سرخس برگ شمشیری

دانستنیهای علمی

اسم علمی سرخس Nephrolepis exaltata می باشد. این جنس دارای ۳۰ گونه مختلف از سرخسها بوده که به سرعت به وسیله استولون توسعه می بیابند.

خصوصیات - معرفی

گونه مذکور، بومی نواحی استوایی است و ارتفاع آن به حدود یک تا دومتر می رسد و گسترش بسیا زیادی دارد.سرخس گیاهی همیشه سبز است و هم به صورت گلدانی، هم به صورت آویزی استفاده می شود.

این گیاه به نور متوسط، حرارت معمولی، آبیاری متوسط تا زیاد، رطوبت هوای ۷۰-۹۰ درصد و خاک قلیایی احتیاج دارد.

سرخس‌ بوستوني (Nephrolepis exaltata Schott cv. Bostoniensis) يكي از‌ زيباترين‌ گياهان‌ آپارتماني‌ است. پس از نمونه گیری از شاخساره‌ درون شيشه‌اي‌ به طول‌ 3 تا mm7 مشخص شد شاخساره‌ها در 12 محيط‌ كشت‌ مختلف، داراي دو‌ غلظت‌ نمك‌هاي‌ معدني‌ (1/2 و 1/4 غلظت‌ نمك‌‌هاي‌ MS)، دو غلظت‌ ساكارز‌ ( 20 و g/l 30‌) و سه غلظت‌ بنزيل‌ آدنين (0/5، 1 و mg/l 2)، كشت شدند‌ بعداز مدت‌ 6 هفته‌ تعداد شاخساره‌، طول‌ شاخساره‌، وزن‌تر‌ و وزن‌ خشك اندام‌هاي‌ هوايي‌ اندازه‌گيري‌ شدند. توليد‌ اجسام سبز‌ كروي‌ نيز در محيط‌هاي‌ مختلف مورد‌ بررسي قرار‌ گرفته و براي‌ تعيين‌ ماهيتشان‌ از آنها‌ برش‌هاي‌ ميكروسكوپي‌ تهيه شد.‌ بيشترين‌ تعداد شاخساره‌ در محيط‌ كشت‌‌هاي داراي‌ MS 1/2، g/l 30‌ ساكارز، 2و1 mg/l بنزيل‌ آدنين‌ ( به ترتيب‌0/5 25 و 0/5 21 عدد با طول‌ 0/5 5 و 0/5 6 mm) بدست آمد لذا اين دو محيط‌ به عنوان‌ مناسب‌ترين‌ محيط‌ها‌ جهت پرآوري‌ سرخس‌ بوستوني‌ معرفي‌ شدند.

سرخس شمشیری (Nephrolepis exaltata) گونه ای از سرخس ها در خانواده Lomariopsidaceae است که گاهی در خانواده Davalliaceae یا در خانواده Oleandraceae و Nephrolepidaceae نیز خوانده میشوند ، این گیاه در مناطق گرمسیر سراسر جهان رشد میکند

شرایط نگهداری سرخس برگ شمشیری

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 18 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاكبرگ يا خاك جنگلي با مواد آلي كافي

کود مورد نیاز این گیاه را می توان به میزان ۱ گرم در لیتر، هر هفته یکبار، از فرودین تا شهوریور، مصرف کرد

خاک جنگلی و یا خاکبرگ، برای رشد سرخس مطلوب ومناسب است

سرخس طالب رطوبت بالاست ولی هنگام آبیاری باید دقت نمایید که بر روی برگ ها آب ریخته نشود.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

کاربردهای دارویی و داروسازی

برگ‌ها و ریزوم‌های Nephrolepis exaltata (سرخس برگ شمشیری) سرشار از پلی‌فنول‌ها و فلاونوئیدها با فعالیت آنتی‌اکسیدانی و ضد‌میکروبی گزارش شده‌اند. عصارهٔ برگ در پژوهش‌ها برای فرمولاسیون‌های موضعی آرام‌بخش و کاهندهٔ التهاب بررسی می‌شود و می‌تواند به عنوان منبع طبیعی مواد نگه‌دارندهٔ ملایم در فرآورده‌های پوستی به‌کار رود.

