راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - پلکترانتوس کولیوآیدز

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/04/11
راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - پلکترانتوس کولیوآیدز
پلکترانتوس کولیوآیدز (*Plectranthus coleoides*) گیاهی علفیِ چندساله از تیره نعناعیان (Lamiaceae) است که معمولاً به‌عنوان گیاه آپارتمانی/زینتی کشت می‌شود.

**شرایط دما، رطوبت و نور (محیط رشد):**
به دمای معتدل تا گرم (حدود ۱۸–۲۸ درجه سانتی‌گراد) سازگار است و به سرما و یخبندان حساسیت دارد. رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا را می‌پسندد. بهترین رشد در نور زیادِ غیرمستقیم یا نیم‌سایه است؛ آفتاب تند می‌تواند باعث سوختگی برگ‌ها شود. خاک سبک با زهکشی خوب و آبیاری منظم (بدون ماندابی شدن) مناسب است.

**بومی و زیستگاه:**
خاستگاه این گونه/گروه عمدتاً آفریقای جنوبی گزارش می‌شود و در زیستگاه‌های نسبتاً گرم، نیم‌سایه و دارای خاک‌های سبک (حاشیه جنگل‌ها و دامنه‌ها) رشد می‌کند؛ امروزه در بسیاری مناطق جهان به‌صورت زینتی گسترش یافته است.

**خصوصیات ظاهری اندام گیاه:**
دارای ساقه‌های نرم و نسبتاً گوشتی (گاهی نیمه‌آویزان) و برگ‌های متقابل است. برگ‌ها معمولاً بیضی تا تخم‌مرغی، دندانه‌دار، کرک‌دار و معطرند و در برخی رقم‌ها حاشیه‌های روشن/کرم‌رنگ دیده می‌شود. گل‌ها کوچک و دولبه (تیپیک نعناعیان) و معمولاً به رنگ سفید تا بنفش کم‌رنگ، در خوشه‌های انتهایی ظاهر می‌شوند.

**نام‌های رایج (ایران و جهان):**
در ایران اغلب با نام‌های عمومیِ «پلکترانتوس» یا «نعناع زینتی» شناخته می‌شود. در منابع انگلیسی معمولاً با نام‌های **Coleus-mint** و گاهی **Spurflower** (برای جنس *Plectranthus*) ذکر می‌شود.

Nargil_Plectranthus Coleoides
نام علمي
Plectranthus Coleoides
نام لاتين
Cerveza 'n Lime
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

پلکترانتوس کولیوآیدز گیاهی بوته ای از جنس Plectranthus در خانواده نعناعیان (Lamiaceae) است که این تیره با عنوان لبگشادگان نیز شناخته میشود. این گیاه بومی جنوب و شرق آفریقا می باشد که معمولا به عنوان گیاه زینتی پرورش داده میشود.

پلکترانتوس کولیوآیدز گیاهی پوششی است و در محوطه سازی کاربرد دارد و با رنگ های متنوع خود محیط بسیار جذابی را پدید می آورد.

پلکترانتوس کولیوآیدز

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه پلکترانتوس کولیوآیدز
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  پلکترانتوس کولیوآیدز
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  پلکترانتوس کولیوآیدز
25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  پلکترانتوس کولیوآیدز
خاک هوموسی غنی شده

این گیاه دارای برگ ‌هایی با حاشیه ای به رنگ كرم و سفید است.


ساقه

ساقه‌های Plectranthus coleoides عموماً علفی، نسبتاً گوشتی و شکننده‌اند و به‌صورت نیمه‌خوابیده تا آویخته رشد می‌کنند. مقطع ساقه معمولاً چهارگوش (ویژگی رایج نعناعیان) بوده و سطح آن اغلب با کرک‌های ریز پوشیده است. رنگ ساقه از سبز روشن تا سبز متمایل به ارغوانی متغیر است، به‌ویژه در نور بیشتر ممکن است ته‌رنگ بنفش در گره‌ها دیده شود.


