری، استفاده از گلدان با سوراخ کافی، بستر سبک و آبیاری پس از نیمهخشک شدن خاک ضروری است. در موارد آلودگی، حذف قسمتهای پوسیده، تعویض خاک و ضدعفونی گلدان لازم است. میتوان از قارچکشهای سیستمیک مناسب ریشه بهصورت آبیاری محلول استفاده کرد.
پیشگیری و مدیریت عمومی
بازرسی منظم زیر برگها، قرنطینه گیاهان جدید و تهویه مناسب محیط، بهترین راه کاهش آفات و امراض مونا لاوندر است.
![مونا لاوندر / عشقه سوئدی]()
نحوه تکثیر مونا لاوندر / عشقه سوئدی
این گیاه به راحتی و با کمی تیمار می تواند تکثیر گردد. عمدتاً ازدیاد آنها توسط ریشه دار کردن قلمه ها در طول تابستان و بهار صورت می گیرد. اگرچه این قلمه ها می توانند در تمام طول سال ریشه دار شوند اما تهیه و ریشه دار کردن آنها در فصل تابستان می تواند استقرار آنها را جلو انداخته و راحتتر کند. قلمه های تهیه شده از آنها ممکن است قلمه های چوب نرم تا نیمه سخت باشند اما استفاده از قلمه های نرم انتهایی بهتر است. هر قلمه باید حداقل دو گره داشته و برگ های قسمت های پایینی آن نیز حذف گردد. استفاده از هورمون های ریشه زایی نیز مناسب نیست. حدود یک سوم قلمه ها نیز باید در بستر کشت مناسب و محیط گرم و سایه قرار گیرد.