کاربردهای صنعتی و زیست‌محیطی

این سرخس در فیتوفیلتراسیون هوای داخل، ترکیبات آلی فرّار مانند فرمالدهید و زایلن را جذب و کاهش می‌دهد. زیست‌تودهٔ برگ پس از برداشت برای کمپوست‌سازی و استخراج رنگدانه‌های سبزینه‌ای در مصارف آموزشی/تحقیقاتی استفاده می‌شود و در دیوارهای سبز به عنوان جزء تصفیه‌گر به‌کار می‌رود.

مقابله به آفات سرخس برگ شمشیری

آفات

شپشک آردآلود، کنه تارعنکبوتی و شته رایج‌ترین آفات سرخس برگ شمشیری‌اند. کنترل: پاک‌سازی با پنبه الکلی، دوش ملایم، صابون حشره‌کش/روغن باغبانی؛ رطوبت را بالا ببرید و هر ۷–۱۰ روز پایش و تکرار کنید.

بیماری‌ها

لکه برگی قارچی و پوسیدگی ریشه از آبیاری زیاد و تهویه ناکافی ناشی می‌شود. برگ‌های بیمار را حذف، تاج را خیس نکنید، زهکش را بهبود دهید؛ در موارد شدید، قارچ‌کش مسی یا بیولوژیک طبق برچسب.

پیشگیری

قرنطینه گیاهان تازه و ابزار تمیز، مهم‌ترین پیشگیری است. نور غیرمستقیم، گردش هوا و آبیاری پس از خشک‌شدن سطح بستر، خطر آفات و امراض را کم می‌کند.

نحوه تکثیر سرخس برگ شمشیری

سرخس را می توان به دو رورش تکثیر کرد. زمانی که گیاه ساقه های رونده ریشه زا تولید می کند در صورت تماس انتهای ساقه ها با خاک گیاهان کوچک بوجود می آیند که پس از ریشه دار شدن، با جدا کردن و پرورش آنها می توان گیاهان جدیدی تولید کرده این روش زمانی که گیاه در طول بهار و تابستان فعالی است عملی خواهد بود برای این روش گلدانهایی با قطر دهانه ۹ سانتیمتر، حاوی کمپوست بذر و قلمه یا کمپوست گلدانی مناسب خواهد بود. خاک را به اندازه کافی مرطوب کنید و دمای محیط را ۱۸ تا ۲۰ درجه سانتیگراد نگاهدارید

روش دیگر تکثیر سرخس، استفاده از هاگهای بوحود آمده در سطح زیرین برگها است. هاگها را روی یک صفحه کاغذ سفید جمع آوری کنید و در سینی بذر حاوی کمپوست بذر و قلمه، به شکل پراکنده روی سطح خاک بکارید. گلدان یا سینی بذر را با کیسه پلاستیکی شفاف بپوشانید و در دمای ۲۱ درجه سانتیگراد نگاهدارید. زمانی که سرخسها جوان تقریبا ۵/۲ سانتیمتر شدند، آنهار ا بیرون آورده و هر یک را در گلدانی با قطر دهانه ۶ سانتیمتر حاوی کمپوست گلدانی بکارید و زمانی که بزرگتر شدند. گلدانها را نیز بزرگتر کنید. گیاه را همیشه دور از تابش مستقیم خورشید بگذارید. بهتر است آبیاری از زیر انجام گیرد یعنی گلدان را در بشقابی قرا داده و آب را داخل بشقاب پر کنید. ضمنا گاهی گیاه را با یک سمپاش کوچک خیس نمایید.

هشدار - عوارض جانبی

ضررها و عوارض گزارش‌شده برای Nephrolepis exaltata

به‌طور کلی برای انسان غیرسمی محسوب می‌شود. بااین‌حال، در افراد حساس تماس با اسپورها یا گردوغبار برگ‌ها می‌تواند عطسه، آبریزش بینی یا تشدید آسم را برانگیزد. همچنین رطوبت زیاد و خاکِ همیشه خیس ممکن است رشد کپک را تسهیل کرده و محرک تنفسی باشد.

برای سگ و گربه نیز توسط منابع معتبر غیرسمی گزارش شده است. بلع مقدار زیاد برگ‌ها می‌تواند فقط ناراحتی خفیف گوارشی (استفراغ/اسهال) ایجاد کند؛ تماس با خاک کپک‌زده نیز ممکن است محرک تنفسی باشد.