برگ

برگ‌ها متقابل و دارای دمبرگ کوتاه تا متوسط هستند. پهنک برگ معمولاً بیضی تا تخم‌مرغی، با نوک نسبتاً گرد و حاشیه دندانه‌دار یا موج‌دار است. سطح برگ نرم و کرک‌دار بوده و بافتی مخملی ایجاد می‌کند؛ این کرک‌ها همراه با غدد معطر باعث آزاد شدن بوی گیاهی ملایم هنگام لمس می‌شوند. رنگ برگ غالباً سبز روشن تا سبز متوسط است و در برخی ارقام، ابلقی کرم/سفید در حاشیه یا لکه‌های نامنظم دیده می‌شود.


گل‌آذین و گل

گل‌ها کوچک و لوله‌ای هستند و معمولاً در گل‌آذین‌های سنبله‌ای یا خوشه‌های انتهایی/جانبی ظاهر می‌شوند. رنگ گل‌ها اغلب سفید تا یاسی کم‌رنگ است و شکل دولبه‌ای (دو لبهٔ گلبرگ) با الگوی رایج خانواده نعناعیان همخوانی دارد. کاسهٔ گل باریک و کرک‌دار بوده و پس از گل‌دهی می‌تواند تا مدتی روی گیاه باقی بماند.


ریشه و الگوی رشد

ریشه‌ها عمدتاً سطحی و فیبری‌اند و گیاه توانایی ریشه‌زایی از گره‌های ساقه در تماس با بستر را دارد. رشد خزنده/آویخته همراه با انشعابات متعدد باعث ایجاد توده‌ای متراکم از شاخساره و برگ می‌شود.

Cerveza 'n Lime

شرایط محیط رشد

پلکترانتوس کولیوآیدز باید در یک مکان روشن با نور مستقیم خورشید و سایه کم باشد. این گیاهان با از دست دادن بخش هوایی در طول ماه های سرد سال رشدی ندارند. و با بهار رشد مجدد آنها آغاز می شود.

این گیاه در سراسر جهان در مناطق خاص با آب و هوای نسبتاً گرم رشد میکند و آبو هوای سرد را دوست ندارد.حداقل دمای قابل تحمل آن 12 درجه سانتی‌گراد می‌باشد.

پیشنها میکنیم در فصل بهار هر 20-25 روز یکبار با کود خاص گیاهان گلدار این گیاه را تغذیه نمایید

هرس این گیاه پس از گل دادن میتواند به حفظ مرتب بودن شاخ و برگها و فشردگی ، و همچنین برای تشویق شاخه به دادن شکوفه بیشتر کمک کند

Plectranthus Coleoides

مقابله به آفات پلکترانتوس کولیوآیدز

آفات شایع پلکترانتوس کولیوآیدز

شته، کنه تارعنکبوتی و سفیدبالک از مهم‌ترین آفات پلکترانتوس کولیوآیدز هستند. شته‌ها با تجمع روی ساقه و پشت برگ، باعث پیچیدگی و توقف رشد می‌شوند. کنه تارعنکبوتی لکه‌های زرد و تارهای نازک روی برگ ایجاد می‌کند و سفیدبالک با مکیدن شیره گیاهی، زردی و ریزش برگ را در پی دارد. در محیط‌های با تهویه ضعیف، شپشک آردآلود نیز ممکن است روی گره‌ها و زیر برگ‌ها ظاهر شود.

روش‌های پیشگیری و کنترل آفات

اولین راه کنترل آفات، پیشگیری با نور کافی، تهویه مناسب و آبیاری متعادل است. برگ‌ها را منظم بازبینی و آفات را در صورت امکان با دست یا آب پرفشار حذف کنید. در آلودگی‌های خفیف می‌توان از محلول آب و صابون مایع ملایم یا روغن ولک استفاده کرد. در صورت تداوم، به‌کارگیری حشره‌کش‌های سیستمیک مخصوص گیاهان زینتی طبق دستور مصرف، توصیه می‌شود.

بیماری‌های قارچی و فیزیولوژیک

آبیاری زیاد و زهکش نامناسب موجب پوسیدگی ریشه و طوقه و زردی گسترده برگ‌ها می‌شود. لکه‌های قهوه‌ای آبسوخته روی برگ معمولاً ناشی از قارچ‌ها و ماندن طولانی رطوبت روی سطح برگ است. برای پیشگیری، آبیاری را تنها زمانی انجام دهید که سطح خاک خشک شده و از پاشیدن آب روی برگ‌ها خودداری کنید. در موارد شدید می‌توان از قارچ‌کش‌های تماسی یا سیستمیک استفاده و قسمت‌های آلوده را هرس و حذف کرد.

پلکترانتوس کولیوآیدز

نحوه تکثیر پلکترانتوس کولیوآیدز

ازدیاد آن در هر زمان از فصل بهار با تقسیم قلمه ها و یا کاشت دانه های رسیده در دمای 66 - 75 ° فارنهایت (18 تا 24 درجه سانتیگراد) میباشد


مروری بر شیوه‌های تکثیر

Plectranthus coleoides گیاهی زینتی و آپارتمانی/باغچه‌ای است که معمولاً به‌خاطر شاخ‌وبرگ معطر و رشد سریع نگهداری می‌شود؛ بنابراین در عمل بیشتر با روش‌های رویشی تکثیر می‌گردد. مطمئن‌ترین و رایج‌ترین روش، قلمه‌گیری ساقه است، اما خوابانیدن و تقسیم بوته نیز کاربرد دارند.


تکثیر با قلمه ساقه (در آب یا بستر)

از ساقه‌های سالمِ نیمه‌چوبی یا علفی، قلمه‌های ۸ تا ۱۲ سانتی‌متری تهیه کنید و برگ‌های پایینی را جدا نمایید. قلمه را طوری قرار دهید که حداقل یک گره داخل آب یا بستر باشد، زیرا ریشه‌ها معمولاً از گره‌ها تشکیل می‌شوند. بستر سبک (پیت/کوکوپیت + پرلیت) با رطوبت یکنواخت و نور زیادِ غیرمستقیم بهترین نتیجه را می‌دهد. گرما و رطوبت ملایم (مثلاً پوشش پلاستیکی با تهویه) ریشه‌زایی را تسریع می‌کند؛ پس از ریشه‌دهی، به گلدان اصلی منتقل کنید.


خوابانیدن ساقه (Layering)

در گیاهان رونده یا ساقه‌های انعطاف‌پذیر، بخشی از ساقه را روی سطح خاک بخوابانید و یک گره را کمی در خاک ثابت کنید. با حفظ رطوبت، آن گره ریشه‌دار می‌شود و سپس می‌توان ساقه را از گیاه مادری جدا کرد. این روش برای تکثیر بدون شوک قلمه‌گیری و با درصد موفقیت بالا مناسب است.


تقسیم بوته

در بوته‌های پرپشت، هنگام تعویض گلدان می‌توان توده ریشه را به چند بخشِ دارای ساقه و ریشه تقسیم کرد. بخش‌ها را در خاک تازه و زهکش‌دار بکارید و چند روز نخست از نور مستقیم و خشکی شدید پرهیز کنید.


تکثیر از طریق بذر (کم‌کاربرد)

اگر گیاه گل‌دهی و بذر قابل‌کاشت تولید کند، می‌توان بذر را سطحی روی بستر سبک پاشید؛ اما در کشت خانگی معمولاً بذر کمتر در دسترس است و یکنواختی صفات زینتی با قلمه بهتر حفظ می‌شود.

Cerveza 'n Lime

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس پِلِکتِرانتوس و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره نعناعیان و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.37 از ۵، بر اساس 38 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

محمدنقی بنی یعقوب 1391/09/13
باسلام درخصوص مناسبترین گیاهان ودرختان منطقه کوهستانی 2000تنکابن باآب وهوای سرددرزمستان منطقه جنگلی با زمین شیب دار ودربهاروتابستان آفتاب مناسب
زهره هنردار 1394/01/25
با سلام من در شیراز زندگدی میکنم چطور می توانم گ
با سلام
من در شیراز زندگدی میکنم چطور می توانم گیاه پلکترانتوس کولیوآیدز را تهیه کنم
حامد 1391/02/11
نحوه تهیه این گیاه؟
باسلام
از کجا میتونیم این گیاهها رو بخریم؟
با تشکر
لیلا 1391/01/21
سلام
نام متداول این گیاه در ایران چیست؟
آیا برای مناطقه ساوه مناسب میباشد؟گرما تا 35 در تابستان و سرما تا1 تا 2 درجه
برای اطلاعات در مورد سبزیکاری و صیفی جات شما چه منبعی را توصیه میکنید؟(در باغ)

ثبت پرسش یا نظر جدید